Volume 1
Caii Plinii Secundi Historiæ naturalis libri XXXVII / Quos interpretatione et notis illustravit Joannes Harduinus.
- Pliny the Elder
- Date:
- 1723
Licence: Public Domain Mark
Credit: Caii Plinii Secundi Historiæ naturalis libri XXXVII / Quos interpretatione et notis illustravit Joannes Harduinus. Source: Wellcome Collection.
17/834
![Gelem methodum ac rationem imitatus deinde anno fubfequente Rhenanus, cui praenomen Beato , vel Bildio fuit. Is e mendis pariter & ruinis veterum exemplarium o-ermanam eruere feripturam quibufdam in locis conatus eft, hoc eft, aurum colligere exftercore: atque in Pliniana praefatione, prioribufque libris quatuordecim, opellam fuam quantulamcufnque paffim commodavit. Quadriennio poft Stephanus A qjj fus (vulgo apud fuos De Indigue , de Beauvais,) Biturico Galliae agro oriundus , vir nobilis in primis , ac militia quoque exada egregie fordidus , Commentarios fcripfit in omnes libros: led mole magis quam eruditione in- fignes. Nec vero emendationes ullas habet , quam quas a Rhenano mutuatus eft: & ea fere in quibus lalebrarum eft aliquid aut ambagis, folet is, ceu foveam , fecurus praeter¬ gredi. _ Anno mdxliv. Ferdinandus Nunnez de Guzman , ex perilluftri Guzmano- rum familia, patre Praefedo aerario Regis Hifpaniarum, Pincianus a patria Salmam rica fcilicet , quae & Pincia dida , cognominatus, Obfervationibus fuis , qua M S S. co¬ dicum ope , qua veterum audorum ledione univerfum Plinii opus, praeter librum poftre- mum , reddere limatius aggreffus eft : ac fi Lipfio credimus , per Plinii fexcentas falebras & <eftuantia vada pervajit, felici, quodam ingenii judicii vento. Ufus eft M S S. duobus, Sal- manticenfi, & Toletano: probatis illis quidem, fed mutilis magna ex parte, ac truncis. Contulit cum Plinio e prifeis audoribus aliquos: fed ita ut neque Graecos fua lingua coiv fuluerit,(id quod de Diofcoride in primis animadvertimus,) & ad ceterorum mentem Pliniana faepe feripta torqueat, textumque plane invertat, cum expedire fe aliter nequit: nodumque fcindat, cui folvendo fe non elfe parem intelligit, audaci magis quam lau¬ dando conatu. Fateri tamen illum necefie eft, vel paulo, quam Barbarus fuit, religiofio- rem fuilfe : qui conjeduras fuas Pliniano operi fponte non inferuerit: vel haud aeque in- ftrudum ab amicis,quibus inventa fua fic probaret,ut ea in contextum adderent. Fuit modeftiae aut fortis non omnino abfimilis Jacobus Dalecampius, Cado- menfls e Neuftria, non infimae notae aevo fuo medicus: qui cum duplicis generis notas in Plinium ederet, alteras emendandi caufa, alteras illuftrandi : priores margine libri coercuit, juffitque intra eos fines continere fefe, nec irrumpere in contextum. Et fune fane omnes audaciufculae conjedurae, nec ullae omnino funt felices. Dalecampius , aiebat gca]jger olim nonnemo, vir alioqui bene doblus , Plinium emendandum & excudendum fufeepit : Scaligevianis. fed qua eft audacia, omnia invertet & corrumpet : quia , quod multi folent, fi hoc illudve non arridet, ftatim immutat, ac fepe in deterius.. Vates fuit, nec pauciores idcirco cum eo fere , quam cum amanuenfibus , qui Plinium corrupere , conferendae nobis pugnae fuerunt. Animadvertimus etiam poftmodum, quas ille , tamquam ex V et. feu vetere exemplari, vel ex M. hoc eft, manuferipto codice profert varias lediones, non aliud eas jure videri, quam eruditi cujufpiam unius alteriulve ad oram libri appofitas con- jedationes. Quod ad pofterioris generis Notas ab eo editas attinet, nec perpetuas illas fecit, nec fatis argumento accommodatas , & plerafque etiam plenas inanitatis ac falfitatis. Nam ne¬ que Cofmographica omnino, nec Geographica fere attigit, quae pars operis iftius haud minima , nifi ut corrumperet obiter fallis oppidorum ac regionum interpretationibus. Ex Hadriano Junio deinde, Caelio Rhodigino, Alexandri ab Alexandro Genialibus die¬ bus, atque iftiufmodi fedae hominibus, ubi fe vel minima aura offert, multa congerit & confercit, quae ad eruditionis famam aucupandam valeant aliquid fane, fed fint eadem a Pliniani operis illuftratione aliena quam maxime. In re deinde herbaria, vir alioqui in eo genere, ut prae fe tulit, exercitatus, qui volumina duo ingentia hoc de argumento effudit, mirum quot in errores ipfe inciderit, quot Plinio idem objecerit, quorum ex¬ pertem eum & immunem efle fuis locis doduri fumus. Sed incredibile didu eft, quot in re medica, hoc eft, in ea arte in qua excellere potiffimum illum decuit, 0tyaXfj.a.TM admiferit: five cum medicamenta a Plinio propofita perperam accipit; five cum allatis variorum codicum ledionibus, incerta ea remedia facit: five cum ex iifdem corredo, vel corrupto potius Plinii contextu, medicamenta falfa pro veris obtrudit: five denique cum praepoftera interpretatione Pliniana placita ad genus morbi transfert plane diverfum ab eo quem Plinius intellexit : & interpunctione perverfa remedia permifeet permutatque, ni¬ mium fane quam periculofe. Atque hacc tamen opera eft , in qua fudafle fe & anhelaffe, aerumnamque decennalem perpetium efle, in praefatione operis conteftatur. At non omni ex parte nihilominus afpernandus viri labor. Debemus enrm ei anti- quiftimi codicis, qui Chiffletii fuit, medici Vefontini, varias lediones, quas fumma fide ac diligentia margini fuae editionis attexuit: alteriufque, qui Cujacii fuit. Et ambos uti¬ que , ubi opus erit, in teftes advocabimus adftipulatorefque Emendationum noftrarum. Hi fere funt qui totum opus percurare quoquo modo aggreifi funt: ceteri, quorum](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b30456253_0001_0017.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
