Volume 1
Alle de brieven van Antoni van Leeuwenhoek / uitgegeven, geïllustreerd en van aanteekeningen voorzien door een Commissie van Nederlandsche geleerden.
- Antonie van Leeuwenhoek
- Date:
- 1939-
Licence: Public Domain Mark
Credit: Alle de brieven van Antoni van Leeuwenhoek / uitgegeven, geïllustreerd en van aanteekeningen voorzien door een Commissie van Nederlandsche geleerden. Source: Wellcome Collection.
62/508 page 56
![Samendrukbaar¬ heid van de lucht en door- gankelijkheid van glas. tig■ UL couleur, en door die waterachticheijt vertonen sich swartachtige, door malcanderen bewegende sandige deeltgens, die in groote toe¬ nemen, en soo groot geworden sijnde als in ons oogh het sant is, voegen de deeltgens hun dicht, en vast, als een lichaem in mal¬ canderen, en schiet dan beneden na den uijtgangh, met sich nemende, soo de luijs veel bloets int lijff heeft, een weijnich water- achtich bloet, dese afgaende deeltgens, vertonen haer als den afgangh van een sijdworm ; lek kan niet naerlaten mijn gedachten en druckingh ontrendt de lucht hier nevens te voegen. Ick neem een glase pijpje van binnen hol, als hier AB. boven aen A. dicht gesloten door het vuijer, welck pijpjen, bij mij wert gevolt, met ontrent de helft vol water, als EB. waer in ick brengh den drucker DC. sijnde een coperdraet, aen D omwonden met een leertgen, dat int glase pijpje sluijt, en dat in heete kaerssmeer ge¬ steken is, op dat daer noch water, noch grove lucht, soude mogen doorgaen, dit water dat int pijpje EB. is, wort door den drucker CD. met kracht opwaerts geschoven, waer door de lucht, die tusschen AE. is, wel 100 mael kleijnder plaets beslaet, dan die hadt voor de druckingh, ende alsoo bij mij vast staet, dat geen lichaem, in kleijnder stant36) kan gebracht werden, dan het is, off daer moet een ander lichaem, te gelijck uijt verhuijsen, ende dat geen lichaem grooter kan gemaect werden, off daer moeten andere deeltgens, tusschen het lichaem weder incomen, ende dit soo sijnde, soo kan de locht niet in malcanderen geparst werden, en 100 mael kleijnder werden, off de lucht moet door het glas doorgaen, gelijck oock het gemene gevoelen is, dat de eerste, ofte Fijnste stoffe vande lucht, door alle vaste lichamen doorgaen; ick beelt mijn selven in,37) dat de lucht, sijn eerste stoffe bestaet, vande alderkleijnste tot de alder- grootste santcoorntgens, de tweede stoffe, vande grootste sant- coorntgens, tot de groote van een aelbesie, de derde stoffe, vande groote van een aelbesie, tot de groote van een keijsteentge ofte kers, ende dat alle dese deeltgens, van een sacht, ende vloedich38) lichaem 36) Stant — toestand, afmeting. 37) De indeeling der materie in drie categorieën, al naar haar fijnheid, is terug te voeren op Descartes; evenwel, L.’s indeeling valt niet samen met die van den Franschen wijsgeer. Vgl. Descartes Principia Philosophise III. biz. 48-52. Oeuvres VIII. Ed. Ch. Adam et P. Tannery. Paris, 1905. [D.] De hier door L. aangegeven maten der deeltjes van de verschillende cate¬ gorieën zijn niet letterlijk op te vatten, maar als grove vergelijking. [H.] 38) Vloedich — week.](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b31364962_0001_0062.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
