Volume 1
Alle de brieven van Antoni van Leeuwenhoek / uitgegeven, geïllustreerd en van aanteekeningen voorzien door een Commissie van Nederlandsche geleerden.
- Antonie van Leeuwenhoek
- Date:
- 1939-
Licence: Public Domain Mark
Credit: Alle de brieven van Antoni van Leeuwenhoek / uitgegeven, geïllustreerd en van aanteekeningen voorzien door een Commissie van Nederlandsche geleerden. Source: Wellcome Collection.
92/508 page 86
![Onderzoek van been- en tandweefsel. Ontstaan witte kleur been, tand, enz. Zoutkristallen. afb. 10. roode Clootgens geen roode couluer aen ons oogh verbeelde7): doch dit sijn maer gedachten. Ick heb verscheijde malen getracht te observeren uijt wat delen dat het been bestont; ick heb het been van een Koebeest voordesen mijn selven ingebeelt gesien te hebben dat het bestont uijt t samen gevoeghde Clootgens, en bevonden dat eenich been met aderkens was versien; in het been van een Kalff bevont ick pijpjens en op de buijte-korst vande schinckel bevont ick verscheijde gatgens na bin¬ nen toe gaende, maer eenige dagen geleden heb ick geobserveert de tant van een Koebeest, dat ick oordeel het hartste been aen een beest te sijn, en sedert die tijt en twijffel ick niet meer dat het been bestaet uijt same gevoeghde Clootgens, om dat ick nu seer klaer de doorschijnende Clootgens waer uijt dat de tant bestaet mij selven te meermalen heb vertoont,8) ende oock aen andere kan vertoone. Hier voldoe ick mijn selven9) weder, en segh (de redenen sijn) om dat het been wit is, is om dat het bestaet uijt doorschijnende, opmal- cander leggende deeltgens10), gelijck ick uEdt geseijt heb dat het schuijm van water, het Wit pampier, gestoote11) glas, gestote Hars, de sneeuw, de Witte steen, ende al wat uijt doorschijnende deeltgens op malcander leggende bestaet, in ons oogh sich wit vertoont. Ick heb oock de deeltgens van het sout getracht te observeren, te weten op die tijt als de pekel sich in sout soude comen te veranderen, doch de Fijnste deeltgens, en eerste deeltgens, en heb ick noch niet connen observeren, maer een weijnich grooter geworden sijnde, bestont het sout, uijt seer subtijle, kleijne welgemaeckte quadratgens 12), en met een nieuwe lust en int Heetste vande Somer13) sal ick sien off ick 7) Verbeelden — vertoonen. (Lett.: het beeld geven van.) [M.] 8) De indruk van ,,clootgens’’ bij het bezien van been en tand is ver¬ moedelijk gewekt door fijne oneffenheden van het oppervlak. Deze waar¬ neming verbetert L. in zijn brief van 31 Mei 1678. [H.] 9) Voldoe ick mijn selven — verklaar ik dit voor mijzelf. [M.] 10) Terecht merkt L. op, dat een aggregaat van opzichzelf geheel door¬ zichtige deeltjes, zich steeds als een witte, ondoorzichtige massa voordoet. Enkel na immersie in een vloeistof van gelijken brekingsindex lijkt de massa weer doorzichtig. [J.] 11) Gestoote — fijn gestampt. 12) De door L. beschreven „quadratgens” van het uitkristalliseerende keukenzout zijn de gewone kuben van het natriumchloride of de op de opper¬ vlakte der oplossing drijvende, uit kleine kuben opgebouwde, halve, holle, octaëdrische aggregaten daarvan. [J.] 13) N.l. opdat de kristallen niet vervloeien. Zie den brief van 26 December 1674. [H.]](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b31364962_0001_0092.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
