Commentationes in librum Averrois de substantia orbis ... Omnia multo ... emendatiora.
- Agostino Nifo
- Date:
- 1559
Licence: Public Domain Mark
Credit: Commentationes in librum Averrois de substantia orbis ... Omnia multo ... emendatiora. Source: Wellcome Collection.
63/102 page 55
![TN Com, x y. dem diciturcum capitur cum potentia & priuatione, dicitur.n.materia earum rerum , que nondum facte funt. Subiectum autem tunc,cum non eft cum priua tione.pót.n.materia a&u effe fubrectum alicuius,cu- ius potentiam amifit. Verbi caufa.:es dum fineforma elt, dicitur materia ftatus , cum vero eft formatü iam in Apollinem aut in Mercurium, non eft materia, fed fübie&um.H:c Thern.auctoritate Boet.ea igitur coe li parsque eft materia ad vbi, dignius fubiectum dici- tur intelligenti» quam materia , cum femper fit actu intelligenti coniun&a,& nunquam fineilla.Quod fi dicatur materia nó diceturnifi quatenus habet de ma teria potentiam , non $m vtrunq;,fed $m dimidium. Hc voluitdicere Auer.licet verba eius barbaretranf lata fint obfcura,quibus quoq; patet id quod Auerro. 8, metaphy.cóm.12.de hac coeli materia ; &id quod non diximusin quaftionede coeli materia. Et videtur quód ad e[fe corporis caleflismon fit necef- favia eius forma, ficut efl difpofitio in corporibus animialiu qua funt bic. in animalibus enim qug funt bic anima eor videtur nece[Jaria pro e[fe corporum eorum , quia non fal uantur animalia y nfi per fenfibilem animam , & imagina tiuam. corpus autem calefte cum [it femplex e? non tranf anutabile ab aliquo extrinféco , non indiget in fuo effe-ani-- ma.[enfibili ,aut imaginatiua , fed tantum indiget anima nouenteipfumloco femper, c? virtute que won [it corpus; necin corpore ,ad largiendmm ipft permanentia eternam; cb motum. eternum , qui non babet. principium , neque finem. Sedcircadicta mouet Auer.qónem vtrumintelli- gentia fit forma cceli dans effe , an vtmotrix & dans operationem & motum ,& arguit cp nori,hoc pacto, nulla forma dat effe alicui,quod eft per fe sternum & fimplex; fed corpus coclefte eft eternum & fimplex. igitur intelligentia non datilli effe, fed folum motum, Deratione mouet primo qÓnem dicens. & videtur cp ad effe corporis coeleftis non fit neceffaria eius forma hoc eft videtur cy intelligentia non det efle coclo pro- bat. ficut cft difpofitioin corporibus aíali, quz funt hic.In aialibus.n.quz funt hic anime eorum videntur neceffariz pro effe corporum eorum, quia non faluá- tur hzc aíalia que füntin rerum natura, nifi per fen- fibilem animam, &imaginatiuam. Sicigitur vult ha- bere nullam formam dare effealicui , quod eft zter- num, vtperlocumà contrario patet deanimalibus. hzceft maior.Dat minorem.d.corpus aüt celefte cü fit fimplex & non tráfmutabileab aliquo extrinfeco. hec eft minor.Dat cóclufionem.d.non indigetin fuo eleanima fenfibili,quam pofuit Auicen.autimagina- tiua fiueintellectiua , quam tenuit ipfe, & propterea addit,cy tin indiget aia mouéteipfum inloco femper, qua nec fit corpus , nec in corpore, quz largiatur il- lipermanentiam eternam , hoc eft motum aeternum qui non habeat principii ,neq; finem.Eftigitur qÓ cp intelligentia non dat effe,fed motum , quia effe illius eftperpetuum £m fe nullo egens. Motus vero corru- ptibilis.hec eft fubtilis quzftio licet fit difputata. Et debes fcive quod iflud corpus celeste non indiget vir tute mouente femper in loco tantum , fed virtutelavgien- teinfe c fua fubflantia permanentiam aternam.quoniam € fi fimplex fit , c non babet potentiam in fe ad. corru- ptiouem , tamen e$t finita a&fionis uece[Jario , quia est fr- nitarum dimen[ionum , c terminatarum f uperfi cieconti- nente ipfum yc omnetale cum intelle&fus pofuerit ipfum existens per fe abfque eo quod aliud largiatur ipft perma- nentiam , € aeternitatem :nece[[eefl vtita fit definitate fna permanenti ficut efl definitatefue actionis , ct ideo nece[Je eft in intellotfn elfe potentiam largietem ip[i perma nentiam &ternam : quemadmodum largitur ipfi motum proprium eternum. Soluit qónem & vult coelum egere virtute, qua fi- bi det effe,& motum fempiternum,nonfolum in giíe caufeformalis & finalis,fed in genere caufi efficiétis. Vbi debesfcirein feparatisà materiaidem effe formá, finem;& efficiens.& propterea quicquid dependetab aliquoin genere finis, dependetab eodem in ghe for 12,& efficientis , & etiam quicquid dependetab ali- quoin genereefficientis depédetab illo in genere for- mz2,& finis. Arifto.igitur probat coelum ipfum depen dereabintelligentiain genere efficientis, & per hoc habet cp dependetab eadem in genere finis,& forme. Etarguit fic,o€ illud quod ponitur alio pofito;& tol- lituralioablato dependetabilloin genere efficientis faltem. Sed celü ipfum ponitur cü perintelleé&tum po nitur ipfaintelligentia,& tollitur cum per intellectum tolliturintelligentia ; igitur dependetab illa faltem in genere efficientis, maiorceft per fenota. minor pro- batur inlitera propter duo.primo quia ablata intelli- gentiaaufertur motus , &ita mobile , quod effe non poteft fineillo motu.Secundo , quia coelum eft finite dimenfionis & terminatz quantitatis. igitur quo ad accidentia falté effentialia dependetab illa, & fic quo ad effe, Sed occurres.quia per hancrationem probaré cp intelligentia dependet à ccelo, quia ablato ceelüjip- Ía etiam aufertur .. Dicendum q fecus eft m rem;fe- cus£mintelle&um . Si.n.tollitur ceelum,proculdubio fmrem tolliturintelligentia , quia non poteft effe, ni fi effet fruftra. non aüt tollitur £mintelle&um,ftat.n. per intelle&um effeintelligentiam non exiftente coe- lo,& propterea potius celum ab intelligentia depédet quam econtra.& hoc voluitdicere Auerroes dum ait. colum poni & tolli cum ponitur & tollitur per intel- le&umintelligentia.tollitur igitur intelligentia ablato coelo à pofteriori , tollitur vero coslum ablata intelli- gentiaà priori, | Et won tantum boc , fed nece[fe e$t bic effe virtutem que largitur ei motumpvoprium y [iue atfionem qua eft eteruitas inter ceteros motus , fcilicet motum localem in circuitu, ci figuram propriam ifli motui , fcilicet fobari cams, e men[uram propriam vnicuique illorum corpo vUM y C conuenientiaminter ea adinuicem in ordine c7 quantitate, itaque quod ex omnibus pevficitur vnusatius, fcilicet totus mandus. Hzc eft fecunda ratio.In qua probat idé,licet ma- gisprobetdetoto mundo g dependetà prima intelli gentia, & componit ficiillud quod eft caufa ordinis in motibus , magnitudinibus,in figuris fitibus;finequo ordinealiquod congregatum effenon poteft, eft cáü fa effe&rix illiusaggregati , & omnium partium etus. Sed primus motor eft caufa ordinisin motibus,figu- ris, ceteriíd; id genusin toto mundo congregato cx orbibus fine quo ordineipfe mundus efle non poteít. igitur mundus dependet à primo motore in genere caufz efficientis.Debes fcire mundum effe veluti aíal magnum, quod congregatur ex membris debito or dine, debita pofitura , debita quanutate conflitutis. congregatur enim ex oibus orbibus debito. ordine; debito fitu, debita quátitate collocatis, huius ordinis in oíbus [0] 4 2s alis mudus](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b33550116_0063.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
