Tıb ilmi ve meşhur hekimlerin mahareti = La science médicale et habilité des médecins célébres / yazan Nizamii Aruzî ; A. Süheyl Ünver.

  • Nizami Aruzi
Date:
1936
Catalogue details

Licence: Public Domain Mark

Credit: Tıb ilmi ve meşhur hekimlerin mahareti = La science médicale et habilité des médecins célébres / yazan Nizamii Aruzî ; A. Süheyl Ünver. Source: Wellcome Collection.

    10/110 page 6
    Esasen İran, Asırlarca Türklerin istilâsına uğramış ve bü ülkede kollektif bir medeniyet vücuda gelmiştir. Ancak İranlIlar, her fa¬ tihi kendilerinden addetmişler ve İran harsi, fatihlere az çok tesir de etmiştir. Fakat arzettiğimiz gibi İranda yetişen büyüklerin tamamile İranlı oldukları hiç bir suretle müsbet değildir. Genceli Nizamî, Hemedanlı İraki ve Kelim, Tebrizli olmakla beraber mevleri tarikı- na girerek Kültürcede Türkleşen Saib, Buharalı Şevket gibi şairlerin ırkan İranî olmaları, pek güç isbat edilebilir. Türk hükümetlerine tâbi olan, Türkçe konuşan ve Türk diyarında doğup yetişen bu şair¬ lerin İran ruhunu hakkile temsil etmeleri imkânı varımdır? Bu suale verilecek cevap, hiç şüphe yok ki menfi olacaktır. Bunun neticesinde de biz, Firdevsî gibi milliyetperver şairleri istisna edersek İran ede¬ biyatına İranî edebiyat diyemiyeceğiz. Hatta biraz daha ileri giderek diyebilirizki meselâ Genceli Nizamî hamsesinde İran efsanelerini an¬ latırken bile devrinin hususiytlerini, Türk sarayını ve Türk hânlarını tasvir etmiştir. Şairin cemiyete tabi olacağı ve şiirin cemiyet mahsulü bulunacağı bakımından bu fikrime mübalağa denemez sanırım. Tasavvuf i edebiyetda ise millî bir hususiyet bulmak, pek güç¬ tür. Bu edebiyatın en mühim üç şahsiyetinden biri olan mevlâna Celâleddin Rumî (diğer ikisi Gazneli Hâkim Sinaî ve Nişaburlu Fe- ridüddin Attar), halis birer Türktür. Cihan edebiyatında didaktik nevin yegâne mümessili olan ve çoşgunluğu hiç bir şairde bulunmı- yan Mevlâna, fi # * Ç • «i Jkj JV c *■>- Ş' ı <T- j rubaisile kendi Türklüğünü âleme ilân eder. Esasen gerek Mesnevide, gerek divanı kebirde mülemmalara, bir çok Türkçe kelimelere ve Türk memleketlerniin adlarına tesadüf edilir. j ^.5 J-s j jUj ^5 gibi (bakınız M. Şerefeddin; Mevlânada Türkçe kelimeler ve şiirler. Türkiyat mecmuası, sayı: 4, s: 111 - 168) bu rubaideki c+Sj? Ul (nereye gidiyorsun?) sualine ( y ve getirmeğe) cevabım verince (otur, sen bize hem y hem de ) dediğini yazıyor. Bu lâtifenin ancak türkçe ile ya¬ pılabileceği meydandadır. Anlaşılıyor ki İran dilile meteden ve edilen bu adamlar, ana dillerile konuşuyorlardı.
    digitised image 1
    digitised image 2
    digitised image 3