Volume 2

Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio.

Pietro Andrea Mattioli

Date:: M. D. LIIII. [1554]

Credit: Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio. Source: Wellcome Collection.

Cover
Title Page
Cover

755/782 page 693

Mtn) 4 de ^tt loyer TU lli, lur: iliori Tm I jur I Tipi: tlt m f B5 fcil Vili Qu atr I At: TET P mi: TT, JAM Cle curi itti t[il hin dut i jd i, 30 ipfo: (od [idi idt, Jo Mat Mitte ptt (tite $0 r4, li T p 1 jut ' ji TIU jte qe (fLME yt itu» Wropru cH Ceteri *0 20 4.9 fuimus . tatetfi priuatim ad uenenatos ictus preferantur Medica mala , e corum femen : quit ez echij , € uiticis, € liguflici , c peoniz , e» byacintbi : preterea uirides platani. penfiles pilule , iuniperibacce , conyxa , chamez drys, fcordium, cbamepitys, ecbini terrestris caro, gallinaceorum ez gallinarum cerebrum, leporis c equi coague lum ex uino potum , marine tefLudinis fanguis cum cymino, porri fuccus ex melle, nafturtium, maioris centaurij, ges tiane, albi ditamni, ez fuperior gladioli radix, tblafpi , pulegium , Cretenfe dictamnum , elichbryfi coma ,rane oleo incocte, cz fale con[perfee, earundem ius, oleo ez fale adiectis, ez cerui genitale ficcum;ez in puluerem potum . Mis vificum ac fingulare remedium preftat illius berbe radix , quam Goritienfes, ex eo quód ferpentium mor]ibus celeris ter, e7 efficaciter medeatur, Serpentinam uocant,culus bifloriam defcripfimus libro. fecundo in coronopi mentione : bec fiquidem in puluerem ex uino baufta cochlearis menfura, à uenenofo quóuis ferpente demor[os breui tempore fae nat : neq; ea foli ualet aduerfus uirulentos ictus ; fed etiam contra epota uenena. Yis fere uiribus pollent (ut quidam recentiores fatentur ) flofculi illi fylueflres rofo colore micantes , quos nonnulli fyluefltres garyopbyllos uocant . Porro Galenus libro de tberiaca ad Pifonem, ceteris antidotis tam [implicibus , quàm compofitis ad uirulentorum morfus Andromachi tberiacam pretulit bis uerbis. Vberiaca est procul dubio apud uniuerfos bomines celebratifcimA antidotum, tum quod pollicito neminem fru[tretur , tum ob ipfius actionis efficaciam . Siquidem nullum unquam à fe vis , que bominem folent interimere , commor[um , bac [latim epota perij[Je memorie cft. proditum . Nullus eadem prefunptabaud multo pofl morfu impetitus , bellue ueneno ceu illam fuperante intertjt . Q 10d fubinde nonulli pra tores etiam, penes quos uite, c7 necis potefLas eL, experiuntur : atq; medicamentum probare uolentes, an quod pros mittat preflare quoq; pofiit , in omnibus iam ob praua quedam , ez illegitima facinora ad mortem iudicatis , de ipfa faciunt experimentum . Nos autem cim in bominibus id non pofsimus , in-alijs quibufdam animantibus idem facientes, ueram medicamenti probationem inuenire conemur . Nanq; gallis, quidomi non enutriti , neq; ttobis funt contubernas les, fed potius agve[libus , cz ficciore preditis temperamento, captis, fevas obijcimus , ez qui inter illos non biberint ex itedicanento , protinus intereunt : qui ueró biberint , conualefcunt , ez* à morfu uitam retinent . interdum uero medicamentum num adulteratum fit , boc quoq; todo probare conuenit . Si epota theriaca , non purgetur , qui pura gans fumpfit medicamentum;hoc ipfo iudicamus antidotum e[Je prefLantifsimum, quoniam purgationem, ei qui media camento ufus fit purgante, impedierit, ut tali experimento à ueri medicaminis inuentione nunquá aberrauerimus . bas &enus Galenus . Cuius nimirum etate qui pretorium in. facinorofos exercebant iudicium , facile probare poterant num tberiaca probate e[fet facultatis , an adulterina . Nanqs pluribus in locis qui ob fia facinora mortis fupplicio, damnabantur, non femper capite, aut laqueos aut quóuis alio poene genere necabantur , prout leges [Latuebant : fed fiepius in theatrum ducti , ut mitiori fupplicio € medio tollerentur ; afpidibus , € uiperis offerebantur demordendi . Huius rei teftis eft Galenus eodem libro ad Pifonem , ubi poft enarratum Cleopatr.e interitum fic inquit . Pluries in magtia Alexandria fum contemplatus, quàm celeriter afpides bomines perimant . Cum enim aliquem bac poen lege damnatum , bumaniter, citoq; wolunt occidere, adijcientes ipfius pectori feram, iubentesqs paululum ambulare; ita fi- ue mora bominem tollunt e vtedio | Probanda igitur fuerit theriaca, prefertim que fit boc tempore, antequám emae tur; uel alicui propinetur, in gallis agve[libus à feris fepius enarratis demov[is , ut docet Galenus , aut in alio quóuis animali : etenim in fimijs ( ut opinor ) tutius ey* certius id experiri po[Jent , quod [Imi magis ceteris bominem vefes vant. Narrant quidam antiquitus fuiffe gentes in pluribus orbis partibus , que fuapte natura cum fevpentibus de- gebant, tra&abantqs manibus , nullo unquam: ab bis morfit accepto . Cuius. vei teftis e£. Plinius libro v 11.capite 11. ubi ita fcriptum veliquit . Crátes Pergamenus in Hellefponto circa Parium genus bominum fuiffe tradit, quos Ophios geties uocat, ferpentum ictus contactu leuarc folitos, c2 manu impofita uenena extralere corpori . V arro ctiam nuc effe paucos ibi, quorum faliue contra ictus ferpenti medeantur . Similis et in Apbrica genus Pfyllorum fuit, ut Aga tharcbides fcribit, à P(yllorege dicta. Horum corpori ingenitum fuit uirus exitiale ferpentibus, ex cuius odore fopie vent eds . Mos ueró liberos genitos protinus obijciendi feeuifsmis carum . eod; genere pudicitiam coniugum experiere di , non profugientibus adulterino fangnine natos ferpentibus . Hec gens ipfa quidem prope interemptione füblata eft à NafJomonibus, qui nunc eas tenent fedes . Genus tamen. hominum ex bis , qui profugerant , aut cim pugnatum ejt abfuerant, bodieq, remanet in paucis. Simile 7 in Ytalia Marforum gente duvat, quos à Circes filio ortos ferunt, € ideo inefJe ijs uim naturalem eam. bec Plinius . Veruntamen, ut author efE Galenus libro de theriaca ad Pifonent, Marfi qui fuo tempore extabant , contra ferpentium uenena nullam utiqs propriam babebant facultatem : fed fraude quadam uniuer[(am decipiebant plebeculam . Ypfe enim loco citato i4 fcribit. Circulatores bi nunquam congruo teme pore uiperas uenantur » fed multó poft uernationem, cum non amplius uigent . Captas autem ipfas crebro fibi ipfis af- fuefaciunt;ex cibis non folitis enutriunt, imó carnes ipfis permittentes,ez continue mordere cogentes,ut uirus ex ea« rum ove uacuetur efficiunt . quinetiam mazas quafdam obijciunt, quee dentium foramina ob[eruatt . Atq; bac ratione morfus fiunt imbecilles , ut dentibus magnum [jt miraculum , talis ipforum ad fraudem parandam artificij imperis tis bec Galenus . Ceterüm id fraudis doliue genus , toflro etiam tempore locum babet ,inbis prefertim circulatos vibus, c» circunforaneis, qui ex diui Pauli fGirpe ( quod tamen plane mentiuntur ) fe prognatos predicant . Quippe quod feré omnes Apuli fint ex Leccia urbe oriuudi, aut ex circunftantibus locis . quanquam facile po[Junt originerm duxijfe à Marfis eorum uicinis , qui fexcenteriis j aut fortafte millenis annis ante diuum Paulum extitere . Cauendum igitur fuerit 4b eorum nugis : nam quicquid loquuntur, pollicentur, id omne fraudulenter, eH dolose agunt. Capiut enim uiperas abeunte iam hyeme, c7 ut magis ab earum morfibus fe tutentir, manus fibi gerquam diligenter inungunt quodam unguento bac in wenatione ab ipfis experto . Vnguentum illud conficitur ex oleo fylueftris rapbani femine exprefJo, dracunculi radicis, cz afphodcli fucco, leporis cerebro, fabine folijs , lauri baccis , c alijs Em PU 'Theriaca lau- dibus à Gale- no celebrata. Gentes tut» à ferpétibus,eo rumdq; i&ibus medentes . Fraus circun- foraneorum , qui diui Pauli ftirpem men- tiuntur,

Licence and re-use

Contents

Volumes