Volume 1
Alle de brieven van Antoni van Leeuwenhoek / uitgegeven, geïllustreerd en van aanteekeningen voorzien door een Commissie van Nederlandsche geleerden.
- Antonie van Leeuwenhoek
- Date:
- 1939-
Licence: Public Domain Mark
Credit: Alle de brieven van Antoni van Leeuwenhoek / uitgegeven, geïllustreerd en van aanteekeningen voorzien door een Commissie van Nederlandsche geleerden. Source: Wellcome Collection.
58/508 page 52
![Vochtcirculatie in den boom. weder vervollen), uijtgedreven, en dit wort alsoo vervolght, van het 3e t 4e ende alle clapvliesjens, ende dit soo sijnde, soo heeft een boom van 100 voet hoogh, niet meer gewelt van noode, omme sijn vochticheijt, ofte wasdom, in het uijterste vande boom uijte- stoten, ofte te brengen, dan een plant van een voet hoogh, en minder hooghte. Ick heb in het Boecken, Esschen, Willigen, ende Wijngaert hout, mede twederleij gaetgens, off pijpjens 26), de eene grooter als de andere bevonden, als oock mede in het suijeker-riet, en indiaensche Rottingh. Jck heb de bast, vande Wortel van esschen hout ondersocht, ende deselve, soo doorluchtich27) bevonden, als off wij ons inbeelden sweetgatgens daer in te sien, Het hout vande Wortel van esschen hout, bij mij besichticht, en over dwars afgesneden, bevinde daer in mede twederleij gatgens, de eene grooter als de andere, ende deselve wortel op sijn lenghte besichticht, bevinde die te bestaen, mede uijt op gaende pijpjens, door welcke pijpjens, over dwars ontallick. gatgens in onorden- tel. ordre doorgaen, even als off deselve met gewelt, tusschen de pijpjens waren ingeboort28), door welcke pijpjens, mijns oordeels de boom sijn voetsel krijght, Ick heb hier boven verhaelt, hoe ick in het hout, twederleij pijp¬ jens, off gatgens heb bevonden, en in gedachten wil geven, offmen niet van gevoelen soude mogen sijn, dat door de groote pijpjens, de vocht opwaerts, inde plant off boom wert gedreven, off gestoten 29), ende omhoog sijnde, en onbequaem tot de stoff vande boom, ofte vrucht, niet door de kleijne pijpjens na beneden gaen, ende alsoo de Wortel tot wasdom, ende vergrotingh uijtstoot30), off anders dat een gedeelte vande vocht beneden comende, weder met andere vocht wert vermenght, ende soo weder op waerts gedreven wort; en vorders etc.31) 26) Pijpjens — de vaten. [Sch.] 27) Doorluchtich — poreus. 28) De mergstralen. [Sch.] 29) Gestoten — gestuwd. 30) De beteekenis van dezen zin is de volgende veronderstelling: Wanneer het vocht boven in den boom is gekomen, en dan ongeschikt tot bouwstof van den boom blijkt te zijn, gaat het door de kleine ,,pijpjens” naar beneden, en wordt dan aan het einde van den wortel uitgedreven, waardoor deze aangroeit. (Zie verder voor dezen gedachtengang de brieven van 5 April en 7 April 1674.) [M.] ;!1) L. ziet reeds in, dat de waterbeweging een belangrijk probleem is; zijn pogingen tot oplossing daarvan zijn echter fantastisch. [Sch.]](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b31364962_0001_0058.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
