Volume 2
Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio.
- Pietro Andrea Mattioli
- Date:
- M. D. LIIII. [1554]
Licence: Public Domain Mark
Credit: Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio. Source: Wellcome Collection.
727/782 page 665
![z0 20 30 Moya. p eM ^ d b s vom cd UD cd PA Us MP co did | af VE RDUM. bh d à Á h PAY A 4 In Lib. fextum Diofcoridis 56 .ICX IOICOFTIGIS. 66 Qv o'». inter Ranunculigenera ea annueretur planta, que à Sardinia, ubi plurima nafcitur, nonnullis woca- tur berba Sardonia , abunde docuit Diofcorides libro fecundo . Tradidit buiufce curationem Aétius libro x 111. qui preter ca medicamenta, que buic curationi 4 Diofcoride redduntur , declarat quibus auxilijs boc conuulfionis genus priuatim curari debeat . Quippe ciam diuerfa fint conuulfionum genera , diuerfa etiam. expofcunt remedia . Prefert tamen ca|lorewm in puluerem contritum aut per fe , aut e dulci uino potum . Ceterum , ut Conciliator eft autbor, ade iuuantur qui bauferint A pium vifüm ( fic enim Sardoniam berbam appellauerunt. Mauritani ) uino dulci potentiq; aa dco large epoto , ut inde ebrij facti diutius dormant : item meliffophylli ficco , ex aceto fümpto : is enim , ut idem ait , Sardonie berbe uerum ac fingulare e[e antidotum . Sed quoniam ( ut Diofcorides prodidit ) in bac cura , balnea , ez laconica admodum profutit, ea utiq; paranda funt medicamentorum decoctis, quibus uis infit excalfaciens , tum etiam deficcans , €x que propria facultate neruos tum roborent, tum iuuent . Cuiufiodi funt , Jloechas , by[Jopum, faluia ; vuta, betonica, chamepitys, amaracus, origanum;calamintba, pulegium, dictamnum, antbemis, fatureia,acorum, Sye riaca c2 Celtica nardus, afarum; phu, cyperis, rofinarinus, cz id genus alia .. Ad bec preftat inungere occipitium, ceruicen, ez uniuerfam fpinalem medullam, fufino oleo, aut e cafloreo ; aut e terreJlribus lumbricis , aut € cofto, aut ex byperico y aut uulpitio , ut unguento aragotie , dut agvippino , aut deniq; alijs bis fimilibus . sí | Yooxvspot. HYOSCYAMVS. CAD Ms HryoscraMyv M potum,autcomefurm,; fimilem ebrijsabalienationem mouet : fed facilé me- dicamentis cedit. Auxiliaturaqua mulfa copiofe data , lacdue , prefertim afininum : fi 1d defide- ratur, caprillum, uel bubulum, uel aridarum ficuum decoctum . Faciunt ad id etiam nuclei pinei, aut cucumis femen ex paffo funfptum , & uinum falfum , cum adipe fuilla recenti, paffod; : itidem ürtice femen, aut nitrum ex aqua, & intubus erraticus, & finapis, & nafturtium, radix, cepa, & al- lium: & hzcfingula cum uino fumantur. Poftea finendi quiefcere,; quemadmodum qui uinum biberünt,ut excoquant, SvccvnniTYvn facile Hyofcyaminoxie, cuius bifloriam cum Diofcoride tradidimus libro quarto , ubi es itus quoq; effigiem dedimus, fi antea, quam uenenofa uis inualefcat ; faperetq; corporis uires, conferentia propinentur medicamenta . Sed preter indicia, que epoto, uel comefo byofcyamo à Diofcoride afsignantur , alia plra eidem reds didit Aétius libro x x11. nempe quod infequatur iactatio corporis cum difLortione : quibus. fuccedit exolutio , animi deliquio fimilis, oculorum rubor, pruritus, deinde tremor : preterea omnino delirant gri, 7 putant fe flagris corz pore cedi . Proinde merito Ananienfes byofcyamum uulgo uocant Difturbio, utpote quod mentem; e7* omnes corpos vis fenfis difturbat . Meminit utriusq; hyofcyami inter deleteria pharmaca etiam Auicenna; fic inquiens. Epoto byos fcyamo albo, ofium compagines luxantur, lingua in abfce]Jus tranfit, [putat os, caligant cz rufefcunt oculi, fpiritus difficulter redditur . Hinc fiunt uertigines, furditas, gingiuarum, c7 totius corporis pruritus : ebrietas , amentia, fus ror, conmitialis morbus ; uocisds diuerfitas : nam. quandoque rudunt affecti , afinorum mulorumq; more ; ez equorum modo binniunt . A* nigro autem corporis extrema confrigefcunt , obtenebrantur oculi , oboritur delirium , atq; adco con[lringitur pe&tus, ut impedita prorfus refpivatione, fuffocentur, conucllanturq; egrotantes ... Verkm bec omnia cicutaim facere tradiderunt Diofcorides , c» Paulus . Quo fit, ut fufpicari liceat; tn boc cecutiffe , errafJed Auicene nam, quemadmodum cs: in alijs quàm plurimis fivaplicibus medicamentis, quorum nomina ab eo [-?penumero confure duntur. | Ceterum in albi byofcyami curatione idem Auicenna praefert ceteris medicamentis tberiacam, e: Mithri datis antidotum . Sed ijs, qui nigrum baufevint, poft womitum,cz clyfferes, meracum prebet potandum : quin 9 bus bulum lac, abfintbium, caftoreum, rutam, laferis lacrymam, baccas ez folia lauri , defrutum, urtice femen , magudas vim cardamomunm, cz [Lyracem : fed que fingula ex uino: [umantur . His preterea addit mori vadicis decoctum , ez opobalfamum ex lacte potum . Ad bec infuper farinam triticeam uino. fubackam , emplastri modo uentriculo utiliter imponi promittit. Sunt porró ex recentioribus nomine preclaris , qui longum piper in boc magnopere commendat, atque etiam pifTacia largius manducata, ceteris praeferunt antidotis , M«ibetyopt$. MÁNDRAGORA. CAP. XVI. MauNpnAconaA fibibatur,confeftim fopor infequitur, exolutio , ac uehemens ueternus, nihil temeré diftans àlethargo. Cui, antequàmaliquid ex ijs accidat, uomitus & aqua mulfa pro- derit: poftea nitrum,& abfinthium, ex uino dulci, aut paffo fumantur . caput rofaceo,& aceto per- fundatur. Proficit excitatio, & motus corporis , & olfaétus eupatorij, & piperis; finapis, caftorij , & rutz, tritorum in aceto: & liquide picis, & odor € lucernarum exuftione; & extinctu. Quód fi zgré ij reuocentur, fternutamenta mouere, alijsque communibus auxilijs uti conueniet. vaNDoovipEeM Mandragore biftoriam latius profecuti fuimus libro quarto , ubi utrunq; elus genus depinximus ; ideo nunc tantüm indicia primm , €?* accidentia referam , que ab epotis uel deuoratis eius tum radice , tum fructu euenire folent deinde borum curationem aggrediar . quoniam fI diutius malefica uis ferpere , augeriq; nez gligenter dimittatur, nullis adbibitis remedijs, facile ij qui bau[erint, emori poterunt . Quamobrem dixerim, Aétium , k.3 fecutus, Sardonie her bz uenenum, eiusque cura- tio. Hyofcyami uenenofa uis. Auicennz er- ratum. Hyofcyami utriufque cu- ratio. Mandragorz uenefica na-](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b33551200_0002_0727.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
