Specimen physico-chemicum de digestore Papini : ejus structura, effectu & usu / quod ... publico eruditorum examini submittit Joh. Henricus Zieglerus.

Ziegler, Johann Heinrich.

Date:: [1769]

Credit: Specimen physico-chemicum de digestore Papini : ejus structura, effectu & usu / quod ... publico eruditorum examini submittit Joh. Henricus Zieglerus. Source: Wellcome Collection.

45/80 (page 39)

$n@ ratione cum fitnplici thermofcopio liquorem aquofum continente, ip- fas aquae expanfiones naturales, five liberas, quam proxime oftendit. Huc referenda funt (Tab. I. Exp. I. & §. XL. Experi I. IL ) Pofteriora rare- fadionum quantitatem, live voluminis incrementa inter binos quosque ca¬ loris gradus exhibent, quod in progreiTu a gradu 48 ad 156, & in eo a grad. circiter I^oad 220 parte iY\ : 52increfcit: Alio omnino, quam qui §. XXVI. notatus fuit, eventu, ubi aqua a puncto congelationis ad ebul¬ litionem usque, five a grad. 32 ad 212, parte tantum -gT propriae molis intumefcere dicitur. 2. Aqua a calore , tanquam caufa interna oriunda rarefa&io , ]i refiftentiam externam offendit, non eo , quem fi Jibi libera relinquitur, obfer- vat, paffu progreditur, & fi vel impojjibile fit eam penitus coercere, ad in- fignem faltem gradum refrenari potefi, atque praepediri. Patet afferti veri¬ tas ex Tab. I. Exp. I. collato cum Tab. II. Exp. I: In illo enim eadem , eodem gradu calens aqua ad Elaterometri fummitatem extenfa fuit, poft- quam a fo ad 92 grad. incaluerat, cum in hoc sequale expanfionis momen¬ tum incalefcentia grad. 180 demum effedum fuerit; hic enim, uti in aliis ejusdem conditionis tentaminibus, mercurius ollae inclufus, cum vel magis, quam ipfa aqua expandatur, hujus apparenti rarefadioni non eft impedimento, & eatenus tantum obftat, quatenus pondus elevatae in Ela- terometri cavum columnae renititur, & in liquorem ollae inclufum, ex- panlionem molientem, gravitat. Idem effertum ex §. XL. Exp. I. & IL & Tab. III. Exp. II. & III. demonftratur, nam fada collatione patet aequalia voluminum incrementa ab augmentis caloris quam maxime dis¬ crepantibus produda fuiffe, eandem nempe rarefadionem ab augmento graduum 88° 5 quae i6f°; eamdem afo°, quae a 97°, hinc columna mercuria- li, inde aquea refiftente. 3. Aqii£ a calore rarefa&io per vim externam expanfioni refflenti, pro ratione potentia reprimentis, non folum imminuitur & retardatur, verum jam fa&a, fi refiflentia fubito intenditur, ex parte faltem reprimitur > ut qua in frigida obfer vat a £5? experimentis evi&a fuit compreffionis a vi quacunque mechanica impatientia (XXXVII.) , calida non competat: Quodfi enim, dum Mercu¬ rius, ab aqua in olla ad plenitudinem inclufa & intumefeente, jam ad in- fignem altitudinem propulfus eft, oris tantum in tubum flatu fuperincum- bentem aerem comprimas, ad duos fere pollices deprimitur; infurgit ite¬ rum preftione aeris foluta; altius adhuc adfcendit fi fugendo ipfum aerem rarefacias. 4. In$