Geneeskundige volksprenten in de Nederlanden / door J.G. de Lint; met 78 afbeeldingen naar oude prenten.

  • Jan Gerard de Lint
Date:
1918
Catalogue details

Licence: In copyright

Credit: Geneeskundige volksprenten in de Nederlanden / door J.G. de Lint; met 78 afbeeldingen naar oude prenten. Source: Wellcome Collection.

    15/140 (page 3)
    schiedenis van Nederland verknocht waren, van de veldheeren en admiraals die tegen den vijand gestreden hadden, met liefde aan¬ schafte en voor latere geslachten wilde bewaren? Daarbij kwam het feit, dat het volk nog meer belangstelling toonde in al wat er op het oorlogsgebied voorviel, doordat vele der beste regenten en krijgslieden mannen uit het volk waren. Nog weet ieder kind in ons land, dat een Michiel de Ruyter als kind touw draaide en een Jan van Galen als matroos zijn loopbaan begon. Uit het groot aantal platen en portretten zonder eenige kunstwaarde, dat toch tal van koopers vond, mogen wij gerust het besluit trekken, dat het in de meerderheid der gevallen niet de kunstzin van het volk was, die deed koopen, maar dat men mee¬ leefde met de gebeurtenissen van zijn land. Nergens bestond zoo groote drukpersvrijheid als in Holland en dit was de oorzaak, dat door schrift en beeld, in pamfletten en prenten, op regeering en overheidspersonen kritiek werd uitge¬ oefend. In geen enkel land waagde men het zulke vinnige schot¬ schriften te doen drukken, zulke hekelende spotprenten te doen graveeren. Pas in later tijd is men de historische waarde van deze volksuitingen gaan waardeeren als een niet te versmaden bron om de toenmalige meening van het volk te leeren kennen, waardoor dikwijls een geheel ander inzicht verkregen werd in de drijfveeren van vorsten en bevelhebbers of eene betere verklaring gevonden werd voor hunne handelwijzen. Om een enkel voorbeeld te geven, dat dergelijke prenten met groote gretigheid verkocht werden, diene, dat meer dan veertig verschillende prenten van den gruwelijken moord op de gebroeders de WITT de pers verlaten hebben. Na het lange tijdperk van oorlog op oorlog kwam Holland tot rust en het verschijnsel, dat in tijden van de grootste onrust en beroering de meeste mannen van groote energie geboren worden, vond ook in ons land bevestiging. Door de oprichting der Oost¬ en West-Indische Compagnie en de groote vlucht, die de handel ogenomen had, was de koopmansstand tot grooten bloei gekomen, wat zijn terugslag vond bij het overige deel der natie. De tweede helft der achttiende eeuw vond een rijk en welvarend Holland, tot¬ dat ook hier door de weelde verslapping der energie optrad en na het laatste vierde deel der 18de eeuw ontevredenheid en verdeeld¬ heid een tijdperk van inwendigen strijd deden ontstaan, dat eindigde met den ondergang van alles, wat voorspoed en kunst betrof. Juist in die jaren matigde iedereen zich het recht aan, over alles wat gebeurde, een oordeel te vellen, hetgeen zich uitte door een over¬ groot aantal spotprenten, in die jaren verschenen. Ook de genees-