Commentationes in librum Averrois de substantia orbis ... Omnia multo ... emendatiora.
- Agostino Nifo
- Date:
- 1559
Licence: Public Domain Mark
Credit: Commentationes in librum Averrois de substantia orbis ... Omnia multo ... emendatiora. Source: Wellcome Collection.
20/102 page 12
![Obietlio. tia illa abfolutà eft qualitas défecunda fpecie qualita- tis , at refpectiuz funtrelationes , qux infünt materi mediante illa prima:quarum terminus eftagens. Hzc náq; potentie (quum fint relationes) vt fübiecto,ma- teriz infünt. Vt vero fundamento, infünt primz abfo- lutz potentiz. At vtad terminum referuntur ad agés, Contra obiiciunt quidam noftri contemporanei, quia fi terminus talium relationü effet agens effet vni- uerfale,vel vt coelum , & deus vel particulare ; vt Soc, non eft particulare , aimtaleeft corruptibile & geni- tum,;ac potentia relatiua eft eterna,non poteft autem relatio efleaterna,nifi terminus,fubiectum, & funda- mentum fint zterni , Si verofitagens vniuerfale, tunc potentiz non effentinfinitz, n1 termino exiftéte vno, relatio vnaerit. Secundo forma eft menfura mate- riv, quia elt eius perfectio & fic faltem materia refer- tur relatione terti] modiad formam, Tertio relatio tranfmutabilis ad tranfmutàáns eft pofttranfmutatio- nem.5.mataphyfice.cómen.2 o. Vlterius arguerefoli- tüs fum contra fundamentum illarum potentiarum, quia eo dato, tunc principum eorum qu£ recipiuntur in materia, non effet dimeüfio. nam illa potentia effet funt. Ad primam non eft inconueniens vnunitermi- num effe plurium relationü,vt fi vnus pater plüres ha- beret filios, vnica relationenumero ad omnes referre- tur; quandoquidem apud eos plura accidentia nume- ro nulla ratione poffuntvni fübie&o ineffe. Et hanc refpófionem dat ipfemet Ioánes, 4.phyficorum. que- ftione vltima . ficigitur terminns illarum eft agés vni- uerfale , videlicet coelum , quod quidem eft vnum re, fed plura habitudinibus, que quidem non relationes funt,fed modi relatiuorum,reducibiles ad predicamen tum, relationis. Adfecundam diceret Ioannesmate- riam ad agens, & adforimam referri alia'atqzaliá rela- tione. Ad agens quidem ,modo actiui ad pafsiuum per potétiam illam videlicet, qiquidem potentia eft prin- cipium tranfmutandi ab altero in quartam 'alterüm;& ficab agente. Ad formam verojmodo mérifürg ad me- furatum, quam ob rem hec relatio eritratiónisi parte formz, realis vero à parte materiz. -Adtertiám dice- ret qp refpectus nouus bene eft poft cranfmátatiotiem, atrefpectus antiquus pracedittranfmutationenr. no- uus quidem eft ad agens quia tranfmutauit j antiquus vero,quia poteft tranfmutari, Ad vltimam noftram di ceret fortafle Ioannes; v nihil ante dimenfiopem re- cipitur in materia, vt verbüni illudante,dicitordinem temporis;at vt dicit órdinemmatur; fortaffepotentia illa prioreft dimenfioae.' Sed dices recipitiir meilla affc&ioin materia fi quidem recipiturinftantimiettur medi&tealia,& ita ininfinitum.Dicendü op üiateria fe ipa recipitillá,vt homo feipfo recipitrifibilitatem;nifi fortaffe ppredicata primi modi, que antecedunt pdi- nusillarum, tunc relationesille nund definérent, quia fubie&um,fundamétum;& terminus füüt eterni. Teit relationes - Nifi quis pro Toanne dicat. agens ve effé eternum quidem re,atgnabile & corrüptibileróne;& habitudine, Et (i dices,vadeilla habitudo definet effe, quum nec terminus, nec fübiectum,necfündametüm definat effe? Dici poteft qp definit propter conditione neceflario requifitam , hoc eft propter actionem ag&- tis particularis . Et certe res hic eget confideratione; exterum tráleamusadfecundam pofitionem,& dica: mus cp potentia materiz abfoluta eft dimenfio mate- riz, fiabilla diftinguitur,tantum ratione diftinguit, non autem realiter. probatur primo , quia materia eft multa in potentia per dimenfionem interminatà vt di cemus,& materia eft multa in potentia per potentiam güalem.igitur dimenfio eft potentia fm rem.Secundo dimétfio eft proprium máteriz, & potentia propria cft affectio materiz,quare erütidem. qua e revnamet res erit dimenfio & potentia abfoluta , pro quáto quidem reddit materiam dinifibilem,df dimenfio, pro quanto vero reddit eam potentem, erit potentia, & fic folum ratione diftinguunt. De porentijs vero refpe&tiuisiam dictum eft. His acceptis facilefoluunturrationes hinc inde, quas tibirelinquo, & de potentijs materia fatis fit. Secundo principaliter querunt , vtrum materia difficile intelligatur vf cp non, quia poteft intelligi per fe. Tum primo,quia habet effentiam perfe diftin&am ab omnialio-Tum fecundo, quiaintelligitur circüfcri- pto omnialio. Auerr,2.metaphyfice. comméto pri- mo ait cp iatellieendi difficultas eft duobus modis, ex parte rei;& ex parteintelle&us.Subftantis quidem.n. abftractzà parte rei facile intelligibiles funt.à parte yero intellectus noftri difficile. Materia vero, & tem- pus, & res eiufmodi econtra funt. Nam é parte rei dif- hcile;'é parteintellectus facile concjpiuntur. 'Tuncad qonem diceret q» materia dif&cile intelligitur, dif&cul- tateexparterel.. Vbianimaduertendum eft g per fe intelligibile vno mododicitur qf non peraliud intelli gitur vt forma, Alio modo glicet per aliud intelliga- tur,th habet diflin&am intelligibilitatem à quocunq; alio,& hacratione,materia dici poteft intelligibilis per fe.non atitem primo modo tunc patet qp materia diffi- cultateé parterci difficile intellipitur , quia rationcin- telligitur, Nam ficuti per formam eft in a&u j itaper illam intelligitur, quidam quorum ftudium eft in con- tradicendo , huicobiiciunt, cy omnis difficultas eft ex parteintellectus,& nulla ex parte rei.Nam omne diffi- cile ex parte rei,erit tale refpectu cuiufcüq; intellectus, & fic refpectu intelle&us diuini : probantaffumptum. qti quod eft tale exparte rei. eft taleper naturam , & quodtale per naturam, efttale fimpliciter, & quod eft talefimpliciter,eft cale ad quodctiq;quare & refpectu intellectus diuini.propterquod dicunt.qp materia diffi cileintellgitur ex parteintelle&tus, & non rei. propter rónestactas, Auer, multis modis derideret argumé- tum iftud, Nam. 3.coeli cómen.9.dit quod illud quod eft tale pernaturam, eft tale fimpliciter, dummodo fit ensabfolutü.modo intelligibile eft tale refpe&tu.Nam refertur ad intellectum, «Diceret fecündo gy materia primá& vteres generabiles nulloniodo intellieuntur áb intelle&à diuirio,quia.i?, metaphyfice commen.51. Deus nóintelligit nifi fe. & fic cófequens deberet effe tale , videlieet cp réfpectu cuiufcuniq; intelle&us erit difficile. ad quem videlicet refertür modo intelligibi- lis & intelle&us;quod Auert; concederet. Verum (pa- ce corum) nec ipfi Auerroem; nec fe intelligunt. pro- pter quodanimaduertendum «p difficile & facile vno modoreferüntur ad res corporcas, cy fic difficileidem mus Soc;facilefert pondus vel difficile.Ethac ratione diceret Auerroes comnis difficultas eft ea patteno- ftri. non quidemintellectus. nifi per accidens propter fenfuum laborem.Intelligentes quidem res parue en- titatis laboramus fenfibus, non autem intelle&u; vts. Em us deanima Tertia guae Jlio pricipalis de cogniiione materta. Refponfio- vuer. Obie£iio malie uolorum. Refponfiones VAuerrois. Jgnorantia are guenttum cone ira JAuerro, Difficile et fa cile: quot mos dis, EID 34s y iria dub. Cong bi M Diu](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b33550116_0020.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
