Volume 2
Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio.
- Pietro Andrea Mattioli
- Date:
- M. D. LIIII. [1554]
Licence: Public Domain Mark
Credit: Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio. Source: Wellcome Collection.
753/782 page 691
![(li (res i (M Vti (Cle Tl Mani Ibi ifi Oti: the ttjt: dun) Quoi Mey lli, t Aft s in Nt ll t 1i ( lit ; dre t j orm ir 40 idet etit, | dit (dus: yem Jt fidi uf ub Wi ofi jue d ju util que nne A, ORN PPAR, In Lib. fextum Diofcoridis. 691 dam naturali pugnantibus vtantur: verüm huius rationem inire facillimü fuerit. Gallinz enim ca- | lida natura predite funt,argumento,quód deuoratum infigne virus conficiunt, & aridifsima que- | que femina confumant : item nonnunquam arenas lapillosdue ingluuie fua deuoratos, diffoluunt. Itaqueanimantis admoti calore adiutus fpiritus, ab 1cta parte impetum capeffens exiliensque fe- cum venenum exigit. Nec mc fugit, quid in Aegypto fieri foleat. Cüm fpicas Aegyptij metunt, ollam picis paratam habent, & appenfam fáfciam : tunc enim maxime ferpentium iniurias expaue- fcunt, tum propter fpicilegij tempus , tum quód opacis fimulabditz fpeluncis ;& cauernis ; den- fodue aruorum cefpite delitefcunt. Moleftifsima enim animalia, & virus eructantia, Aegvptus in campis ferre confueuit. Vbi ergo aut in pedem, aut partem aliam , morfüm intulerunt, qui ad- zo funtyfafciam in ollam picis conirjciunt ; & femelaut iterum brachium aut crus paulüm fupra vul- nus obligant, & arctifsimé duo é prfentibus diftringunt, locumque fecantes qua circumactus eft laqueus, picem inftillant: cümque fatis vulnus excepiffe uidetur, laqueum refoluunt, & cepis a- | lijsque fuprà memoratis illinunt. Przterea pix liquida cum file trito & feruente illita, prefentaneo cum aceto calido , calamintha in lotio, maris aqua, aut acida muria decocta, foueri falutare eft; | re € difcutere poffünt. Cuiufmodi funt quz cx fale, aut nitro, finapi, & cachrye componuntur; de quibus: confequenter erit tra&andum. Erafiftratus autem non iniufta reprehenfione eos in- | cefsit,qui incognitàs ad hunc vfum facultates confcri pferunt, vt elephanti fel; crocodilíve fangui- ae nem;ouad;teftudinis, & confimilia. Nam cüm iuuantia quidam literis tradidiffe videntur, plané in hzc fola incidentibus impofüerunt . Quare talia deuitanda funt, cüm difüicilé, nifi regia faculta tc; perueftigari pofsint: neque, quó noftra fides ijs obftringatur, frequenti obfcruatione ; fufficiés experimentum przftiterint. Quzautemad communem omnium vfum pertinent, quxque facile duppeditari, & omnibus à ferpente percufsis auxilium ferre queunt, fubiungenda videntur .Intu- bus itaque, & erica, & aftragalus , cum aceto pota,contra omnes fcrpentium morfüsauxiliantur Item bitumen, & virentes platani pilule in vino diluto co&z, & paliuri decoctum radix ariftolo- chiz, & eryngij : decoctz etiam lauri bacc, & deuoratz, piperQue largiüs efitatum, ruta, anethü, & cyclaminus: coma porrorum priuatim ex panejaut allium, aut cepa, falfamentaque quàm acer- rima: origani decoé&tum cum vino potum , feniculi, pulegij, calaminthz » porrorumque fuccus 3e cum melle deforptus . hec quidem à plantis conquiruntur. Abanimantibus veró. quzdam vtili- ter peti folent; gallinaceorum cerebella in cibo, leporinum coagulum cum vino itidem caftorei fextans : teftes marinz teftudinis fum pti multum prodeffe traduntur: muftela fale inueterata inter auxiliaria medicamenta eft. Commendatur in primis exenterata , quz fàle ficcefcens inuetcratur: ex qua binas drachmas cum vino bibiffe fatis eft. Sed dc fimplicibus que dari folent, hactenus. Percufsisà ferpente prodeft alui deiectio, difluens fudor, vrina copiose reddita. Sunt & compo- fite quzdam potiones, quz mira remedia polliceri traduntur, vt & opij & myrrhz finguli oboli; piperis ficilicum : ea melle excipiuntur, & inftar Acgyptiz fabe dantur cum vino. Itidem fylue- firis rutz feminis, gith, cumini Aethiopici, ariftolochiz, galbani, fingulorum pares portiones tri- te, & cum eruce fucco fübaétz, digeruntur in paítillos, qui drachmae pondus sequent. dantur ex 4o ijsternicyathi cum vino. Hzc habui de communibus auxilijs quz dicerem. De peculiaribus re- medijs contra beftias , quz venena uibrant, confequenter eft dicendum . VsNzNosonvm dninaliu ictus norfusq; doctrinam ; curandiq; rationem , duabus fettionibus tradidit | Diofcorides . 1n quarum altera cuiufcunq; itus indicia expofüit : in altera uero curationes. diligentifiime conferi- | pfit. Ceterum prefationem banc illifectioni prepofuit , que curdndi vationem docet : in qua prfatione omnium ui | vulentorum ictuum curationem in uniuevfum profecutus efe - Verkm quoniam ( ut fiiperius diximus in commentatios nes quam in caput xxx v. buius libri confcripfimus ) rati fumus illud non parum legenti negotium face[Jere , quod ex diuerfis locis indicia, €? curationes conquirantur, ut id moleflie quisq; effugeret , utc; citius conmodiusq; nulla tente poris iactura omnia in unum redacta baberentur , ubi prius illa in duobus locis legebantur » ios oninia in unum locum $o- congefiimus , atq; ex duobus capitibus unm Cant fecimus , fingulis uirulentorum ictibus fua peculiaria remedia fu bijcientes . Hanc uero Diofcoridis prefationem prefiximus, in qua tametfi adeo exacte docteq; tradiderit is uniuerfae lem uirulentorum oxnium animalium ictibus medendi methodum , ut nibil plane addi pofsit ; tamen ne ab. inflituto noz ftro defeciffe uideamur , in eorum: gratiam , qui femper plura proferri expectant , nonnulla nodo differam »que ,ut arbitror; non inutilia neq; citu iniucunda erunt . Dicam itaq; prüntan animalium S ferarum; trus , non in omnibus eJfe idem, fed in boc uehementiffimum,ez omnium perniciofifsmum, adeo ut una tantam bora bominem conficiat, ut in afpide, cera[te , ez bafilifco : in alio uero minus uebemens minusqy letbale , uno uel duobus diebus interimens , ut in ui- | pera : in alio deniq; bis longe imbecillius, ut in fcorpione, i2 phalangio, longiore tempore necdns . Verüm quanquam id plerunq; euenit, quód animalia que mordent, uel icunt ; diuerforum fint generum, c7 proinde diuerfa etiam eoru | tenenda ; accidit tamen , ut ab afbide , uel uipera denorfi quandoque tribus tantur boris à interdum uno duntaxat die, ] sonnunquam pluribus diebus fuperuuuatit . Q uod à diuer]is caufis prouenit: fiquidem in afpidum , ez penuria € Ordinis Dio- Ícoridis im- mutati ratio . Venenor(ü di uerfi gradus, & eflectus.](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b33551200_0002_0753.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
