Przerywanie i zapobieganie cia̦ży w starożytności / prym Dr Jan Lachs.

Lachs, Jan, 1869-1954.

Date:: [1934]

Catalogue details

Licence: In copyright

Credit: Przerywanie i zapobieganie cia̦ży w starożytności / prym Dr Jan Lachs. Source: Wellcome Collection.

14/40 page 12

Farmakolog Pedanios Dioskurides (w 1. w. po. Chr.) z x4nazarbei w Cylicji, o którym się Gale n wyraża, że, zdaniem jego, Dioskurides najlepiej opracował farmakologję czyli — jak ją daw¬ niej zwano—materiam medicam aoi ooy.si isX świata ^dvicov ódio^ xrjv Ti s o i ifjc oXr^ iwv cpapadzwv Tupa^jj, ai^v Tzoi^aaaftai)22), sprawia nam, wspomi¬ nając o poronieniach, o przerywaniu i zapobieganiu ciąży, pewne trudności. Jako farmakolog wymienia wprawdzie cały szereg środków, któremi można jeden lub drugi cel osiągnąć, pouczając nas nadzwyczaj zwięźle, jak one działają, przyczem tylko wyjątkowo wyraża swoje zdanie o samym środku, t. j. o jego większej lub mniejszej wartości. O swoich doświadczeniach z temi środkami nie wspomina, co można tłómaczyć, że ićh nie miał, bo się nie zajmował przerywaniem ciąży, alboteż że jako farmakolog poczu¬ wał się jedynie do obowiązku wymienienia wszystkich środków poronnych, które świat starożytny za takie uważał. Mimo to powstała u niego pewna grupa środków poronnych, o któ¬ rych wartości powątpiewa, a wymieniając je zrzuca na innych odpowie¬ dzialność za ich skuteczność słowami „ooy.siu, tj. zdaje się, „cpact44—mó¬ wią, „iaiopsŁiai“— inni dowodzą, lubteż „dyaypdcpsiaP, t. j. zaliczają nie¬ którzy do tej grupy. Dalszą trudność stanowi to także, że w tak roz¬ maity sposób i tak zwięźle określa sposób działania pewnego środka na kobietę ciężarną lub na jaje płodowe, że określenie jego pozostaje często tylko zagadką, stwarzającą dla czytelnika pole dla domysłów. Następującemi wyrażeniami posługuje się Dioskurides, okre¬ ślając działanie środków poronnych22’): a) „cpD-stpsi46. Przez „cpv>óoia“ ro¬ zumie prawdopodobnie środki, niszczące jaje płodowe i to zastosowane na samym początku ciąży. Tu należą y.«poa»j-waov (cardamomum, kardamon lib I cap. 5) o*y.pDov trj^aiihoTCiy.Tję sXataę (Lacrima oleae aethiopicae, żywica etjopska 1. I. c. 141), y.apoaaov (nasturtium lepidium rurale; rzeżucha 1. Ił. c. 184), v>Xacm (thlaspi, rodzaj gorczycy, 1. II c. 185),c?Tpotmov (ra- dix lanaria, korzeń mydlany 1. II. c. 192.), opay.oviia jjls(dracunculus vulgaris, aaron. 1 II. c. 195,), którego sam zapach już niszczy jaje pło¬ dowe, opay.ovifa •uy.pa (arum dalicum, aaron włoski 1. II. c, 196.), y.alautyir, (calamintha, menta tormentella, rodzaj mięty 1. III. c. 37), ^ż.vazs^ rtpay.lstov (nanaces heracleum, żywica opopranaku 1. III. c. 48.). (sagape- num, lipożywica galbanu 1. III. c. 85), ay.a>móvta (scammonia, żywica z so- “-) Galeni „De simplicium medicamentorurn temperamentis ac faculta tibus lib. VI ed. Kuhn. Vol. XI. p. 794. 23) Pedanii Dhscoridis anazarbei de materia tnedica. ed. C. Sprengel. Lipsiae. 1829.

digitised image 1

digitised image 2

digitised image 3