Commentationes in librum Averrois de substantia orbis ... Omnia multo ... emendatiora.
- Agostino Nifo
- Date:
- 1559
Licence: Public Domain Mark
Credit: Commentationes in librum Averrois de substantia orbis ... Omnia multo ... emendatiora. Source: Wellcome Collection.
64/102 page 56
![$6 in omnibus iftis caufa eft effe&rix primus motor, fi- nequo tale magnum aial non effet, & propterea pri- mus motor eft caufa effectrix totius mundi, 'N ulla euim differentia efl. inter iadigentiam virtutis attiue incorpore , c? in omni corpore , aut in Yno:corpore compofito ex corporibus fimplicibus buiufmodi ; c indif-- vatum.vudc videmus calum babere vnain virtutem non tantum mouentem oia fed agentem cr conferuantem,ficut eft difpofitio in corpore bominis , e? in corpore fatto pro- pter finem proprium; finis.n-fignificat agens figuificatioue nece[[avia y ficut motum fignificat mouens. Remouet circa dica cauillum.poffet.p.dicere quis aliquod totum dependerein ordineab aliquo, cuius nulla pars dependet ab illo. Secundo dici poffet affum ptum effe verum de compofito giabili, |Omne.n.có pofitum generabile quod dependet ab aliquo in ordi Finis exiflens in aliquo agéte propter tria. 20.nanmí compofitum zternum poteft dependereab aliquoinordine , non aürineffe.. Rüdetidem effe de toto & partibus de compofito& fimplicibus,qi ordo eft effentialis fine quo elfe non potelt iptum totü vel partes.Et propterea ait non effe dfiam inter virtutem a&tiuam in corpore fimplici,.& oi corpore; hoc eft có pofito ex pluribus corporibus fimphobus, quantum adhoc g illud totum dependeat in ordine;& effentia, Hc quo ad primum. quo vero ad fecundumait non effe diffcrennam fiue illud totum fitaternum;fiuege nerabile,quo ad hoc g depetndetinordineab illo. Propterca concluditita effe de mundo fiue calovelu ti dehomine,vel aliquo compofito facto ob certum finem.Quia vttale compofitum eget agente deducen tead Binem illum, fic ca]um eget agenteefüciente & cóferuanteipfüm infine quem habct; nam vBi:eft fi- nis, ibi eft agens, quia finis fignificat agens figfistio- ne neceffaria,ficut motumfignificat moucos.eit eim £nis effectus agenus , vt motus effectus mouentis. Et [ic patetfolutio cauillorü .- Debes fcire cpfinis exiftés in aliquo 1ndicat aliquod agés effein illo propter tria. Primo, quia finisad extra habet rationem effzctus; qui effe non poteftíineagente, Secundo; quia cauíc funt fibiinuicem caufe.finis.n.no dicirur finis, nifi tno ueat agens , nec agens dicitur agens;nifiab ipfo mo- ueatur fiie. Tertio ; quia de ratione fiois eft eífe vlti- mum in executione; quod effe nó pot;nifi (it agens ad quod tequatur. . Sicigitur, quia inis quo ipfius coeli eíl motus & conferuatio rerum, fipis gratia cuius eft ipfamet intelligentia, inquantum per talem motum conferatur, hac ratione efl agens motum, & cum ce lum effenon poteftfine motu, hac rationeintclligen- tia eft caufa effe&rix cceli nec eft impofsibile vtantel ligentia feipfam conferuet,quatenus cóferuat aliquod primo, fine quo effenon poteft . velutianima confer uatíe conferuando fübiectum , hec Auerro; Sed in genereagentiu. quoddam efl prius tempore a£fo, C omne. quod fit in[pbeera iflius mundi eft iflius ageiitis, € istius athi . quoddam efl prius natura ficut esl. difpofi- tjo temporis cum orbe,e; agentis cum ovbe.f. facientis ip- fum. in difpofitionibus xece[Jarijs , in inueniendo fruem ob Commen. 9. Duplex agens, . lis probatis ; nuncfoluit rationem fa&amin qóne, arguebatur.n.coelum eft eternum. igitur nonhabeta.. gens. Kefpoudet nunc gp .duplex eftagens, quod- dam quod tpe przcedit ctfe&tum , quia difponit ma- teriam,& edücit formá depotentia illius. Ex hoc pas &o nullum fempiternum habet agens.Sed folü ea qug funt infra fpherama&tiuorum & pafsiuorum. quod- dam quod folum effe&um praecedit natura & cálita- te,& hoc pacto eternum habet agens.Et cum dicitur illud quod fui natura efl eternum non indiget agente, ter (p nó eget agente educente de potentiaadactum, fed conferuante quod eft in a&uin difpofitione tali; non quidem conferuatione praferuatiua , quo modo conferuantur egrotatiua.corpora fed cocxiflitiua, quali conferuatione conferuatur conclufio neceffa- musin.codicillo deinfinitate primi , &in lib.d.d. Et hoc pacto intelligentia eftforma celi & finis gratia cu jusillius,non.n.eit forma eductaab agentejnec de no uo dans fibi effe,fedipfamet qui eft agens conferuás; elt forma perficiens . non quidem perfe&ione profer uatiua; fed coexiftitiua , & effentialis , vt diximus. uctur.non quidem de nouo educibilisab agente, fed ab codem conferuabilis. Sed de his poftea. Et cum ignorauerut boc quidam e[Je de opinione JA ri» flote.-dixerunt ipfum mon dicere caufam agentem tantum; Jed caufam mouentem y e illud fuit valde abfardum , ci non efl dubium inboc quód ageus ipfum ed mouens ipfum. Quod enim mouet ipfum motu illi proprio, e$t illud quod largitur illi primo difpo[itiones per quas acquirit motum, proprium. Iis difpntatis,refellit erratum nonnullorum philo fophorü,qui volueruntintelligeritiam folum efle cau- fam mouentem ccelum, hoc eft dare operationé mo tumüecoclo;non aütem effe caufam agentem;hoc eft dare effe;illi.Ifti.n.funtqui dixerunt nullum zternum ca parte qua'&ternü poffehabere agens. Contra quos obiicit Auer.per rationem dictam,quia omnia agens cft moueris ;& econtra... quicquid.n.eft caufa motus fempiterni eft caufa illius,& fyllogifmus eft, oé agens difpofitiones ; & motum fine quibus mobile effenon poteft, eft caufa effentiz mobilis, fed intelligentia eft caufa motus & difpofitionum, videlicet diméfionum, bgurz y & ordinis; finequibus celum & mundus effe non poteft; igitur eft caufa mundi, & coeli effe&rix & conferüans. | Et bac est-virtus illa quamlaudauit JAviflo.inmul tis locis fuilibride celo cr mundo; c indicat ipfam effe ca lonobiliorem;ct altiorem. Demum confirma folutionem auGoritate Arifto. qui in fecundo lib.de coelo.vtanimaduertit Auerroes cóm.6 2.& 6 4.laudauit hancvirtutem intelligehtiz, aflerensipfam effe nobiliorem &;.altiorem clo qua- tenus eft cauía effectrix fubftantizs & motus eius , hzc Auer.in folutione quzflionis predicte, Ex his clare colligitur opinionem Auerrois effe Deum effe cau- fam vniuerfi fecundum tres rationes, vidclicet effectri cem;formalem, & finalem... Similiter & quamlibet intelligentiam fui coeli fecundum has tres rationes cí- fecauiam . Ioannes verohic & alibi opinatus eft- Deü effe finem tantum , .Mouetur primo cx parte agen- tis,quia omne agés pracedit effectum & extrahit for- mam depotentia adactum . Secundo, ex parte mun« di & coii, quia fuapte natura eternum , & perpetug rullo eget pro íuicfle, vel eterniate; Et propterea glofat Auerro,verba de agente metaphorice. finis,m belt E. s Ih Qualiter intel ppfath lizenita eft can| [a cali, | | | | | Commen,i o. Ben dui pop Á MNT ] Duis q | qouij fic ilinm | v] » Commen a1. Pofitio vAuer, u de atlione Dei, ] Pofitio Io&.de caufalitate dei](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b33550116_0064.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
