Commentarii in sex libros Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia / jam denuo ab ipso autore recogniti, et locis plus mille aucti. Adjectis plantarum, et animalium iconibus, supra priores editiones longe pluribus, ad vivum delineatis. Accesserunt quoque ad margines Graeci contextus quam plurimi, ex antiquissimis codicibus desumpti, qui Dioscoridis ipsius depravatam lectionem restituunt.
- Pietro Andrea Mattioli
- Date:
- 1570
Licence: Public Domain Mark
Credit: Commentarii in sex libros Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia / jam denuo ab ipso autore recogniti, et locis plus mille aucti. Adjectis plantarum, et animalium iconibus, supra priores editiones longe pluribus, ad vivum delineatis. Accesserunt quoque ad margines Graeci contextus quam plurimi, ex antiquissimis codicibus desumpti, qui Dioscoridis ipsius depravatam lectionem restituunt. Source: Wellcome Collection.
191/1144 page 19
![Dil Ail, wsh ll htt. phy fu tte m yit mi mo- fd (i abits T dl- ON «o pobal t. ji oa dut 2 A [s] o Q In Lib. primum Diofcoridis. DO colatur. Praterea cm bodie Iis doieflica pafsim in Italia bortis leta, utrensypulcbrag; fpettetur: fyluc]iis antem in plurimis montibus [bonté nafcatur, floribus cir folijs [atiue longé minoribus, radice tenuiore, breuio - re; etr aridiore ; nulli quidem ab[urdum uideri debetyfi nos utranque depingi curauimns . Quinetiam compertum babeo, ueteres quoque Iridis fylueflris mentionem feciftey non folim Marcelli medici autoritate cap.x x 1 y v 1. gui preterea [rim domesticam cultam; illis fuiffe oftendit; fed Galeni quidem testimonio , is enim: 1ridis fylue-- ftris meminit lib. x. de comp. medic. fecundum locos. dum nepbriticas compofitiones ab J4[clepiade conjcrip- ptas recenfet, Quin etiam Plinius lib. 17 . cap.1t. Medij folia Iridis fatine folijs. comparat . S ylueflris utriuf- que generis plurima oritur in Goritien[i agro Saluatino monte, er Iapidia collibus inter faxa , odore non ingra- to: quanuis etiam ambas nderim in campe[lribus non longè à Sonty vipis.Efl praterea in [atiuarum genereyque flores ninei candoris queque aureos proferat .. Hanc in Boemia paffim colunt in bortis... Mlam pluribus in lo- cis in Hetruria uidimus; cuius radix odoris fragrantia , c uirium robore Illyricam fere equat. Necputes uez lim eam que flore e$t aureo pfeudo acorum e[Je uulgaris ufus.. Efl enim bac tridis propria [peciesy ut florum fi- gurasct ipfe atteflantur radices. Iridis meminit Plinius lib.x x1.cap.v v1.fic inquiens. Iris radice tantam com mendatur, unguentis, c medicine na[cens. Laudatiffima in Illyrico: cir ibi quoque non in maritimis,fed in fyl- ueflribus Drilonis, c» Narona ; quod à Nicandro tranfcripfzf]e uidetur . Proxima in Macedonia : longif[zna bacs c? candicans, cr exilis. Tertium locum babet Africana, ampliffima inter omues,gu$tuqs amariffima. 1L- lyrica quoque duorum generum eft: apbanitis à fimilitudiney qua ctr melior: vbizotomos [ubrufa. Et cap.x x. eiufdem libri, Iris rufa (inquit) melior efl; quam candida . Quibus in locis fibi manifefle repugnare uidetur Pli nius: quod fuperius raphanitem, que candicat, rbizotomos qus vufe[cit, antepofuevit,bic uero contra, Diofco- ridi prestat, que fubrufo conflat colore, qualis Plinio vbizotomos. Ceterum (fi-Theophrastosg Plinio creda- mus) non omnis Illyrica praflat, fed qug tantiim in fyluestribus nafcitur. fiquidem qua inmaritimis foditur,bu more pr&gnans improbatur, quód fubinde flacce[cens contrabatur in rugas.: Succus hydropicis propinandus , quoniam recenti Illyrica destituimur , à noflrate elicitur, ducitq; abunde aquas ~ Excalfacit Iris ordine fecundo completo, uel tertio incboante; et pariter [iccat . Atque prater uires, quas illi ádfcribit Diofcorides,alijs plu ribus pollet, quandoquidem compertum est, manfam oris halitum commendare: dentium dolores mulcere;ft ra- dicis decotfo ijdem foueantur. coquit item, abstergit, digerit, refoluit, lenit, veferat,expurgatsctr detcit:uulne varijs medicamentis immifla farcotica e$t. Radicis expreffus fuccus bilem flauam , pituitam , etr aquas cutem fabeuntes pellit: bemorrboidas fotu elicit. Fit quoque electuarium ex fucci radicum Iridis drachmis tribus,Ga fice femuncia. c mellis quantum fat fuerit ad excipiendum. quo maxime iunantur aqua intercute laborantes, ubi quotidie femunciam ieiuni denorauerint. Quin etiam Iridis radicum farina, dracbmarum quatuor pondere; additis cinnamomi,¢y auetbi cuiu[que drach. duabus . c coti fcrupulo, dolores,ei tumores tefliculorum mi- vificé tollit, fi panni coccinei.fruftoyalbo meraco perfufo, bac omnia in puluerem contrita excipiantur ; c cali da apponantur. Eiu[dem radices ueflibus interpofitayeas à tinearum erofionibus tuentur , et odoris fragrantia commendant. Radix ipfa contrita, c ex aceto bibita, omnibus aduer[atur uenenis. Succus naribus infufus ce- rebrum à pituita mirifice purgat: uentriculo tamen nocet cim per [e tantiim bibitur . ideoque à peritis medicis exhiberi non folet, nifi adinista mulfa, etx Indica nardo. Potum radicis decoctum ob$iruttiones aperit , prefer- tim ubi cra[Ja fuerit impatta materia, c uentris tineas pellit, urinas ciet, e renum calculos egcit « Datur po— tandum utiliter ilericis . Quippe fudores mouet, er auriginem exterit. Pulmones, et» thoracem expurgat , c Iocinoris inflammationibus auxiliatur.Recentes Iridis radices [accbaro aut melle condite, dantur utiliter deua rand uncie pondere calculo affectis, ct» anbelandi difficultate laborantibus,quin etiam hydropicis ; ac refolu- tis. Eedemin paffo decoa, contu[ieq;, addita bordeacea farina, čr illite , parotidas belle difcutiunt . Illvrice puluis fe[quidracbm2 pondeve,datur ex paffò calido perquam utiliter ad Iliacos affe(ius.Oleumyquod floribus, e» radicum fucco paratur refoluit, emollit,concoquit, frigidos dolores mulcet, attenua, y c? mirifice confert Lo cinorisscir lienis doloribus, Podagricos innat, lenit; articulorum duritiem , ac ceterarum corporis partium . Praestat cad frigidos uteri dolores , ad conuulfos , civ aurium cruciatus . ufus apud ueteves est radicum tan- tum, quanuis nunc non defunt recentiores, qui flores quoque in medicum uertant ufum . Reperio quoddam effe Iridis genus, qua AStragalitis cognomine dicitur .. Id enim oftendit Galenus lib. 1. de compofitione medica mentorum fecundum locos cap. primo ex Sorano tran[cribens: item Aetius lib. x v11 .cap.x 11. qui quibufdam in empla[lris Irim a[lragalidem imponunt . Veruntamen cùm antiquorum , uel recentiorum veperevim nemi- nem, qui in fimplicium medicamentorum libris buiufce Iidis meminerit, quid certi de bac re proferam, [ane non babeo. Ceterum Cornarius, qui in predictos Galeni libros commentarios edidit, Irim aflragalitem er aftra galum idem effe existimat: boc argumento duttus, quód Plinius Iridem duplicem effe tradiderit ; alteram, qua raphanitis à fimilitudine; alteram, qua vbizotomos dicitur. At cùm aflragalus radicem rapbani modo ferat iude Iridem aftragalirem Aftragalum effe conijcit . quin ei Plinio per Iridem rapbanitem, aftragalum intelligi cenfet. Sedmea quidem fententia retlius fortaffe rem banc explicaffet. , fi per cam Iridem , que à fimilitudine vapbanitis uocatur, aftragalitem ideo:defignari dixifety quód ut aflragalus raphani modo radicem gerat 'fiqui dem Plinio Iris rapbanitis a[lragalus non eŝt fed altera iridis 1llyrica [be cies. Quamobrem ita Iridem aflragali tim à Galeno cognominatam effe putaueviiny quód radice referat aflragalum : quemadmodum vapbanitis à P! nio diéta efl, quód radice vapbanuravepra[entet .' Iridem méimoria prodiram fuiffe Galeno in libris fanplicium medicamentorum fane nufquam reperis tainet[i libro primo de antidotis élus postmodum meminerit bis We ; Andromachus Sylueftris u- traq; ubi plu rima oriatur. Iris candida. Iris aurea. Plinij cótra- dicio. Iridis uiresp ter traditasà Diofco. Ele&. ex Iri- de ad hydro- picos. Irid; rad. ui- res. Irinum ole ad quos ufus prater. lridis cogno - mento aftra- galitis . Iridis mentio ex Galeno .](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b33549618_0191.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
