Volume 2
Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio.
- Pietro Andrea Mattioli
- Date:
- M. D. LIIII. [1554]
Licence: Public Domain Mark
Credit: Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio. Source: Wellcome Collection.
758/782 page 696
![Phaligiorum i&uum figna, & curatio ex Aétuo. 'Taràtule ue- nenum, & re- media uide li- bro x1. Scolopendre uenenofz có- fideratio. 696 And. Matthioli Comm. fatis, uefpee crudis uefcenti pevfimile . Hic fi quempiam uulnerarit,ingens e uulnere tumor erigitur : morbi etiam qui- dam ad genua, alias etiam neruorum cordis , ez uenarum languentium trepidatio , alias uiium deflitutio , ut percuf- fum f'epius domet , atq; interimat . Extremi maleficij animal , fomnum adferens , qui bominem quiefcere ab buius fee culi laboribus faciat... EE preterea Formicarium dictum , quod formicis plane fimile fit , collo quidem vutilum , reli- quum corpus nigredini ex putredine fatte , par cft, undique latunà. fiellatum dov(um punctisqs diflin&tum gerens , cui fubeinericium tempus ad modicam ceruicem attollitur . Atque ex hoc pbalangio dolores priorum fimiles uenenatorá ueniunt. Sunt ez alia parua phalangia fcarabeis fimilia , que in agris inter legumina fua carpunt pafcua. Horum circa cruciantem morfum tubercula, ez pu[tule exurgunt cor oberrans furit , lingua incondite obuurmurat , ocue lictiam fubuertuntur -. Educatur in Acgypto in perfec folijs, quem Cranocolapten dicunt, phal.ene fimilis , que cir cuipiam fHimulum infixerit,quem ceruice tenus gerit, facile fane citra omnem laborem ad interitum ducit. bec Nicanz der . A quo tatten in boc di|fentit Aétius, quod felerocephalum ijs fimile fecerit befliolis,que noctu lucernas circumz uolitant , Nicander uero buic cranocolapten comparauerit ..— Sed lam ea profequamur , que de phalangiorum icti bus tradidit Actius , qui loco fuperius citato [ic babet . Que pereuffos à pbalangijs concomitantur , communia funt iuxta magnitudinem , e paruitatem difereta . Morfus porvó tenuis efe , ut uix confbici pofsit : tumor autem liuidus, quibufdam etiam vubicundus : frigiditas adeft circa genua, lumbos, e fcapulas ; nonnunquam uer totum corpus ag- grauatur. amplius ez dolor afsiduus adefe, tremor; pallor, uigilie . Quibusdam ueró pudendi tentigo, ez circa caput pruritus, aliquando etiam circa furas : oculi buniecti, cz lacrymantes , ac caui , € uetiter inequaliter eleuatur . Ynz tumefcit autem uniuerfum corpus faciesq; , e? maxime circa linguam partes , adeo ut impedito: fermone balbutiant demorfi . Quibufdam ueró urine emittende difficultas adefE , cum pudendi tentigine , ez dolore . Si weró minxerint, aquofz ipforum fit urine, quedam arancarum telis fimilia in fe babentes, e» uomitus quoq; fimilis . aliquando uero € per uomitum, e per uentrem talia excernuntur . Ceteri in calidam aquam demifit, dolore leuati fibi uidentur : poft uero € balneo cgredientibus, intentum dolet pudendum., Senioribus ueró pudendum: plurimim laxatur y 4c miniz me intenditur « Atque bec quidem communiter ad omnium itus fequuntur . Si uctó cranocolaptes aliquem: percufJes rit caput magis dolet, e» uertigines confequuntur » frigus continens, delirium; corporis iactatio, e»: uentriculi pun- éHoties.. Omnes autem à phalangijs percufSi iuuantur affiduis balneis z ictus etiam locus ex trifolij bituminofi decocto, cum oleo proluatur, totum ueró corpus ex cerato liquidifsimo pinguefiat . Yuuantur etiam fomento [pongiarum in cae lido aceto tinckarum, e» plage continue adbibitarum . Cataplafmata auteim eis conueniunt : bulbi ; fanguinaria, por- vum ,furfures aceto incocti , bordeacea farina incoctis cum eain uino aut melle lauri folijs ,vuta ;gvoffi , caprinum ffercus cum uino , amaracus cum aceto , fylueftris ruta cur aceto; e cyperus battenus Aétius . Ceterim Diofco- rides uarijs in locis buius totius operis de medica materia plura alia medicamenta intus in corpus fumenda aduerfus phalangiorum morfus commemorauit, preter ea que boc capite [peciatim retulit . Ea autem funt , fi fummatim colli- gantur, myrti baccarum fuccus ex uino potus, fuccus item foliorum mori cyatbi menfura , lixiuium e fici uel caprifici cinere paratum; afparagi radicum decoctum , agre]lis lactuca , coris femen , bedere fuccus ex aceto potus , vuta ex uino baufla , bieracium , dauci femen , melantbium drachma pondere ex aqua potum ,apavine , meliffopbyllum , ez phalangium berba ex uino pota. pentaphyllum ; hyacintbi vadix , ez fedum minus . Que uero ad. idem exterius illis nenda coimmendauit , bec funt ,mullus pifcis difJetus ,malue decoctum, aqua marina , € marinorum iuncorum te- nella folia . Nec defunt. compojita medicamenta ab authovibus tradita . qua fi quis uidere ez* babere cupit Galenum conflat libro fecundo de antidotis, ubi ualentifüma defcvibuntur antidota ad phalangiorum itus, € pluvibus ueteri clariffimorum medicorum monumentis excerpta . Yn. fumma tamen legitima theriaca , cy Mithridatium contra: phas langiorum uenenum ceteris pretantiora cenfentur .— Sunt etiónmum in pbalangiorum genere recenfende;que nos cundo. abunde retulimus , cám de phalangijs differeremus . Quinetiam inibi docuimus , quomodo ab ijs icti. curentur mujicis in&irumentis, ductisq; quàm longifimis tripudijs. quare eo fe conferre poterunt, qui hec fcire defiderant . ZxXoMeubpx. SCOLOPENDRÁ. CAP. .XLIII. Si. scoLOPENDR 4, autdicaophioctene, morfum intulit, locus. per ambitum liuore fu- gillatur, & computrefcit: interdumque, licet raró, feculentus, atque ruber cernitur. A! morfu ip- Ío exulcerarilocus incipit, vlcusque id negotium exhibet, feré remedijs inui&tum : preterea toto corpore prurigo fentitur.. Hacvbi morfum infixit, fal quàm leuifsimé tritus,ex aceto vulneri in- fpargendus, aut ruta fylueftris fuperponenda. Locusacida muria fouendus , & danda in potu ari- SeHOPOHBUEA : à ; : P ftolochia cum vino , aut ferpyllum, aut calamintha,, aut ruta fylueftris. 2 J y 5 TrnnzssTRESs Scolpendras Hetrufci centipedas uocant . Sunt enim in Hetruria omnibus uulgaris noti tie uermes, innumeris utrinque pedibus veferte; colore fubrufo ; diuerfo quoq; genere conflant . Ceteri ea tantim ictu uenenum relinquunt; que quod morfu ferpentes interficiant, ophiotkone appellantur, quarum tantum exifIimas us boc loco meminiffe Diofcoridem . Veruntamen que in uniuerfo genere e« fint ,ba&tetus compertum non babeo . Qyuibufdam in regionibus tanta copia increuere fcolopendre , ut fugatee ab eis populi , proprios deferuerint lares . quod Axerictis contigifse fcribit Theophraftus Progreditur fcolopendra tam in anteriorem , qum in. pofleriorem | partem. 20 30 59 ——————————— M a](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b33551200_0002_0758.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
