Dissertationis isagogicae ad Hercvlanensivm voluminum explanationem pars prima.

  • Reale Accademia ercolanese di archaeologia (Naples, Italy)
Date:
1797
Catalogue details

Licence: Public Domain Mark

Credit: Dissertationis isagogicae ad Hercvlanensivm voluminum explanationem pars prima. Source: Wellcome Collection.

    13/166
    DISSERTATIO ISAGOGICA A D HERCULANENSIUM VOLUMINUM EXPLANATIONEM. i. Quid Ve- iuvio debea- Kl«S , C UM Vefuvius mons amoeniffima in planitie biceps culmen extollat } Ad Papyr.Voh Differt. quorum alterum perpetuo virefcit , al¬ terum flerile totum cinereumque (i) fe A mon- CO Ea fcilicet efl hodierna montis facies , quam e Neapoli fpeftantibus exhibet . Adfurgit ille folitarius in amoeniflima planitie ad orien¬ talem urbis noflrae plagam a reliquis Apenni- nis diflitus, & meridiem occafumque verfus ma¬ re profpedfat Senfim enim quaqua verfum tel¬ lus intumefeit clivo vitifero laetiffimoque ( at¬ que hi funt agri pulcherrimi xypoi itxyxxhoi, quets ciuftum dixit Strabo ); fed cum in altum con- fcenderis occafum contra , planum ( fic incolae vocant ) fatis patens invenies flerile totum ci¬ nereumque , & exinde bifurcus mons adparet. Nam eo in plano meridiem verfus iugutn extol¬ litur, coni inflar , adfpeftu teterrimum , nonnifi arena, cinere, lapidibufque obdudlum, quod flri- £lius Veluvium dicunt ; ad boream vero conti¬ nua cum radicibus compage ad cacumen ufque mons alter adfcendit , quem fi ab ortu, & aqui¬ lone fpeftes, dorfum praebet arboribus laetum ac virens, fi vero a meridie refpicias, interiora ex¬ hibet nuda , & rupes igni exefas ; orificium au¬ tem praeruptum & inaequale, ira ut quivis con- ieduram facere queat, hunc olim montem igni- vomum fuifle, cuius parietes , qua mare profpi- cit, igne abfumti aliquando conruerint,& vifce- ra exufta detexerint. Hic alter eft,.quem proprie montem viridem, feu montem Summae, a fubpofito cognomine pago, vulgo adpellant ; etfi faepe'^- fuvius & Mons Summae cruvcoyuua? adeipiantur. Ex hac autem deferiptione patet, cur eminus intuen- tibus unus idemque mons biceps adpareat. Hunc autem adfpeclum recentem effe , & ve¬ teribus ignotum , facile demonflrari potefl. Ete¬ nim veteres omnes fic de eo loquuntur, ut unum verticem cum ante Titum, tum infequutis tem¬ poribus habuiffe defignent. Et quidem Strabo , qui cum, ut erat ante Titiana tempora , fedulo defcripfir , unius vk xopvvK meminit. Statius vero flatim pofl illam vaflitatem Sylv.lib.lll: Vefuvi- 'num apicem, & lethalcm apicem, & Silius fummum verticem memorant; & mox Dion in Tito cap.zi graphice montis figuram defignavit his verbis : To opof to /3s<rj3(oi> w fiev itote itxv opoias UvJ^Xov, xoct icir xv rou ftetrou to itvp xveteWe, txvty yxp Ttsirvpsnxc fiovov, tx «utou itxvnx xnvpx xxi vvv sti Stx* tziiei' en Is toutou sxeivrn f/,ev xr.xvatuv xst ovtuv, tuv te ev t» fieto) xpxvpovfzsviiev xxi te0pov(ievuv , xl itepii xopuQxt to xp%xiov uv]/os ei Ssvpo expvtri' to le epitupov itxv hxitxvr.isv ev tq XP0VV xoiKov er. tov crvvi%eiv ye- yovsv, &>?s xvvsyeity.tf tivi Sextpoi to opos svpnrxv ( <e$ (tty.px ueyxhot5 eixxsxt ) eoixevxi . v.xi xvtov tx (isv texpx xxi SevSpx , xxi x[A7te\ovi iroKXovi , o' Ss Sq y-vr.Koi xvenxt tu irvpt . Quae fic latine fonant: Vefvius mons totus olim erat aeque altus ( h. e. eius fummitas ubique aequalis & plana erat), & ex tpfa eius medietate ignis erupit. 'Etenim ea tantum parte exuftus efi , exteriora autem eius omnia ab igne in* taBa ufque adhuc permanent . Propterea, cum exte* riora illa igne confumta non Jint, contra vero, quae medium tenent & igne abfumantur , & redigantur in cinerem, exterior verticis ambitus ad haec ufque tempora veterem altitudinem fervat , fed tota pars ignita temporis traBuKconfumta , fubfidendo concavet faBa efi ; itaque totus mons amphitheatri figurant ( ut parva magnis componam ) refert . Et quidem montis ipfius culmina arbores . & vites multas habent, circularis autem cavitas igne permeatur. Quibus fana verbis fuo adhuc aevo montem uno tantum ver¬ tice infignem fuifie apertifiirrje docet; imo & eum veterem altitudinem e^trinfecus fervaffe , etfi in medio, amphitheatri inliar, fuerit ab igtie excava¬ tus. Nec alius Eufebii aetate, h.e. quarto Ecclefiaa faeculo, fuerit oportet, fiquidem & ipfe unius tus xopuQyif loquitur: to fisrrfiiov opof xxnx xoovq>nf pxysv itvp xvsfixotrs : Vejvius mons in vertice ruptus ignem evomuit. Nicephorum , & Cedrenum non moror, qui etfi fero fcripferint , ab Eufebio fua excer- pferunt. Praeterea hunc verticem ignivomum, de quo feriptores illi loquuntur , ipfum hodiernum Summae montem fuilfe, tellatifiimum faciunt fa- xei torrentes quamplurimi , quos feptentrionem verfus olim decurrifle deprehendimus & in agro Nolano, & qua ad Coenobium S. Mariae ad Ar¬ cum itur , quo certe pervenire non poterant, nifi ex eo vertice mons evomuiffet. Hodiernum enim os flammivomum meridionale, a boreali al¬ tero immenfa valle difpefcitur, qua adhuc vacua, in alterum clivum materiem illam liquidam ad- furrexiffe impoflibile erat , ut Cl. Seraus in Hi- floria incendii anni 17^7 abunde demonflravit. Denique id ipfum fuadet Dion l.c. qui Vefvium exterius ad verticem ufque arboribus vitibufqus confitum dixit, cum contra Strabo totum verti¬ cem Jlerilem , 6“ adJpeBu cinereum ( xxxpitoi cKs,, tx h m o4s<«!5 t£®pmSvij ) delcripferit. Idem enim culmen, quod flerile & cinereum erat ante Ti¬ tum, poflea, cuna terrea & pumicofa pluvia ( ea enim fuit illius eruptionis materies, ut infra do¬ cebimus ) coopertum fuerit, arboribus vitibufque alendis, qualis hodiedum cernitur, idoneum eva- fit. Id autem minus mirum videri debet, fi quis noverit , quod paflim Defcriptores Incendii ann. i6?i teflati funt , nempe ante ea tempora Ve- fuvium , h. e. meridionalem verticem , qui nun« ignivomus efl , totum herbis , arboribusque co¬ opertum fuifle tum exterius , tum interius intra ipfum craterem , quem homines, & pecora tuto adibant . Vide Braccinum Jncend. ann. i6?t. Id ipfum ante teflatus erat Iui. Caes. Capacius in fua Htji. Neap. lib.ll, cap. 8, Et multo ante lo- annec
    digitised image 1
    digitised image 2
    digitised image 3