Volume 1
Scriptores rei rusticae veteres Latini Cato, Varro, Columella, Palladius. Quibus nunc accedit Vegetius de mulo-medicina et Gargilii Martialis fragmentum. Adiectae notae et lexicon rei rusticae curante I.M. Gesnero.
- Date:
- 1735
Licence: Public Domain Mark
Credit: Scriptores rei rusticae veteres Latini Cato, Varro, Columella, Palladius. Quibus nunc accedit Vegetius de mulo-medicina et Gargilii Martialis fragmentum. Adiectae notae et lexicon rei rusticae curante I.M. Gesnero. Source: Wellcome Collection.
49/1590
![copiam Ciceronianam plane fpe&ari; alium hot rijv ry nvBuyo?u rtxAiyymtrlav (per Pythagorae regenera¬ tionem) poft longa tempora Virgilium referre ; illum vero Nafonem effingere; hunc ita facere vt al¬ terum Liuium iam Latini habere poflint. Quae nugae eo fuperbiae atque arrogantiaemultos perduxe¬ runt, vt ifto illiberali fcrmone & in fano praecipientis indicio contenti, fpreto ftudio, propalam de omni¬ bus fe di&uros pollicerentur, otimeque fcriptorum gemis tra£Vare auderent. Quod fi vnquam ratio grauior petita, vel firmius teftimonium quaefitumfiiiflet, praeceptoris verba recordati,ftultequeelati, nil aliud refpondebant, nifi Pythagoreorum exemplo uvtch; £<py, hoc eft ipfc dixit: quamuis ipfe non ef- fet Pythagoras. Ex qua impudenti temeritate intolerabilique arrogantia le&iones tum variae & diffi- dentes^um peruerfae atque confufae nobilium au&orum habentur: & his potiffimum diebus quibus in publicum commodum exprimendarum litterarum ratio, barbaro inuento barbaraque meditatione ex- cufia fuit: vt faepe ftomachatus fuerim, cum libros me conferre [forte conferente] egregias & proprias di&iones iam fublatas viderem. Quam ne ruftici fcriptores indignitatem paterentur, & praecipue. L. Moderatus Columella, amicus quidam prifcaruin vocum afiertor a me impetrauit, vt inter multas cu¬ ras grauisque labores collatis exemplaribus quoad pofiem facundiflimum agricolationis doflorem inna¬ rem. Quod tamen onus cum a mc deprecarer, acrius inftare coepit prolato codice quodam vmbilicis geminis decorato, aurea fronte infignito, viridi aluta circunte&o, coccineisque litteris fuperbo, quem diceret ab eo fuifie exfcriptum archetypo, quod vnus ex eorum numero, de quibus paulo ante dixi¬ mus, emendafiet. In quo cum elegantes reconditae & Romanae voces in obuias tritas & peruulgatas, &, quod aegrius ferendum fuit, a fcriptoris fenfu alieniflimas, conuerfas ofFendilTem: deploraui pri¬ mum fcriptoris Latiniftimi cafum,tum ignauiam & arrogantiam faeculi noftriconquefttis,L. Columellae libros potius paulo diligentius perlegendos quam emendandos fufcepi, quando intra XL dies inflanti¬ bus imprellbribus res multorum alioquin dierum conficienda foret. Quare pro eo otio, quod nobis tunc concelfuin fuit, proque ingenio noftro & ea dodlrina, quam perexiguam in nobis cognofcimii9, multis in locis elegantifiima haec colendi agri praecepta iuuimus,ita nobis temperantes, vt nihil aut truncaremus, aut adderemus mutaremusue, nifi quod nobis luce clarius conflaret. Nonnihilque dubi- tauiinus, vtrum finem fexti libri recideremus, qui eadem iisdem fere verbis illic repeteret, quae in tertio iam praecepiffet. * Sed cum nonnulla legerentur a fuperioribus praeceptis vel in verbis vel in re difcrepantia, nolui temere falcem alienae melli (vt aiunt) fupponere, illudque fatis habui, hac prae¬ fatione confilii noftri ledlorem admonere. Quantum autem nofter hic labor litteris Latinis profuerit, teiudicem facio, Dominice Georgie, facunde fenator, magnifice Patricie,quem omnibus prope muneri¬ bus, quae in fan&iflmia atque amplifiima republica maxima habentur, fu n dium gloriofe videmus. Cu¬ iusque integritas, generofum prudensque confilium, dicendique vis atque copia, fiue in agendis caufis, fitie in confilio patriae dando, adeo mentes auditorum-intrat,penitusqueinfenfus omnes penetrat, vtte vehit tonantem faepe fenatus admiretur & fiupeat, arbiterq.ue quodammodo curiae dicaris. Porro in Vero- nenfi praefediura, tum vero Patauina ea fuit cum iuftkia continentia, vt nullo in praefe&o vnquan» aut magis temperata defideria, aut moderatiora remedia, fpedlata fuerint : ita omni ex parte tibi ipli imperans, miti quadam aufteritate, placidaque conflantia, iura populis prudenter & fortiter dixifti. Quare fa£him fuit, vt te patria faepius defiderauerit, generofique patres fententiam tuam frequenter recordati aegerrime abfentiam tuam ferrent; Populi vero, humanitatem clementiam bonitatemque tuam experti, tenon vnius anni praefedlum, fed praefedlorum vices perofi plurium annorum vellent: ni- misque feftinantes menfes, & perquam breuis ille videretur annus, per quem magifiratum apud eos ageres. Caeterum ne te poeniteat in ciuilibus negotiis diutine verfatum, atque femper magna tra&antem, res ru- fticashumilemque materiam legere: quando Romani quondam patres iis manibus, quibus gentes domue¬ rant, arua colerent, atque ex agris eonfulem didlatoremque accederent, adeo opere ruftico dele dati, vt vr- bico oneri renunciantes ruri velut in portu & quiete vitam agerent. Apud caeteros etiam populos de cul¬ tura agri praecipere principale fuit: fiquidem reges fecere Hieron Philometor Attalus & Archelaus: duces item Xenophon & Mago poenus poenica lingua. Te praeterea oble&abit fcriptoris facundia & ferroonis elegantia, qui in tenui rerum materia agreftique vfu verbis non ex medio fumtis neque impropriis, fed nitidis apteque & commode pofitis vtitur. In dandis autem praeceptis & quid veriffime & quid decentilfi- me dicat refpexit. Tum agricolas rerumque ruftitarum fiudiofos & docere voluit, & finiul docendo de- le&are. Qiiod a Mantuano vate abfui fle, cum de fatione trimefiri praecipit, Seneca in quadam ad Lu¬ cilium epiftola feribit. Rationem item colendorum hortorum a Virgilio praetermifiam excepit, a deo¬ que fcite&copicfehorti dotes numeris abfoluit, vt cum poeta diuinus illam poft fe aliis memorandam relinqueret, de Columella diuioaffe videatur : cuius voces quasdam fitbobfcuras & forfitan a pluribus ignoratas , ne legentem retardent, paucis enarrauinius. Id quod in Catone & Varrone fecimus. Vale. * Nimirum tertius'tum liber erat ille de jixbonbus y fextus autem > qui nunc eft quintus, Vid. quae ante initium libri de arboribus diftutantur» m. GEOR](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b30550087_0001_0049.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
