Volume 2
Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio.
- Pietro Andrea Mattioli
- Date:
- M. D. LIIII. [1554]
Licence: Public Domain Mark
Credit: Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio. Source: Wellcome Collection.
742/782 page 680
![Remedia ad couulfiones. Rerum dome iticarum no- xa LJ 68o And.Matthioli Comm. membris obtovtis . Facit ad boc in corpus fumpta flaua myrobalana, tam ficca; quàm faccbavo afferuata : item mua ces cum putaminibus faccbaro fimiliter condite , diacytonites ; faccbarum vofaccum diutius inueter atum , addita .e- minia [Pbovagide : preterea cydontorum, e punicorum malorum unum, fylueftrium prunorwm fuccus, myrti bacce, vbus, vofa ficca, fylueftyium rofarum femen, cornu ceruitum combu&um, (e corallia; ompbhacium; acetum, ez id geniis alia. Sed eorum que exterius illita profunt , bec fefe offerunt, Yndica uidelicet , ez Celtica nardus , mentba, glandes, lentifcina, vefina, tbus , flaua myrobalana, myrti folia, ez* baccee, vbus, melinum, nardinum, lentifcinumyez myrtinum oleum. | Nec tantüm pollent bec ad uomitiones compefcendas ; fed etiam pari facultate ualent ad fiftendas alui fluxiones , que modum excedant : werüm ijs uniserfa aluus efl illinenda 3b ipfo uentriculi ore ad pubem ufque. Prestat e brachia ab fcapulis ad manus , e» crura à coxendicis articulo ad pedes ufas, fafciis conftvinoere , offufis fubinde aufteris plantarum fuccis . Confert item fudoris excitatio , aut detentis egris in. calido cubili , aut laconicis arte calefactis, in quibus egros caput emittere oportet, aut bracbijs, c» cruribus , in calide balnco demerfis ..Ab his dare conuenit, que adftring zt, ey voborant . Principes in univer füm facultates roborant odorata medicamenta,cus iufinodi funt rofe fice, capbura, garyopbylla, agallochum, fkyvax, laferpitij lacrymas iuniperi baccee , fantala ome ui , c id genus plura .: Preetulitin buiufcemodi alui fluxiombus Auicenna nafturti) femen toflum., trium drachma vum pondere , ac fubinde in lacte decoctum , quoufa; lac concreuerit , ey poftremo. potum . Si ueró bec non profue- vint, foporiferis uti licebit , nimirum Philonis stcdicamento , atbanafia , requie, ez alijs quibufcunqs que opium, aut gmecorium exceperint . Nam etfi bec quoq; noxa baud uacent ; tantum. tamen adferunt iuuamenti ( f tamen retta vae tione exhibeantur) ut ijs tuto in tam magno difcrimine medici uti poffint . Yn fumma fi optimam baberemus theriacant, que ex adulterinis c» fuppofititis non effet. confecta medicamentis , omnibus preeponeretur antidotis in fuperanda ui medicamentorum. aluum ducentium . Siquidem. teflatur- Galenus ( ut paulo fuperius diximus ) pluribus in locis, fuis in libris de theriaca ad Pifonem , ey Pamphilianum , illud optime-tberiace indicium effe , ut à prefumpto deiectorio pbariaco pota bumorum deicttionem impediat y citra ullau, egrotantium noxam . 1d quod nobis ex« perientia compertum cfe praestari ab antidoto no[lro , cuius defcriptionem. tradidimus in praefationis buius libri commentario . Prode]l non parum preter bec womitionibus , ez fluxionibus predidlis etiam uitis regimen ex ade firingentibus e» aufteris inflitutum , que deinde niue uel. glacie refrigerari contenit , aut in altum aque puteum fune fufpendi .. Adiuuantur conuulfiones , que ab ingentibus ; laboriofisq; alui profluuijs eueniunt , ijs duntaxat cie bis , quibus ad vefocillanda exinanita corpora , uiresd; roborandas utuntur medici . Quo in negotio prefertur bue manum, lac. ab ipfis exuttum uberibus : quin e dulcium amygdalarum eremor ey earum pariter: oleum , ciborum condimentis admistum . Profunt e nuclei pinei , pifTacia ; Yndice nuces, e» melopeponum famen omnia in mortario contufa, €» caporum iure colliquata, addito candidiori faccbaró . Operi fimiliter fert caporum, ez phaflanorum ex- enteratorum carnium eliquatus faccus, carnibus ipfis tenuiter incifis ,uitreo uafe conclufis , cz in aque balneum eos dem in uafe decoctis, quousqs uniuerfus ab bis exudauerit fuccus . is nanq; frequenter potus cocblearis menfura(ut lie bello de uiribus cordis prodidit Auicenna ) magis fuccurrit imbecillitati cordis , quam alius quinis cibus . Conducunt preterea recentium ouorum Vitelli carnium iuribus admifli , c» faccharo refper]l : infuper caporum ; phafianorum , perdicum, ez attagenarum pulpa in mortario contufa, c iure; ez faccharo temperata. Pvefócationibus porro fübe tenimus ijsdem tum auxilijs, tum medicamentis, quorum fuperius mentionem fecimus y cim de mortiferis fungis diffe veremus. Ceterim meminit boc capite Diofcorides preter predicta, melanthij , fylucftris vute , e earum plantae vum lanuginis, que in aculeatarum genere quibusdam cati uocantur . Quorum omnium biftorias, et facultates fipes vius proprijs locis tradidimus, que tamen non femper nocent t f] noceant, curantur excitatis uomitionibus, ebibi £o prius malue decocto, aut lacte , aut recenti crudo butyro . Poft. que proficiunt pinguia tua , ev cetera , que al- uum emolliunt . Dent igitur operam , diligenterd; aniniaduertant feplafiarij probi y ac fideles , ne in ponder aridis bifce sedicamentis, aut manu aut oculis ümprudentey decipiantur . Quinetiam eos admonitos uelim, ut imperitos, ac temez varios circunforantos à pbarmacopolijs fiis excludant, reprebendant, ez mifJos faciant : ac fl opus fuerit, protomez dicis e? rectoribus citatum cos denuncieit ; nevtifelli egrotantes fub publica omnium fide ab boc improbo qc pofita qo bominum genere prodantur , atq; in perniciem agantur | Oixáx Hil. - DOMESTICA. NOBIS. CAP. XXXIII. ÁAova frigidaabunde pota, aut meracum uinum liberaliüs epotum aut paffum, prefertimà balneo, aut curfu, aut uehementi exercitatione, ftrangulatus , & dolores infert. In quibus fangui- nis mifsio protinus, X uacuatio , imminentia foluunt pericula. Sed de notis ueneficiorum ,acre- medijs, & cauendi modo, hactenus dicta fint. Subiungeremus etiam antidota neceffaria, quzprz- claré auxiliantur, quibus utimur , quale Mithridatium eft prefertim , & quod fanguine, & quod Ícinco temperatur. Verüm quoniam alijs in locis diligentifsimé fcripta funt, hic ab eorum defcri- ptione fuperfedemus. N ow odo aqua frigida, e uinummeracum, aut paffim inter ea, que nobis domestica funt, e quotidiano ufa alimentum prebent in bumane uite fubfidium co modo pota, quo Diofcorides fcribit , maxima adferunt difcrimina ; fed ctiam carnes , e pifces . Etenim bec utraq; cocta , e adbuc feruentia bumidis locis diutius afferuata , fabindeqs frigida deuovata , eosdem malos pariunt effectus , quos à. maleficis fungis creari tradidimus : tametfi quandoque non nifi duobus, ow 29 39 4o $o](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b33551200_0002_0742.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
