Volume 2
Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio.
- Pietro Andrea Mattioli
- Date:
- M. D. LIIII. [1554]
Licence: Public Domain Mark
Credit: Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio. Source: Wellcome Collection.
725/782 page 663
![An o WT A UUA ; p dz agit nd * m : ^ L] f, e id LI : y P In Lib.fextum Diofcoridis. 663 Caicvraz bifloriam , ev facultates , quibusq; in locis magis exitialis proueniat , ita copiose retulimus libro quarto, ut opus non fit , ea boc loco repetere , nec plura nobis reflent. addenda . Sed iam ad. uires eius ueneficas tran m feundum cft . Potabec, ucl in cibis fumpta ( ut Diofcorides inquit ) uertigines excitat , uifum adimit , oculis caligine offufa, e mente ufqueadco perturbat, ut in furorem agi uideantur , qui bauferint. Que omnia experimento noz | bis comperta funt . Quippe cim rujlicus quidam magnifici Yoannis à Turri uinitor non longe à Goritiz arce fuas coz | leret uineas , ligone forte fortuna erutis cicute vadicibus, fecumq; domum delatis , pajLinac«e dicis loco decoxit , cos iln | meditq; in coena und cim uxore z mox ftatim ( qua vufticorum cóft uetudo ejt ) ambo luere cubatum . Medit autem nos - cte, 4 fomno expergefacti, onmi peritus amiffa ratione, buc atq; illuc per donum in tenebris uagaban tur, dintentia, C7 i furore ducti : unde adeo caput; facien, €7' oculos in parictes percu[ferunt, ut mane accurrentibus utcinis, partim per 15 a0 cufionibustumidi,partimq; cffufo fub cute fanguine liuentes , tumentibus admodum oculorum palpebris , borrendam E J ac mon[Eruofam oftenderent faciem . V ocor cgo flatim ad curam, percontatisq; dorieflicis, quibus edulijs in coena ui- un | &itaffent, reperi bos cicute editaffe radices, quas paflinace e[fe crediderant . Quandoquidem mibi ia propinquam tie y neam adeunti, oftenderunt alij locum , ubi ruflicus ille radices cjoderat , ibiq; inueni alias cicute radices , que tam foe ^ 5 lia emittere incipiebant . Qua ve per[pecta celeriter ad egros redij, quos quidem non multo poft tempore , Dco «dit LM uante, in priftinam mentem e2* fanitatem veflitui . tametfi percufsionurs curatio multo longior fucrit , quàm ueneni . Po | - Decepta quoq; bifce vadicibus eft fuperioribus annis.quedam nobilis matrona á Colereto Vtinenfis, que cicuta vite ^ dices proprio in borto effo[fas toti familie decoxit prebuitq; efitandas carotarum loco... Quinetiam monachum m a francifcanum curauimus, qui pluribus menfibus modo amentia , modo furore agebatur ; quód cicute folia bortenfis oa petrofelini uice pifcium quorundam iufculis impofita comedi[Jet . Caueant igitur oinnes, ne in bec ueniaut difcrimina . (Ule iQ | 2o -Exbibet A&tius, preter Diofcoridis antidota, cicutam baurientibus apij femen, ex uino potandit, aut iridis vadicent, - E aut fefeli Mafeilienfe : item nitrum ex aqua copioflore potum . Totum preeterca cov pus calefacere conducit, ez pre LEES fertim precordia . quamobrem ad uebementiorem motum, ac cuv fim ( ut ipfe inquit ) cogendi funt egrotantes. Con- Wn M ciliator tamen theriacaim maximopere commendat , duarum drachmarum: pondere s ex dickamni decocto potam z aut i gentiane radicem ex uino . Nanq; boc cicute uerum eJe antidotum putat . lt v a XuíAxf.. TÁXVS. CAP SOMB ki N | i | Swirax, à quibufdam tithymalum,à Latinis taxus appellatur. frigus vniuerfo corpori j i ftrangulatus , & celerem interitum infert. Cui eadem , quz cicutz conueniunt. ' 30 3 o T | Taxvs arbor ,cuiusbiftoriam fuperius libro quarto vetulimus , ubi e eius plante pitturam adiecimus , non folim eos perdit bomines , qui folia e fructus efitauerint , uel biberint foliorum fuccum ; fid etiam ( ut alunt quidam) quadrupedum omne genus , quod prefumptum pabulum non, vununat : culufinodi funt equi , afini , muli , ez id genus d alia . quanquam feribit Plutarchus , tertio fympofiorum commentario , Taxum co tantiim tempore noxiam , quo iam I florere inceperit , quod fucco fit maxime pragnans . Diofcorides libro quarto de taxo agens, inquit . Narbone tant prefentis eft ueneni, ut fi qui dormiant fub ea, aut in eius umbra fubfideant, ledantur, 7 fepenumero moriantur . 1d quod Seflius ( authore Vlinio libro x v 1. capite x. ) in Arcadia quoq; euenire fcribit . Vafa etiam uiatoria ex ea uinis in Gallia factis mortifera fuiffe compertum eft : c» in Hifpania lethales e[fe baccas . Prouenit arbor bec frequens in | Tridentinis montibus, prefertim. Anatie uallis ; ey Flemarum , ubi ca inter ingentes abictum , picearum , pinorum, np 4e C larium forluas ,numerofa confpicitur . lis in locis nobis compertum.eft , quod non modo iumenta , que non rurie nant; deuorata taxo ,ntoriuntur s féd etiam que vuminant . quandoquidem boues complures uidimus à vufticis deplos vatos, qui taxum depafli fuerant . Quapropter cim in montanis, (yluofísq; pafcuis boues morbofi fiunt , conclamant vuflici, animaduertendum cffe, ne Naxum degufTauerint z ita enim taxum corrupto uocabulo nominant . Nibil minus eius bacce ijsdem in locis noxie ac perniciofze deprebenduntur : quippe quód curauerim ego pafLores , aliosq; in (yl: uis ligna cedentes; qui faporis dulcedine allccti;baccas ipfius comederant.. ex quarum efi non modó in ardentes febres inciderant ; fed e in alui profluuium , adcó ut in maximo uerfarentur difcrimine ..C terum non parum dubitandum | uidetur, an inter plantas calidas, uel inter frigidas Taxus fit veponenda . Diofcorides quidem, e elus fequaces omnes | exiftimarunt Taxum efe frigidi temperamenti, argumento quód afferuerint ,ijsdem remedijs taxi uenenum fuperari, | quibus e cicute . Quuorum tamen fententia , omntum. pace dixerim , mibi plane non probanda uidetur . nanq; ama | so ror, quicortici, c7 frondibus ineft : coma perpetuó uirens, pinorum, abictum, ey picearum modo , quibus fronde fi- milis (pe&tatur : baccarum tum dulcedo , tum acrimonia quedam : ez quód auicule cas depafte nigrefcant ; manifeste | indicant infignem temperamenti caliditatem . Atq; binc eft, quod e febribus, e alui profluuio tentantur, qui baccas a efitarunt, inflammatis eo cibo fpiritibus, e7 fanguine . Verum quanuis aliquis refponderé poffet, accendi in bis febres, ^ g gigniq; alui profluuium, ex bumorum putredine, quemadmodum in effate eueniiunt bec ex frigidorum. fru&uwm efu : nigrum ueró colorem in auiculis contrabi poffe non minus 4 frigido , quàm à calido ; ex eo tamen adbuc. füfpecta er improbanda relinquitur eorum fententia, quod frondium,ez corticis amarov; baccarum dulcedo, €z* acrimonia, perz E petuo; uirefcens coma, nulla provfis repugnantia contrarium pr« fe ferant, nempe quod e febres, e alui proflue ^ siia oboriantur potius caloris primum exuberantia ( ut accidit deuoratis anacardijs) quàm bumorum putredine . Nea que preterea pote[I nigredo illa 4 frigido pabulo in auicularum pennis fuboriri : nam fi frigiditate nigrefcerent, illico perirent . Quandoquidem nimis excedens frigus baudquaquam nigredinem inducit, nifi vnembris firaul confectis ac des ; Kk a perditis . jn Cicut& uene hica uis. Hiftoria cu- iuídam cafus. Cicutz füm- pte «uratio. laxi uenefi- ca natura. Taxus vtrum calida, uel fri- gida L](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b33551200_0002_0725.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
