Powstanie rodu ludzkiego i embriologia u starożytnych filozofów greckich.

  • Lachs, Johann.
Date:
1936
Catalogue details

Licence: In copyright

Credit: Powstanie rodu ludzkiego i embriologia u starożytnych filozofów greckich. Source: Wellcome Collection.

    20/80 page 16
    czynnym, a może i twórczym elementem jest ciepło. Przez połączenie się obydwóch wspomnianych elementów przy za- pładniającym wpływie ciepła powstał za przyczynieniem się bogini z mnłn człowiek. Jak więc widzimy, wyraża Parmenides w ten sposób różnicę między obydwiema płciami, uważając je także za różne pod względem temperatury. Między nimi staje w razie potrzeby bogini (ev Se pecrio rovriov Saipioo ri rzavra Kvfiep\>a)1, zbliżając je do siebie i stając się w ten sposób przy¬ czyną nie tylko zbliżenia cielesnego obydwóch rodzajów ludz¬ kich, ale i bolesnych porodów (irayra ydp (ij) arvyepoio tokov Kai piĘ,ioq apxei)2. Pierwszą istotą, stworzoną za przyczynie¬ niem się bogini, był Eros (irpióriirrov pev (Spiorą !Seidv /urjriaaro irdvTiov)3, a samą boginią, której działalność była tak owocna, miała być, jak podaje Plutarch z powołaniem się na Parme- nidesa, Afrodyta (A 16 flapjuiev(Sr]q pev cnrocpalyei rov (Spiorą rdiv ’A<ppocirłjq epytov rrpe<jf$vrarov, ev rfj Kocrpoyovią ypd(fxov) 4. Inaczej wyobraża sobie Parmenides podług Censorina5 stworzenie pierwszych ludzi. Z ziemi powyrastały pojedyncze ich części, które się później ze sobą połączyły. W jaki sposób i przy pomocy czego się odbyło owo zrastanie, objaśnia bliżej — jak to poniżej zobaczymy — Empedokles. Censorinus jednak twierdzi, że na Parmenidesa rozumowanie niecałkiem się godzi Empedokles, nie podaje jednakowoż różnicy, jaka w zapa¬ trywaniach na tę sprawę między obydwoma filozofami za¬ chodzi. Różnica ta prawdopodobnie była zasadniczą, skoro Parmenides uznawał jedynie dwa elementy, a Empedokles rozróżniał ich cztery. Za źródło nasienia uważa Parmenides prawdopodobnie cały organizm, gdyż — jak podają Censorinus 6 i Aecjusz 7 — rozróżnia filozof nasienie, pochodzące z prawej i lewej połowy ciała. Lecz zapatrywanie to nie zostało — jak na to Censorinus 8 uwagę czytelnika zwraca — przyjęte przez ogół uczonych. Wy twórczynią nasienia jest zarówno płeć męska, jak i żeńska. Jedno i drugie nasienie bierze udział w stworzeniu płodu. 1 Diels o. c. I. 123. 2 Tamże. 3 Tamże I 124; Plutarcłius, Amatorius, cap. XIII. 4 Plutarchus i. c. 5 O. c. cap. IV. 6 Tamże cap. V. 7 Diels o. c. I 113. 8 O. c. cap. V.
    digitised image 1
    digitised image 2
    digitised image 3