Volume 2

Opera medica. Editio novissima in hac novissima editione variis variorum praestantissimorum medicorum observationibus, et plurium constitutionum epidemicarium recentiorum descriptione quàm maximè illustrata; imò et mechanica tum morborum, tum Medicamentorum a Joanne-Baptista Mazino, necnon Coelestini Cocchii, et Bartholomaei Boschetti tractatibus medicis rursus aucta ... / [Thomas Sydenham].

Thomas Sydenham

Date:: 1762

Credit: Opera medica. Editio novissima in hac novissima editione variis variorum praestantissimorum medicorum observationibus, et plurium constitutionum epidemicarium recentiorum descriptione quàm maximè illustrata; imò et mechanica tum morborum, tum Medicamentorum a Joanne-Baptista Mazino, necnon Coelestini Cocchii, et Bartholomaei Boschetti tractatibus medicis rursus aucta ... / [Thomas Sydenham]. Source: Wellcome Collection.

318/462 page 298

~9 hujufmodi fpirales curvas fortunata meditatione conentur ledulo in¬ venire . rr f ■ • • Motus 8. Praecipua preflionis & impulfus , quae man® languinis aeci- dunt, beneficia, aut damna huc ufque expofita funt; cum modo, o •. quo fanguis ab arteriis in varias vilcerum glandulas neceflano tra¬ net peculiares liquores feparaturus: cumque motus corporum con¬ tinentium contenta corpora tali ratione urgere debeant, homolo¬ ga, quodammodo motibus corporum continentium, fufpicatuslum, langmneum laticem in glandulis peculiarem a lpecifica glandularum flrucfura motum probabiliter mutuari, ut fepatanda corpora apte fecernantur. Licet vero hanc rem celeberrimus Michelottus dodif- ihno opere de fluidorum feparatione plena manu tractaverit,- ni¬ hilominus fludii gratia non verebor exponere conjecturas, qu® de motu feparationis fluidorum per glandulas probabiles quoque mihi vifae funt, pr®ter ea, qu* lumma virtute ac Audio a tot celeber- r;rnis Viris Leibnitio, Joanne Bernollio, & Bernardo Connoro fe- licifiune expolita funt; Antequam autem ulterius profequar, fateor me pluries fluduifle, ut naturalem glandularum Arudluram a cele¬ berrimorum Anatomicorum obfervatiombus clare perciperem; ve¬ rum cum horum obfervationes ancipiti pede ubique hasreant, alii enim vafculares, alii veficulares, arteriarum quidem evanefcentium ramulis, venulis, nervis, & excretoriis canalibus, munitas conje¬ ctura potius, quam experimento docuere; quamobrem inter conje- dturasMalpighii fententiam eligendam putavi, qu® glandulam a fol¬ liculo membranofo compofitam, varioque modo contextam voluit; liuic autem fententi* videtur quoque aflentiri ,Do£lifiimus Morga¬ gnus in epiAola ad fupra laudatum Michelottum confcripta; inquit enim : Movent enim me Ut par efl gravtjjimi Anatomici Malpigbii innumera obfervationes, movet ifla luculenta Clarijfimi Littrii confir¬ matio, qui glandulas fine veficulis non invenere ; has igitur in glan¬ dulis reperire necejfe efl. An autem membranoli iAi folliculi elabo¬ rati fint a dilatatione arteriae evanelcentis, aut a membranea quadam veficula inter arterias evanelcentes pofita & vafcula excretoria ? ibi anceps non inquiro, cum inAituto meo utraeque res faveant; enim vero (liceat in conjecturis conjeitari, ) fi glandulae ifiae feparatri- ces elaborata: fint ab extenfionibus arteriarum ultimarum evane¬ fcentium , certe fagax natura ubique provida talibus fibris munire debuerat, quae evanefcentes arterias tanto officio opportunas edice¬ ret, a quarum viribus non preflionis tantummodo motus fieret, arteriis ubique communis , verum etiam fpecifiia ratio motuum hifce evanefcentibus arteriis donaretur, qua: lpecifica: feparationi li¬ quidorum apte inferviret ; & fane , fi natura tot vifceraorhcio diver- la, diverfa quoque figura, ac Aruilura elaboravit, cur evanefcentes quo¬ que arterias non poterit variis fibrarum ordinibus ultro veAire, quae lpeeificis motibus peculiarium liquorum feparatiopi famularentur? Si vero glandulas membraneis veficulis elaboratas velis, ha: cerre a natura fpecificis fibrarum ordinibus armandae probabiliter fuerant, qua: peculiaribus quoque motibus peculiarium corporum feparatio¬ ni operam opportune darent. Hifce praefuppofitis refert Michelot¬ tus, tam celebres viros Leihnitium nempe, Bernollium, & Con- norura in eam ivifle fententiam , ut crederent fluidorum fepcaratio- nes in quibufcunque vifcerum glandulis non ea ratione fieri, ut pororum fimilitudo fit homologa figuris humorum, feu corporum fcparandorum, ut ufque adhuc a plerifque judicatum efl; fed fummo con i filio arbitrantur, univerfas corporis noftri glandulas a primo fcetus exordio peculiari liquore faturatas fuifie, -qu® poflmodum toto vi- t* curfu coguntur fecernere confimiles fuccss illis homogeneos, quibus prima jam formatione fuerint faturat*. Hanc feparationis methodum nobiliflimo, apti ffirnoque experimento confirmant; enim vero fada perfediflima miflione aqua: & olei , fi Velis aquam ab oleo fecernere, -fufficit chartam emporeticam aqua prius madefa¬ cere, cujus una portio poflmodum immittatur vafi ; tunc enim aqua oleo mixta poros charta: aqua madefadte paulatim afcendet, & per reliquam charta: portionem extra vas pendulam erit exterius elapfura: Verum fi oleum ab aqua feparare placuerit, chartam emporeticam oleo prius immergere, & per poros charta: oleo hu- midos feliciflime oleum feparabis. p. Pr®ter h*c, quamvis aureo digna fint voto , peculiarem liquo¬ rum feparationem in peculiaribus vifcerum glandulis alia quoque methodo fieri pofle fufpicatus fum: Itaque certum efl qu*cunque animalium vifcera , ut lien, hepar, renes &c. fuas habere glandu¬ las peculiari, & fpecifica textura ac figura donatas; alia fiquidem efl figura & textura glandularum hepatis, alia lienis, alia glandu¬ larum renalium figura & modus, & fic de ceteris. Ulterius h®c diverla glandularum modificatio determinatur a diverfo ordine ac textura fibrarum mufcularium, nervorum, & membranarum; mu- kulares enim fibra:, nerve*, & membranof®, qu® renales glandu¬ las texunt, diverfam habent direftienem & vario excurrunt ordi¬ ne, ac fibra: nerve*, mufculares, & membranof*, qu® hepaticas, & lienares glandulas conflruunt : H*c omnia obfervanteMalpighio aptiflime confirmantur ( pag. mihi 225.) Animadvertit enim in he¬ pate, quod glandulofi acini, quibus lobulus componitur, cum pecu¬ liarem circumfcriptionem habeant, neceffario propria & ipfa fiugura, qua ut plurimum hexagona efl, vel plurium laterum: Idem de liene (pag. eoo.) oftendit , qnod minima ha glandula fihuram habent ova¬ lem . De renibus vero (pag. 279.) clare aflerit In homine, aliifque confimihbus, levis unde quaque ab omnibus licet deferibatur ren, attamen aliquando in adultis, &fiepe infoetibus manifeflo ejufdem compofitio elu¬ ce] cit cum exiguis portionibus altis rimulis fejunblis conglobetur, & in adulto etiam perpetua interius hujus divifwnis permanent indicia, di¬ ligenti etiam indagine afperam, & ulterius femidivifam obfervavi hu¬ jus fu per fic i em, quod tamen ut clarius pateat, animalium nuperrime natorum renes funt excutiendi; in his enim lobuli quidem multipli¬ cium laterum emergunt rimulis circumfepti, qua: autla, & proveSla animalis te tat e, licet fere oh/iterari videantur , eorum tamen vefligia adhuc fuperfunt , varioque diflinguuntur colore; nam rubedinem, vel etiam immijfi liquoris per arterias, vel venas colorem referunt, & et¬ iam contenti lobuli, five renum exigute portiones, qu.it' carnis colorem remijfiorem retinent, ab his circumambiuntur : hie renum fubdivifio- nes non in fola fuperficte excitantur, fed intime etiam penetrantes car¬ nis ali qualem diflinSlionem efficiunt; in bobus enim, exaratis fupe- rius. brutis, & in ipfomet homine colleBiones ilhe infignei confpicuis foveis in aliquibus brutis circumjcriptte tandem interius peculiarem figuram, <3 exadam d/fiinbiionem habent, videnturque referre plu¬ rium laterum Pyram idem, qua pra c.etcris patet in tefiudinum re¬ nibus , <y interius in ipfomet homine, &c. Deinde h*c diverfa fii brarum direftio, diverfus ordo, & varius figura; & textur* modus neceffario afferre debet glandulis diverfimode elaboratis peculiarem quoque glandularum motum finguHs glandulis proportionalem; pe¬ culiari itaque, & fpecifico motu moveri debet vi fibrarum fpecifi- ce glandulam componentium renalis glandula, peculiari quoque vi¬ bratione lienalis, hepatica. 10. Hifce prshabitis, eligamus ibi glandulas hepatis, fimilienim ratiocinio de c*teris quoque vifcerum glandulis proportionaliter li¬ cebit philofophari. Cum hujufmodi glandul* fint biliofarum particu¬ larum feparationi deflinat*, in has biliofas particulas ferax fanguis ab evanefcentibus hepaticis arteriis effunditur; ibi tamen cogitur fe- qui motum fpecificum glandularum continentium ; in hifce enim hexagonis glandularum lacunis biliof* maflul* ( numero certe & momento majores c*teris ibi commixtis ) inter fe homogene®, ejufdemque fuperficiei, & indolis urgentur a fpecifico, & naturali motu glandularum hepaticarum, ut opportun* feparationi accom¬ modentur; verum cum methodus feparationis ab ordine, ac lege motuum mafl* fanguine* glandulam ingredientis habeatur ; ideo nonnulla prsnotanda funt, qu* motuum leges aperient futur® fe¬ parationi exequend® opportuna; Primo itaque fciendum efl, quan¬ titatem motus fanguinis exeuntis a corde una fyflole ( natura be¬ ne fe habente, ) femper futuram effe proportionalem quantitati motus ejufdem per foraminulum arteriol® egredientis, & ingredien¬ tis, glandulam eadem fyflole, ut tali ratione femper fiat glandul® diafloles, cordis fyftoli proportionalis: Ut autem h®c obtineripof- fint, notandum efl, quantitates motus aliquorum per qusvis fora¬ mina erumpentium, qu® viribus impellentibus proportionales funt, efle in ratione compofita ex rationibus duplicata velocitatum, fim- pla denfitatum , & finipla foraminum, e quibus erumpunt; (a) Itaque cum fanguis fit fluidus in flatu naturali ejufdem denfitatis, ejufdemque gravitatis fpecific®, cujus quantitas proportionaliter a momento cordis femper impellitur; ideo finali lege futura erit quantitas motus fanguinis, qu* per unum foramen effluit quacum¬ que fyflole in ratione compofita ex ratione qi^drati velocitatis du- !di in fanguinis denfitatem , feu quantitatem, & dufti in fora- ■men, per quod dato tempore erumpit maffa fanguinis;. quare fi quantitas motus maff® fanguinis erumpentis dato tempore e fora¬ gine trunci arteri® vocetur q; foramen vero e quo erumpit voce¬ tur o, quantitas vero, denfitas, leu maffa fanguinis vocetur m, velocitas vero vocetur u, erit q - o | m f uu ? Modo certum efl truncum arteri® plurimos in ramulos efle divifum : fi igitur truncus arteri® fiipponatur divifus in 20. ramulos, quorum unus in glandulam erumpens fit vigefima pars trunci arteri® majoris ; pro¬ cul dubio motu cordis naturaliter fe habente, futura quoque erit quantitas motus fanguinis exeuntis dato tempore e foraminulo ra¬ mi arteriol® in ratione compofita ex duplicata velocitatis, fimpla mafr®, & fimpla foraminis, e quo squali tempore erumpit, qua- q o -+ m -+uu re erit-—— —-; & cum c*teris paribus quadra- 20 20 ta velocitatum fint fimilia inter fe, futura erit quantitas motus maf- f® fanguinis exeuntis e foramine trunci arteri® una fyflole propor¬ tionalis quantitati motus mafl® fanguinis exeuntis e foraminulo ra¬ mi arteriola: eadem fyflole; quare faflo analogifmo, fiet heee ra- q. qr ; Q-+m-t-uu. p-)-ni-t-uu. ti0 - .... Propterea colligendum, quod 20 20 1 cum fanguis fyflole cordis expulfus, ingredlens glandulam hanc pro* portionaliter dilatare debeat, fyrtolem cordis, & glandularum dia- ftolem efle inter fe proportionales, quare glandul® quslibet tan- quam parvula corda haberi facile poterunt. Porro cum maffa fan¬ guinis ingrediens glandulam hanc in data ratione aperiat, ideo glandula a vi, & momento fanguinis in concava glandul® fuper- ficie determinatam percuflionem excipiet; cum autem percufiiones fluidorum fint ut quantitates motus eorundem, (b) & quantitas motus fanguinis e foraminulo arteriol® egredientis, & glandulam q o—»- m +- u u ingredientis fa£Ia fit -—— feu --- erit quo- ‘ 20 20 que vis percuflionis fafta a fanguine ingrediente glandulam , ean- q 0+-IB4UU. demque dilatante, ut -——- -Verum cum dilatatio- 20 20 ni glandularum flatim fuccedat reciproca conflriftio, eo quia glan¬ dul® quslibet utpote arteriis & venis, nerveis, membranofis, & mu- fcularibus fibris context® ofcillatorio motu & quadam elaflica aflione, aut quafi elaflica tantum conftringi debeant, quantum antea fuerant dilatat®, erit vis, feu momentum conflritlionis glandul® proportio¬ nale, vi, aut momento dilatationis; quare glandula in conftriifiione, feu fyflole urgebit quoque elementa fanguinis ingrefli glandulam fecun¬ dum rationem compofitam ex duplicata velocitatis, fimpla mafl®, & fimpla foraminis, pariter divifis per 20. Secundo opus efl fluidum in glandulam delatum non celeri nimis motu agitari, fed leni, placi- doque motu moveri: etenim ut in fluidis fimilia a diflimilibus fe- parari poflint, requiritur ea ratio temporis tanto operi opportuna : verum fluente nimio motu fanguine, confufifque omnibus aufertur ea ratio determinati temporis, qu® proculdubio neceflaria efl, ut debita methodo fecernantur; fic in quibufcunque artis operibus, & in chy- micis feparationibus debita corporum fecretionon a celeri nimis mo¬ tu fuidorum, fed a lento, placidoque motu, fiatutoque tempore plerumque perficitur; quare fuppofitis fuperioribus cum quadratade- crefcant in ratione duplicata fuarum radicum, conflat quadratum ve¬ locitatis mafl® languinis e foraminulo rami arteriofi egredientis & u u ingredientis glandulam nempe - futurum efle neccflario mini- 20 mum refpeftive ad quadratum velocitatis mafl® fanguinis e ma¬ jori arteria egredientis , nempe refpedive ad uu ; quare cum mo- (a) Per prop. 51. Hermanni & per demonflrata a Michelotto de feparatione fluidorum. (b) Per coroll. fecund. prop. 42. Herrnanni Phoron.

Licence and re-use

Contents

Volumes