Volume 2
Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio.
- Pietro Andrea Mattioli
- Date:
- M. D. LIIII. [1554]
Licence: Public Domain Mark
Credit: Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio. Source: Wellcome Collection.
734/782 page 672
![Sanguinis mé ftrui uencnü, eius jue cura- tio. Pardi fellis ue nenum , eius- que remedia. Vipera: fellis uenefica ulis, & auxilia. Canis pifcis fellis uenenü, & cura. Felis cerebri maleficiü , & remedia. Caude cerui uenenum, & eius curatio. 672 | : And.Matthioli Comm. bus ifte. afflictus , crebro bumi [puma coinquinatus alpitat . bec ille. Ceterüm fi forte fortuna euenerit , ta quis tauri fanguinem potauerit, ez* ad cum domestici , quibus factum con[let, medicos aduocent , tunc medici ijs uti poterunt ve- medijs , quorum bic abunde meminit Diofcorides . Sed quoniam taurinus fanguis menfbruum fanguinem mibi in menz ter vedegit, atq; etian bic nobis occurrit fel pardi, uipere;er canis pifcis : item cerebrum felis; quem Greci elurum WOCATIE y ceri extrema cauda , quorundam quadrupedum fiudor , e malum denique inprobatumq; caftoreum , que omnia inter lethalia medicamenta annumerantur , cm bec à Diofcoride in boc ueneorum cenfa pretermiffa depres bendantur, ct nobis propofitum fit, fingulorum uires maleficas, earumq; auxilia deferibere , bic locus opportunus uz fus eft, in quo de ijs diffeveremus , ez noflrum inftitutum , quantum po[Jumus exequeremur. Sangulsitag; MEN sTRVYYs muera, prefertimq; biliofarum , ez facilé rixantium potus , adeo bibentes effafcinat, ez inficit, ut lue naticos , €? amentes efficiat . 1d autem deteJtabilis facinoris quandoque perpetrant malefice uteneficeq; mulieres cae codamonibus duct , ipfum exbibendo proprijs maritis , uel alijs , quos odio profequuntur . Hulus tamen toxe fuüc- curritur contritis margaritis drachmae pondere ex melifJopbylli aqua potis : auxiliatur c» tepide balneum . Confert ad bec ( ut Conciliator inquit, fi tamen id abfq diuine legis initia fieri pofiit ) ut affetti bilari frequentiq; mulierum confortio letentur, cum eisq; co&ant, precipue cum iuuenibus, que ravó nuptias celebrent. Pyode]l c» tberiaca dae ebnt.e pondere ex fumarie aqua quotidie pota . Profunt e uiperei pafilli fcrupuli pondere, additis tum margaritis, tum tberiaca eodem pondere. — Epoto aute. P. A & D x. felle excitatur uomitus , ceu aloes amarore ,os e nares. inficiens : poft. uortitum uniuer fum corpus flauefcit y iftericorum modo : poflremá ea omnia confequuntur iticommos da, que ab afJumpto napello , ez à uiperarum moribus eueniunt , cám tam f'euum lethiferumq; fit , ut tribus tantàm boris potantes perat quod fi boc temporis fbatio non interficit , prorfus defberandum non fuerit . Expugnatur primum uomitionibus illico excitatis , fibinde ijs utiq; antidotis , que napello , uel uipere morfu infectis opitulantur . Auicenna buic ueneno peculiarem. conficit theriacam ex Yemnie terre , ez lauri baccavum ; fingulorumdrachita una : capreoli coaguli drachmis quatuor : myvrbe , ex ute feminis, cuiusq; femidrachma. que omnia vielle excipit - Hanc itgglandis quantitate exbibet , excitatis deinde womitionibus , ductis; demum. laborantibus in calide aque bal« neum, cul inferbuerint odorata medicamenta... Sed v vp gn ax. feladeó perniciofum exiflit, ut latim animi dez liquium adferat : quare variffime antidotis fuccurri poteft , quód nullum detur ca pr:eparandi fpatium . veruntámen fi quid cft , quod tam breui temporis momento: quicquam opis ferat y id erit quam celerrime excitatus totitus , epoto prins cocto butyro ,igne colliquato : quo uomitiones iterum , atq; iterum mouere oportet . Poft. tovtitus nibil faluz brius , quá theriaca , e? Mütbridatis antidotum; mofcbus , ambarum, ez corum compofita medicamenta , qu& dias mofcbum, e diambarum appellantur . V bi autem animi deliquia pevfeuerant , ey corporis uniuer/i anguftia y uinunt. quidem offerendum eft , aut caporum , e gallinarum carnium. fuccus ex aque feruentis balneo in uafe uitreo diflillas Eus . Huc equidem nox«e crediderim magnifice aduerfari oleum noftrum de fcorpionibus j cuius componendi vatio- nem tradidimus in buius libri prefationis commentatione : itidem ez quinta effentiam noftram , quod icu oculi fuis perquam tenuifiimis partibus in totum deferatur corpus. — Porrófel, quodà c & w 8. pifceeximitur jlethiferüm ejt . quippe quod potum, uel efitatum lentis tantàn quantitate, feptenis diebus interficiat . Curantur tamen quibaufez rint, cpoto bubulo butyro cum gentiane radice; cinnamomo; e» leporis coagulo . Prodest ez: corpus uniuer(um odoz ratis olcis illinire; c7 wictutenuifimo utl... Ceterimqui y» s11s cen gsnvm incibiscderint, crebris affiz ciuntur uertiginibus, fiuntas fübinde Solidi, e amentes . Q nibus etfi fubueniri pofüit id tamen non nifi temporis tras &u, € admodum difficulter fieri potefl . Wis danda eft Lemnia fpbragis, e» uomitiones inde funt excitande , ficriq; id oportet ter, aut quater in menfe . Preftat item auxilium , fi quotidie mane fumant aegri diamofchi confedtionem , tris bus uel quatuor boris ante cibum . Quinimo mofcbus per fefe fufficienter auxiliatur : tianq; ut quidam tradiderunt, mofchus tantum buiufcé cerebri proprium eft. aitidotum , fi dimidij fcrupuli pondere ex uino bibatur ; Sed illudion eft ignórandum, quód non modo Feles deuorato corum cerebro bomines inficere po[Junt fed pilis quoq; vefpiratione; € oculorum intuitu. Nam etfi pili omnes imprudenter in cibis fümpti, prefocare pofint , anbelitus meatus obftriene Ecs s Eamen felium priuatim. exitiales cenfentur - Eorum preterea fpiritus tabifico quodam ueneno infe us deprehene ditur . Etenim nou ego quofdam, qui ctm felibus adeo delectarentur., ut nunquam fine ipfis dormitum peterent, attraz clo inde diutius acris uebiculo corum fPiritu , in tabem , ey marafium incidere . quibus pofIrenió confecti diem fuum obierunt . Nec diu efE quód in quodam monachorum coenobio uniuerfa perijt familia, magno felium numero; cz cone tubernio . Ledunt item fuo ( ut diximus ) oculorum intuitu, adeo ut quidam reperiantur, qui bis uifis, aut auditis, pae wore quodam illico capiantur y terrcanturq; maxime , quód non modó ex eorum weneno prouenire exiflimauerim ; fed etiam propria corum natura, qui eos uel intuentur, uel audiunt . quandoquidem ij fua natura talem à ccelo qualitatem influxam babent; que nunquam ad propriam mouetur actionem, nifi obijciatur id , quod natura fibi contrarium fue- rit. Horum. plures in Germania duntaxat uidimus , 7 quofdam ex ea natione Goritie commoratites . Q.ód autem uerim [it id aliunde euenire non poffe , quàm à congenita qualitate , que paucis admodum ineft , aperte fane oftendes vunt eorum aliqui . Quippe cim buius gentis quidam byemis tempore in bypocauftum nobifcum coenaturus intrafa feb; quó plurium amicorum fodalitas conuenerat , mulier quedam buius uiri nature confcia , ne is, uifo felis catulo, quem educauerat , iratus difcederet , illum in arcula quadam eodem in ceenaculo concluférat . Sed quanuis nec uidijet ille, nec audiffct catulum , cum pauco poft tempore aérem felis balitu infectum infpirafJet , ivritata Latin ea tetperas menti qualitate felium inimica, emifJo adore, pallida admodum facie , omnibus fane admirantibus , tremebundus cons: clamare ccepit y bic aliquo in angulo latet felis .. His autem eadem opem ferre putauevim , que cerebrum comedentis bus renicdio e[Je diximus, ynucnitur ctiémmumin c à v pAE cgmva extremis partibus porraccus quidam, . bumor 10 z0 zo 4o. $0 E T SEXESY r— b LH P](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b33551200_0002_0734.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
