Graphische and typographische Erstlinge der Syphilisliteratur aus den Jahren 1495 und 1496 : zusammengetragen und ins Licht gestellt / von Karl Sudhoff. (Mit 24 Tafeln).
- Karl Sudhoff
- Date:
- 1912
Licence: Public Domain Mark
Credit: Graphische and typographische Erstlinge der Syphilisliteratur aus den Jahren 1495 und 1496 : zusammengetragen und ins Licht gestellt / von Karl Sudhoff. (Mit 24 Tafeln). Source: Wellcome Collection.
24/96 (page 12)
![Sunt ea tela deum, quibus exitiale piatur Atque flagellatur deprimiturque nephas. 45 Fulmina et idcirco manibus fabricata cyclopum In Iovis inati dicimus esse manu, Cum quibus a mundi compressit origine gentes Atque hominem docuit vivere et esse deos. Singulaque ut, quorum me copia longa fatigat, so Subticeam, hocunum sit m.eminisse satis, Quod modo tarn tetrum(quamdicereabhomi- nor) atque Horrendum etfaedum(dii prohibere precor) Paestiferum [!] in Ligures transvexit Francia morbum, Qu ein mala de franzos Romula lingua vo cat. 55 Hic Latium atque Italos invasit, ab Alpibus extra Serpens, Germanos Istricolasquepremit. Grassatur mediis iam Thracibus atque Bo- haemis Et morbi genus idSarmataquisque timet. Nec satis extremo tutantur in orbe Britanni, 60 Quos refluum cingit succiduumque fretum, Qu in etiam fama est Aphros penetrasse Getasque Vique sua utrumque depopulare polum. Longius hoc vicium, quam par sit, crescere ubique Cernitur. E nostris corpora multa luunt. 65 Scorram Galle vocas, a Scor, quod graecus oletum Dicit et impurum rancidulumque sonat. Hic Thymius dici posset, si rupta cruorem Verruca daret, at siccior illa sedet. Condyloma foret, Cangrenave, grandior his sed 70 Pustula proserpsit, sed numerosa minus. Has a Variolis distinguit causa, quod istis Frigidus humor inest hisque melancolicus. Fit quotiens propriis Saturnus ab aedibus exit Inque Iovis migrat morbifer ille domos; 75 Nam tum relliquias duri senes atque maligni Juppiter expellit, purgat et evacuat. Id quod ab octenis lustris contingere craebro In terris ubi sunt corpora sicca solet. Unde frequens Gallis morbi genus id vel Iberis, so Rarus apud gentes, frigus et humor ubi. Non i 11 i Chiron, nec item cum patre Machaon Ferre salutarem posse fatentur opem. Esto aliqui temtent medicinam adhibere et inungant Corpus et in saccum culleolumque suant: 85 Crede mihi nocuit praeceps medicina fre¬ quenter, Quodque repercussum est.scabriusulcus erit. Sola iuvat pietas superum et mora longior atque CumMithridatis ope flaebotomia frequens. Mensibus undenis quosdam intabuisse videmus, 90 Nectandem ad plenumconvaluisse tarnen. Multis laepraminor visa est, epidemiamultis, Exposci atque aliis mors citasaepe solet, Sic putor inclusus pungit, premit, urget, adurens Inflammat, torquet, prurit et incinerat. Poscamus veniam superos ideo atque per aras 95 Parem caelicolis: vota precesque petant. Ut saltem inmunem servet pia virgo sub alis Magnanimum Regem, tarn placidumque suis, Qui modo scorrosos Lygures agit inter et aegros, Liber ut hoc morbo Caesaris arma ferat, >oo Caesaris arma simul sacrum et diadema r eportet Rex pius etsummodignushonoreparens, Quae cuncti unanimes Christi de plaebe sequamur. Ut videant gentes, nos populum esse dei, Vosque Itali inprimis regem observate benignuni ios Ne vos deterior subruat, interimat. Alea iacta quidem est pernix, Rhamnusia ludit Atque indignatur nos voluisse minus. Nolite o virtus Germana et vivida corda Desipere atque aliis linquere frena et opes. no Est aliquid membris, caput orbis habere, monarcham, Quem timeant gentes regnaque cuncta soli, Qualis magnanimus victor modo Maximilianus, Qui fulmen belli est, pacis amator item. Principis illius mallem iacuisse profecto ns Sub pede, quam externi sceptra tulisse viri. Simus io cives capiti rogo subdita membra; Sic patrius nobis manserit usque decor. Egregias animas proavorum umbrasque sequamur Maiorum (neque enim degenerare licet), 120 Qui virtute sua, sudore, armisque pararunt Fortibus imperium, sceptrigeramque manum. Sic Germana deus regna atque deifera mater Perpetuo observent Theutonicumque decus. Die Syphilisbezeichnung „pestilentialis Scorra“ neben dem italienischen „mala de, Franzos“ deutet wohl auf französischen Einfluss, der in Basel ja nicht wundernehmen kann. Jenseits der Vogesen war das Leiden unter dem Namen „Grande gorre“ schon geläufig1); wir haben ihn ja auch in der deutschen Reichsstadt Besangon oben angetroffen. Das patriotische, imperialistische Moment nimmt bei Brant, seiner politischen Gesinnung nach, einen erheblichen Umfang ein. Wir sehen aber hier davon ab und bemerken nur, dass auch die kaiserfeindliche bzw. reichsfeindliche Haltung Vieler am göttlichen Strafgericht nicht ohne Schuld sein soll nach der Anschauung des Dichters, das sich in allerhand Monstra1) und anderen bösen Vorzeichen und in Fiebern und anderen Krankheiten dokumentiert, die in reicher Zahl jetzt die Menschen wieder heim¬ suchen. Das sind alles göttliche Strafgeschosse, ') Vgl. L. Le Pileur, Gcrre et Grandgorre. Bulletin de la Soci6t6 franfaise d’histoire de la Medecine. IX. Nr. 6. 8.Juin 1910. p. 217 ff. *) Brant hatte ja selbst noch im Jahre vorher eine solche Zwillingsmonstrum in warnenden Versen besungen. Vgl. meine „Deutschen Medizinischen Inkunabeln“ Leipzig 1908, S. 201 ff.](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b3134494x_0024.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)