Quaestio medica ... An calor animalis ab attritu in capillaribus? / [Louis-Anne Lavirotte].
- Louis-Anne La Virotte
- Date:
- [1750]
Licence: Public Domain Mark
Credit: Quaestio medica ... An calor animalis ab attritu in capillaribus? / [Louis-Anne Lavirotte]. Source: Wellcome Collection.
2/4 page 2
![(/) Mem. de M. de Lifle , Iu a ]a feance publi. que de 1’Acad. aes Scienc. le ii No v. 1743. (<*) Vide opus egregium cui tit. Diftertat. fuc Ia Ciace, par M. de Jdairaa , p. 30, &c. (l>) ITfpi xar. Edit. Foef. ledt. III. p. 15. (c) Le$onsde Phyf. deM. l’Ab. Nollet, To. IV. p. 2.1 1. (d) Boerh. liem. Chein. Tom. I. p. 1 31, i?5 & 153. Hook Microgr. p. 44. Le§. de Phyfiq. Tom. IV. ( e ) Willis, de Sang. incal. p. 3 i.i hilof.Tran- faft. n°. 47^,p. 474* (a) Arcan. Natur, derecfc. Tom. III. Epift. 6 3,66,67,6$ pag. 163-21 7. Tom. IV. Epift. Jii- 115.113, 118. ( i't ) Gallice Tetards Gyrini , Elinii. ( c) Epift. 86. jag 445. ( d) Epift. p. 161. Philof. Trapf. n°. 117. T’ 5 8o. (e) Douglas, 'Iflay upon anim. Heat. Obf. 1. p. * f- (f) Epift. 60. J. 78-Epift. 1 a 8. Jf. 120. i e,) T-Irmsfla- *»q7 Exper. XV. f’ >9. gts ftupendum , quodque vix fine intimo quodam rigoris fenfu proferri poteft , tam fioriJ rendum in Siberia faviens obfervatum fuit (/) frigus, ut liquor in eodem Tbermo- metro ufque ad 70 gradus infra o condenfatus fuiflet. Quanta] tunc in animalibus ca¬ loris generatio fieri debeat ut intenfiffimo huic frigori refiftere valeant 1 Hxc autem nonniii ab attritu folidorum inter fe repetenda videtur j fola enim haec caufa Phceno- menis omnibijs explanandis par effe demonftrabitur. 1 l- ARDUUM fane opus caloris naturam inquirere (a); tam altis enim involuta eft te-i nebris , ut poft tot Philofophorum labores, nil adhuc certi de ei ftatui quear* Quod calidum vocamus illud mihi immortale ejfe videtur, ait magnus Hippocrates (b). Attamen quidquid fit de illius origine , vel caufa primarii, non miniis compertum eft , quod attritus calorem excitet , ( c) & quidem in ratione elallicitatis , denfitatis & cele¬ ritatis corporum inter fe attritorum. Num tunc colleftio fit particularum ignearum , ut fentiunt nonnulli ? An potius infenfilcs particulae vorticofo turbine agitantur , ut aliis placet ? Mirandum fane caloris vehementiffimi, ex attritu quam minimo temporis inftan- ti geniti, exemplum habemus in collifu filicis cum chalybe; fi quidem fciutillulas, feu particulas ex lns abrafas, in fphterulas vitreas ftatim converti deprehenditur (d); quod nonnifi fumma ignis vi fieri poffe apud omnes in confefTo eft. Quo molliora funt cor¬ pora, eo minorem ex attritu concipiunt calorem. Liquida etiamfi pernici/fimo motu agi¬ tata , nullum caloris gradum acquirunt (e) , five quod ipforum particula: fint adeo le¬ vigatae , ut motui nulla ratione relilNre valeant; five quod per puntta tantum fefe tan¬ gant ratione fphaericte figurae quae lifdem vulgo tribuitur. Aqua ex altiflimis rupibus delap- fa, vel rapidiffimo motu per afpera faxa provoluta, nullo mod-acalefcit. Quis ergo ca¬ lorem nonnifi ab attritu folidorum fobclefcere inficias ibit ? Haecce attenti mente re¬ volventi mirum forte videbitur , 'quod tot praeftantifiimi in arte viri, a folo- fluidorum folidorumque attritu mutuo in majoribus vafis > calorem animalium oriri polle credide¬ rint. Sed de his infra, • r r 1. JAM vero pulcherrimis celeberrimi Leeuvmrhoekii obfervationibus fiat inconculTum^ globulos fanguinis non mediocrem attritum experiri in capillaiibus. Sacpiffinie enim obfervavit ( a ) oculatiffimus ille vir , & non fine maximo voluptatis lenfu , circuitum fanguinis in minoribus vafis anguillarum , vefpertilionum , ranarum , cancrorum , &c; Sed numquam jucundiore fpe&aculo frui ipfi datum fuifle latetur , quam cum detexit diverfas fanguinis vias in minimis vafis vermium (b) ranarum. Videbat enim celeriter fanguinem ferri (c) per vafcula adeo exigua , ut Cingulis tantum globulis qui ruborem fanguini conciliant , pervia forent. Tam ardte in iis fiepe comprimebantur iidem globu¬ li , ut fpharrica eorum figura mutaretur in fphactoiden (d) , vel ovalem : fed vix dum hafce evaferant anguftias cum ad prillinam redibant formam. Htecce Leeutvenhoekii in¬ venta plurimis obfervationibus accurate poft: eum inftitutis (e )' confirmata fuere. Idem verum efie de cateris animalibus,, deque ipfo homine, in quibus hazcce experimenta ten- tare non licet , fane plufquam probabile : & id admittere pronum eft cum obfervave- rit jam toties laudatus natura: ferutator, globulorum fanguinis magnitudinem non dis¬ parem efte in bove & in cuniculo ( f), in cete & in minimo pifciculo ; & fic de cacteris. Nunc autem evidens eft'globulum unum feorfim fumptum tanquam folidum fpedba- ri debere, affridtufque in capillaribus * tandiri pati, quandiu peragitur circulatio, at¬ que ex attritu illo calorem neceflarib oriri, ut jam in §. prtrcedenti explanavimus. Cum ergo conftans & perpetuus fit fanguinis circuitus , caufa illa calori fovendo , fri¬ gorique praecavendo fufficere videtur ; idque clarius adhuc elucefcet enodatione PIice- nomenum quae nunc exponenda veniunt. IV. K. CALORE, corporis vafa relaxari, frigore vero conff ringi, teftantur fatis diverfi qui¬ bus afficimur fenfus in variis tempeftatum viciffitudinibus. Ubi enim fervet aer, cor¬ poris noftri pondere quafi obruimur, porique ita dilatantur , ut in fudores fere omni¬ no refolvi videamur. In frigida autem aeris temperie ita conffcringuntur vala , rigidaque evadunt , ut vix perfpiratio fieri poffit , nullufque profluat fudor , etiamfi validiffimum inftituamus corporis exercitium. Aliunde ingeniolis admodum experimentis demonftra>- vit folertiffimus Halefius (#) quam diverfe calor & frigus in vafa ipfiufmet cadaveris * Hic apprime notandum eft quod in tota hac diflertatiunculi, per capillaria intellrgimus folummo- do ea va/cnla quz lingulis tantum globulis rubris txanlitum prsbere valent. Admitti etiam poflent capillaria in eodem fenfu, refpe&u globulorum quorum fex juxta Clarill'. Leeuwenboek &c Martin unurn rubrum eftormant: verum fixe forf4o fubtUiota vUsijectur, necelliuiaque aon fuat ad explicanda caloris animalis Phccjiomena. \](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b31878891_0002.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
