Volume 1

Petri Gassendi Diniensis Ecclesiæ præpositi, ... Opera omnia in sex tomos diuisa ... / Hactenus edita auctor anti obitum recensuit, auxit, illustrauit. Posthuma verò totius naturae explicationem complectentia, in lucem nunc primùm prodeunt, ex bibliotheca illustris viri Henrici Ludovici Haberti Mon-Morii.

Pierre Gassendi

Date:: M. DC. LVIII. [1658]

Credit: Petri Gassendi Diniensis Ecclesiæ præpositi, ... Opera omnia in sex tomos diuisa ... / Hactenus edita auctor anti obitum recensuit, auxit, illustrauit. Posthuma verò totius naturae explicationem complectentia, in lucem nunc primùm prodeunt, ex bibliotheca illustris viri Henrici Ludovici Haberti Mon-Morii. Source: Wellcome Collection.

Cover
Title Page
Table of Contents
Cover

119/844 page 53

Ufo, tiep l-ni- für. Cis ydit, lontty tinen- trio ferit) à ill gicam icendi locus, icum Dia- vium | dic- y qum lligen- ntum Ifüf, nt Ytro- t no- mbfti- letus atem Cate- lc eft, qicam (pott retili- duxerit itle jcimve rtpt- attin quim iplius erus, j| Plut. 4. Ü e. 1e Na, De, onem quate quali E. lo j :| 1, fit, & fimilia; de Voce , quid fignificet , fcu quid per illam intelligatur. Deinde à qua- tione de Re incipiendo , quoniam iudicio »pus eft ad difccrnendum , pars - ne affir- mans , an negans qua ftionis fit vera , ideó ne Iudicium aberret; effe quidpiam voluit , ad quod refpe&tetur , idque Crirerium , quafi in- irumentum,fiue adiumentum ad iudicandum lixit. Cámque res omnis,cuius veritas exqui- itur, aut Naturalis, aut Moralis fit, ac Natu- ali percipiende adhibeamus fenfum , aut nentem , Morali: affe&tum , fiue appetitum; dcircó ad has facultates, earámve fun&iones ittendendum cenfuit ; ac provt tres funt;tria ]juoque Criteria diftinxit,que & Seníum, feu navis, Senfionem, Anticipationem, feu Prz- xotionem , & Affedionem , feu Paffionem lixit. Senfum autem , feu Senfionem dico; juoniam vt ille e39wiy vocem Gracam nunc »ro facultate, nunc pro cius funáione accipi wbferuat, fic Latina vox Sezfz; nunc pro;vna, 1unc pro alia yfurpari obferuatur : ac dum ille Senfum dicit effe Criterium, tam facultatem cuidem,quàm fun&ionem intelligit, fed ma- imé tamen fun&tionem,feu fenfionem ipfam; onfiderandum enim vult qualis Senfus per- eptio fit,vt iuxta ipfam iudicetur. Anticipa- ti nihil aliud eft , quàm notio quedam in rente manens,quafi rei anté percepta imago, argue monumentum, Huiu modi autem eft notio ad quam Epicurus refpiciendum vult; qvámque primus eejxnpr, Zdnticipationem,ex Cicerone dixit,quia ex quo primüm rem per- cepimus, quoties deinceps eam cogitamus, ilius fpecies, fiue imago animo obueríans artecepta fuit; vnde & quia pra habetur, Pra- actio quoque appellatur. A ffc&io denique,feu Psffio,quam Epicurus intelligit,& quam fpe- &tandam, quoties de ele&ione ; profequutio- neve, aut fuga tei cuiufpiam agitur,vult, ipfa eft Voluptas,& Moleftia,feu Dolor. Elicimus porró ex iis, quz fcriptorum eius füperfunt, fragmentis placuiffe illi quaternos quofdam circa vnumquodque Criteriorum huiufcemo- di Canonas , qui ex ordine funt edifferendi. Àc primum quidem circa Senfum, CawNoN L. Seufia nunquam falliturs ac proide eff omus fenfio , omnt[que Phautafre, fen appareutie perceptio vera. On falli autem Senfüm ideó afferit; quód falfitas omnis in affirmatione;aut nega- tione fita fit (quatenus nempe aliqua res aut talis affirmatur;qualis non eft;aut talis nega- tur,qualis eft) Senfüs autem neque affirmet, neque neget ; fed folüm in fe fpeciem fenfibi- lis rei excipiat ; nudéque apprehendat rem, cuiufmodi fibi per fpeciem apparet. Pronun- ciare autem, fiue iudicare , talzs-ze reuera frt, aut non fit cuiufinodi apparet hoc fenfus ip fius non eft;fed füpetioris facultatis,cui proinde, non veró fenfui , fubeffe poffit falfitas. Tur- tis , exempli gratià, quz quadrata eft ,vifui procul fito rotunda , ie teres apparet : Vifus ergo ab illa.fpeciem rotunditatis accipit, qualis nempe folum ad fe peruenit , & ob Gaffendi Logica. 5 inquirendas quidem à Phyfico caufas ; quare & rotundam turrim apprehendit,neque poteft omninó aliam in ea. diftantia apprehendere. Attamen in hac Apprehen fione , fiue perce- ptione confiftit , neque affirmat , pronun- ciátve talem effe turrim , qualis fibi apparet; fcd fuperior facultas eft , que qualis etfe ap- paret Íeníui, talem effe pronunciat. Dico veró Phantafie, feu apparentig perceptionem; quoniam vox Phantefra, non vt vulgó fit Logica Epie €uri. imaginatione di&a vfurpatur ; fed maxirac etiam , ex vi nominis , pro ipfa rei apparen- tia, fcu pro eo, quod res effe tara Senfui, quàm Menti nudé ( hoc eft fine affirmatione, negationéque) apprehendenii apparet. Sunt veró & aliz rationes quibus Epicurus Ca- nonem confirmat , imprimis quidem, quód Senfus , ratiocinationis , memorizque fit. in- capax ; nequeadcó poffit enunciationem con- texere, copulando fcilicet apprehenfionem eius , quod res eft, cum apprehenfione eius, quod effe apparet. Deinde , quód fenfus , dg- nec rem apprehendit , refelli non poffit ne- que ab vllo'alio fenfu, quia omnes fenfus paris fint iuris; neque à Ratione; quia Ra- tionis fun&io , feu ratiocinatio à przuiis pendeat fenfibus. /. Ad-hzc , quàd Seníus fic Criteriorum primum , ad quod poffit qui- dem prouocari à ceteris; ab ipfo autem ad aliud non poffit. Rurfus , quód fublata fen- fus certitudine, omnis & ícientia , & vitz ratio , quz aliquid certum fupponit , tolla- tur. Denique, quód omnis,quz in fenfu creatur Apparentia (imó & qua creatur etiam in facultate interiore feu fomniante , feu de- lirante) reuerá exftet, fiue fit, causámque, car fft , in Natura habeat ; atque idcircó vera fit; neus enim differt, aliquid effe, & verum effe. CawNowN Il. Opinio eff comféqueus Sen[um y feuftont- que fuper-adie&laym quam Veritas, aut Falfitas cadit. petiorem nempe effe facultatem , que vt veritatis , (ic falfitatis capax fit ; tanquam comparata ad id , vt pronuntiare poflit rem effe , aut non effe qualis apparet , sicque vt veré iudicare , fic iudicare falsó valeat ; cüm Senfus inferior , & paffiué fe habens facultas id,quod apprehendit folàm apprehendat, eóque , qualecumque fit , reuerà femper af- ficiatur. Superior porró fenfu facultas , cüm fit illa Imaginatrix , Imaginatiove vocata, aut etiam Zntelletlas , feu. Mens , Epicurus illam generali nomine Opiziozem dicit , quatenus voxhecquemadmodum di&um de Senfu,non modoó pro ipía functione opinandi , qua dici opinatio poteft;fed proipfa quoque opinandi, iudiciámve ferendi facultate accipitur;tametfi in hoc Canone pro ipfa functione;opinationé- ve vfürpatur.Itaque,fi cüm vifui quidem Tur- ris apparet procul rotunda , opirio ferat effe rotundam,cüm in fe tamen quadrata fitmani- fcítum eft falfitatem effe , non in ipfo feníu, E103 qui

Licence and re-use

Contents

Volumes