La polemica Bonomo-Lancisi sull'"origine acarica della scabbia" / [Società Italiana di Dermatologia e Sifilografia].
- Società italiana di dermatologia e sifilografia
- Date:
- 1937
Licence: In copyright
Credit: La polemica Bonomo-Lancisi sull'"origine acarica della scabbia" / [Società Italiana di Dermatologia e Sifilografia]. Source: Wellcome Collection.
60/70 page 38
No text description is available for this image
No text description is available for this image
No text description is available for this image![facere scabiem; quia ex hac.. humores praui, qui intra corporis latebras continenfcur, extra ad superficiem trahuntur, quam quia non possuHt elabi, demum ibi retenti computrescut, & faciunt scabiem „ .... (46) Come è già stato avvertito nel Preambolo, il Lancisi accettava l’opinione, al suo tempo ed anche molto dopo incontrastata, deU’origine spontanea del contagio e l’accoglieva senza riserva alcuna, come qui appar manifesto. (47) « Hieronymi Fracastorii [1478-1553] Veronensis Opera Omnia, in vnum proxime post illins mortem collecta... » (Venetiis, apvd Ivntas, M. D. LvC). (Bibl. F. D. Guerrazzi, Livorno), p. 130 (De Lepra proprie dieta, & Scabie.). A tal punto era radicata nelle menti l’opinione che la scabbia fosse di origine umorale, che la seguiva perfino il Fracastoro, il quale era stato pure il primo ad in¬ tuire genialmente la natura vivente del contagio. Su questo particolare proposito fi idea del Lancisi, che ammetteva contemporaneamente il contagio nella scabbia, senza tut¬ tavia ritenerlo dovuto all’acaro, collimava con quella del Fracastoro, alla quale si può pensare anzi s’ispirasse. (48) Joannis Baptista van Helmont (1577-1644), il celebre medico brussellese “ fon¬ datore della chimica pneumatica,,, il quale “raffigura quasi la storia del suo secolo, che sembra perpetuamente agitarsi fra dubbi affannosi e ritorni alla fede, fra ribel¬ lioni spirituali e atti di contrizione „ (Castiglioni). Nell’opera « Ortvs Medicinae id est, initia physicce inaudita, Progressus madici- nce novas, in morborvm vltionem, ad vitam longam. Avthore Joanne Baptista van Helmont, oparchd in Merode, Royenborch, Oorschot, Pellines, &c. Edente Avthoris Filio, Francisco Mercvrio van Helmont, [1618 1699] Cum ejus Praefatione ex Belgico translatà, Editio nova... » (Amsterodami, Apud Ludovicum Elzevirium, CIO ICO LII.) (Bibi. F. D. Guerrazzi, Livorno), nel trattato 45 (a pp. 255*261) (« Scabies et Vlcera scholarvm ») racconta il suo caso personale; come contrasse la scabbia e ne guarì. Adoperati invano i rimedi interni prescrittigli dai medici, .... “ post tres menses fortassis, — dice — sulfuris facili unctione, à Scabie convalui „. Brevemente riassume poi la vicenda occorsagli nel Trattato delle febbri (Cap V. p. 756) così narrandola: .... “ vix ex ephebis eram, quod chirothecam domiceli^, arida scabie infectae, indueram : Unde primum iilà, ac dein aiterà raanu scabiem contraxi... Medici nostrse Vrbis Sen ores advocati. Venoesectionem primum ad hepatis rifrigerium mandàrunt. Dein triduano Apozemate, bilem flavam torridam, & pituitam salsam, ad eductionem prsepararunt. Ac tandem per pillulas de fumaria, purgationem prsefatorum humorum instituerunt, multósque affatim secessus provocàrunt. Gavisus ejo, quod acer- vum foetidi liquoris exerevissem. Monuerunt ergo, idem pharmacum perendiè assumen- dum, itemque iterum post tridum, pari successu ; ac meo judicio, si totum junctum fuisset, facile duas situlas implevisset putridum, putidumque, quod humores putabam. Qui enim antea sanus, alacer, integris viribus, levis in saltu & cursu: jam redactus eram in maciem, tremebant genua, gense collapsae, & vox mihi rauca. Dixi itaque, & serio, ubinam hospitati fuère isti humores in me? Nec enim in capite, thorace, vel in ventre locum tantm farragini reperiebam. Nam etsi privus omnibus visceribus, dimi- dium ejus tamen vix tota cavitas continere potuisset. Conclusi ergo mecum, Quod isti humores non preexisterant in me: sed in me facti erant. Ac cognovi liquidò istud pu¬ tridum liquamen factum fuisse ab assumto laxativo: quod idem esset facturum, quoties assumerem. Interim eadem me tentabat scabies, quse ante. Vnle 1. cognovi, quod sca¬ bies sit contagium pellis, non autem hepatis intemperies. 2. Quod mentitum esset vi- tium istorum humorum in scabie, Quse solo contactu chirothecse parata erat. 3. Quod](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b30630927_0060.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)