Volume 2
Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio.
- Pietro Andrea Mattioli
- Date:
- M. D. LIIII. [1554]
Licence: Public Domain Mark
Credit: Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio. Source: Wellcome Collection.
759/782 page 697
![fuf hi fis Un Tt]: Tto Moy Tory fole (ue dy Hiruli to Ng lir ne lig Trin 16 doro Ühnir: dco: trai Apu loco, MX MC iili vM fte xtti | terit I I Meo: irofee ratur ut. qut funde d. | lati. rior irit ' 1 ! | Lo 20 39 EN In Lib. fextum Dicit dmidis. partem . Mcirco feribit Ariftoteles libro vxxr. capite v x1. de bitoria animalium quod diffe&ta Scolopendra altera parte in caput, altera in caudam mouetur, cr ferpit . V nde uidetur exiftimaffe Nicander , banc bicipitem effe, ut eius uerba in tberiacis innuunt, cim inquit . Modica; pempbredon, biccpsqs fcolopendra. Cuius euntis ale, ut remi nauis, feflinant . Non inepta quidem. Nicandri comparatio : nam fcolopendre pedum multitudine uelociq; motu triremem (ut feribit Aétius) ea omnia fcolopendr.e ictibus medentur, que priuatim muris avanci morjibus conueniunt, de quos vum curatione paulo inferius dicemus . Preferunt antiquorum nonnulli cinerem aceto f&ba&tum, ex uulneri illitum , item fcillam : preterea pulegium, vutam, ex mentbam ex uino potam. Demarinis Scolopendris tradidimus fupe- rius libro fecundo . Nec tamen mibi compertum eft , aliam noxam ab ijs inferri , quàm ingentem pruritum ijs tantam partibus, quibus inbeferint (.ut fcribit Avifloteles , e» Diofcorides ) earum erucarum more , que pilis borrent , ez que pre[fertim in pinu uitam agunt . ; ZXo7lo. SCORPIO. ys Made e Nc dip SconProNrs morfuinflammari ftatim incipitlocus, & indurefcit, ac intentus rubet, vicif- fimque dolore premitur : modó fiquidem exzftuat, modó frigore occupatur. Labor repente fa- tigat, & aliquando meliufculé habet, aliquando recrudefcit. Confequitur fudor, horroris fenfus, & tremor. Extrem corporis partes refrigefcunt, inguina extolluntur,per fedem flatus exeunt;ca- pilli eriguntur, pallor membra decolorat, & dolor, tanquam ex pungente acu, per vniuerfam cuté fentitur. Percufsis prefenti eft auxilio ficulneum lacin vulnus inftillatum. Scorpius ipfe, qui i- &um vibrauit, tritus, & percuffo loco impofitus , fuz plagz remedium eft, ob czcam quandam naturarum ( vt conftat) difcordiam , quie antipathia appellatur. Prztérea tritus, & impofitus cum fale, lini femine, & althza, fcorpius conuenit, Sulphur ignem non expertum , refina terebinthina exceptum, & emplaftri modo adiectum, auxiliatur. Itidem galbanum ad fplenij formam ductum, & calamintha, quz trita illinatur, & farina hordei in vino parata, in decocto rutz. Semen trifoliz herbz tritum, & vulneri inie&tum opitulatur. Hacadaffectum locum pertinent. Poft hec quàm cfhicacifsimis potionibus utendum, cuiufmodi füntariftolochiz, praefertim corticis binz drach- m: cum vino, tua gentiana , & pulegium decoctum , & bacca lauri pauco numero tritz , & cala- mintha cum poíca, in qua magnopere difcoqui debet: cu preffus cum vino, & ruta, nec fecus ficul- neum lac:laferpitium, fi adfit : fin defideretur, peucedani fücco utendum. efficax cft potum trifo- lj, & ocimi femen, Horum autem omnium uicem penfat i ugis lauacri vfus, euocatus fudor, & di- lutz vini potiones. Prtvma, actaria antiquis numerantur Scovpionum genera, ut latius libro fecundo diximus, quorum alij mule tum, alij parum fuo ictu officiunt . Porró Nicander in tberiacis fcribit eorum octo reperirigenera , bis uerbis . A ge du aculeo dolorifico armatum fcorpionem canam , eiusq; tetricum genus . Quorum primus albicans , teque: fonti cus, neque letbalis c8 . Sed cui vutile gene micant; calorem flagrantemq; mortalibus furorem incufiit , quo malo boz mines borrore concutiuntur , €? frigore , perinde ac qui febre diuexantur , c^ acri fiti incenduntur . Qui liuidus eJE , malam trepidationem, cz: motionem tribuit bominibus , quos percu[Jerit , qui ceu attoniti , ez uani , ez qtulti ri dent . Alius uiridante colore , qui fimul ac corpus bominis concufserit , tremores , € frigora illico admittit , acrisqs grando talibus uidetur circumltare, ctiam fi fol ardentifüimé radijs fuis flagret . Talis tantáque cius Simuli affüctio, culus uertebre nouem (lego feptem; cim non plures fcorpionum caudis ine[Je comperiantur) iuncturis connexa apis ct fito nocent . Alius liuido colore, ingentem aluum gestat; latumq; : berba enim uefcens, femper infaturabilis manet , corpus ctiam bominis exedens, inguini infolubili (tu nocens : tam uebemens eius genis, e ori morfus infitus, infixise que est. Deprebendes itidem [imilem fcorpionem litorali feu marino cancro, qui albentes algas fluctumq; maris decer pit pafcendo . Alij vurfus incuruis equales plane paguris uidentur, corpore grandes, chelis , ez forcipibus eque fox lidi, atque paguri , qui iti faxofís cauernis demorantes fibi timent. quinetiam e paguris tales fcorpiones , genus cz ora tum fuum ducunt , Nam cám rupes, tenuesq; multum fIrepentis maris veliquerint algas, cos ex mari incfcantes pifcaz tores extrabunt .. At paguri fe peti ea uenatione fentientes, murium rimas; ez nidos fubeunt, ubi prolem perditricem babent , ibiq; e mortuis tandem paguris fcorpij nocentes per. foramina ita generantur . Poftremo melicblorus tibi animaduevtendus, culus fummum uerticillum prenigrum cJo , inextinttamq; noxam infligit , bominibus certé infenfif- fimus ille obliquo greffu corpus flamme fimile commouens : pueris ueró , e natu minoribus celerem interitum ad- duxit : quibus ez circum terga denfee ale expanduntur locufle fruges rodenti non diffimiles . batenus Nicander . Ceterim fcorpionum ictuum indicia , ez curationem confcripfit diligentifime Aétüus libro x 111. cap. xx. fic in- quiens. A. Scorpio percufJos uebementifumus plaga dolor confequitur, frigidit4sq;, ac tenfía, et ftupor : circaq; pla- gam, cz totum corpus frigidus fador : ez bis, qui iuxta inferas partes percufsi funt, inguina excitantur , ac intumee fcunt : qui uerà circa fupernas , locus fub alis . Et bec quidem leuiter percufis adfunt . Validius autem ictis ardor circa plagam adest , quemadmodum in ambuflis , ex uerrucarum inflar formicarum eruptio circalabra , ev totu corpus, ut grandine fe impeti putent . Facies difforquetur , fordes circa oculos ad[unt glutinofee , ex lacryme uifcos f : duvitics avticulorum, anusq; procidit, cum egerendi cupiditate : [puma circa os efl, et womitus largus , fingultus, cotiulfiones opifibotonicis [iniles.. His igitur ferpyllum , althzee radicem , ez elaphobofcum ric prebeto. n Preter Scolopendre moríüs reme dia. Scorpionum genera ex INI candro. Scorpionum i&us, & cura- tio ex Aetio,](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b33551200_0002_0759.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
