Volume 2
Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio.
- Pietro Andrea Mattioli
- Date:
- M. D. LIIII. [1554]
Licence: Public Domain Mark
Credit: Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio. Source: Wellcome Collection.
762/782 page 700
![SE - L U 1 ] j y s Viperàrum imoríus indi- Cia. Viperarum morfus réme dia. ' And. Matthioli Comm. CAP. 700 £ Exibw. VIPERÁ. XL VAI. Sr vrPERA momordit, corpus intumet, uehementer arefcit, fubalbidumque colorem con- cipit. Sanics à vulnere profunditur, primüm fuppinguis , mox cruenta. puftulz aduftis fimiles e- rumpunt: & antea depafcens ulcus, quod in proxima repens ; non fumma modo corporis; fed in- tira quoque corripit, Gingiuz ijs cruore fuffunduntur: inflammatio. circa 1ecur erumpit : tor- mina, & biliofi uomitus fequuntur. Sopor, tremor, & urinz difficultas accedit, & frigidus fudor offunditur. Vbi ueró uipera morfum imprefsit, fimum caprinum cum uino, ftudiosé impofitum opitulatur. item laurus & abrotonum, & galbanum fplenij loco fuperiectum; & origanüm uiride inditum. pulli gallinarum difcerpti, & confeftim admoti: erui farina uino: fubacta : radicis cortex usque eó tufüs, ut in puluerem folutus abeat,& Íícilla tofta: detritum:chamemelum, hordeacez fa- ring cataplafma in aceto mulfo preparatum , fed locus anté eo calido foueatur. hzclocoimponü- tur. Contrauiperinos ictus rubus cum uino prodeft. Aliqui anchufam tenui folio conftantem au- xiliari produnt. Leporini coaguli in uino terni oboli bibuntur, & porracei fucci hemina in mero, & foliorum apiaftri fuccus , & fylueftris ruta -hxc in uino potari debent. Vinum frequenter bi- bendum, allia mandenda, & cepz, & porri recentes, falfamenta acerrima, & opipara. fimplicia hzec funt. Percufsis à uipera preclaré auxiliatur medicamentum , quod myrrhz, piperis, caftorij , flo- ris portulace feminisiue, dimidio acetabulo conftat : hec omnia in Cretico patfo teruntur , aut in alio probato. Erafiftratus in eo libro, qui tei Ovyotpcoy , id eft de uiribus , infcribitur , pleraque alia tradidit, quz ictis à vipera auxilium ferre poffunt: inter que talia maxime laudantur. Gallina- cea cerebella cum uino pota, femen fatiuz brafsicz tritum, & acetabuli menfura cum uino potum. Quinetiam bonum eft digitum in liquidam picem intingere, deinde uinum,quo digitus fuerit elu- tus, bibere. Hzc fünt qux contra uiperz ictus auxiliantur. Virznanvmubiforinexattiu ,ut puto; latiusq; libro fecundo tradidimus , quàm ut operepretium fit blc eandem repetere;uel plura nobis fuperfint addenda. Quare tantim reliquum eft ut iam de ear morfus indicijs, et re medijs differamus « Reperitntur itaq; in eis ( u£ A&tius memorie prodidit) quos uipera mas momordit, uulnera in loz co bin : in bis ueró qui à foemina demorfi funt, quateria . Primdm autem ex eis excernitur fanguis, deinde fanies fane guinolenta, cz oleofa . Adefl tumor biliofus, feruidus, bullofus, fabruber, deinde liuidus , denigratus, c7 proferpens. Siccitas uebemens inefl ori, aydor , exolutio ; e7 frigidi borroris infultus , aliquando e bilis uomitus , tormina , ca- pitis graxitas, uertigo, pallor, fingultus, febris, fpiritus e$ anbelitus celer, color plumbeus, c7 frigidus udor . Mors in boris feptem, dut ut longiffime ab[it , tertia die, in bis qui non feruantur , e» maxime bis, qui à uipera foemina funt icti . bec ille . Que omnia Nicandro accepta referri pojfunt : fiquidem is in tberiacis ita ad Latinum fenfum fcribit . Hinc lucum à uipera manantem uiatores diuulgant : duos enim infFav nerui acutos mafculi dentes in ove fuo wirus eru &antes, oflentant : uipera ueró foemina femper plures exerit, perniciofo fuo ore infaltans . Atqui in carne icti facile latos dentes perpendas . Porró € uiper.e inflita plaga fanies aliis pinguedini fimilis, alias cruenta , interdum fine ulz lo colore confpicitur . Sed que ulcus ipfum caro circundat , germinans graut offert fefe tumore : interdum. rubens ; tumq; palám liuida cernitur : quandoque etiay aquofum onus concipit . Frequentes preterea bulle , ceu uacui per ignea &utorcs, peritide ac corpus igni fit ambuftum , in cute fiperne ebulliunt . illic fubinde putredines circumcirca accurrunt, alie quidem feorfüm à uulnere , alie circa plagam ueneno non.difsimilem mortem edentes . A [pera itaque noxa , uebementerq; ignefcens totum corpus exedit : bic per guttur y atque collum coéuntes fonitus , apminatim fires punt : quinctiam oculorum uertigine ntocret. Ilicods membris gvauans imbecillitas,eo lumbis anxictas uci: at in cas pite caliginofim onus confiflit .. Atqui laborans ille alias fiti aridum guttur fuum exiccat, f'epeq; ex unguibus eum fris gus tenet . Hyberna autem niue exuberans grando, omnia membra degvauat . Crebro etiain. biltofos uentris fui tumos res expuit , toto corpore pallens , ac bumens circa membra [udor niuis iactu frigidior circunfunditur .Colorem ina terdum liuidi plumbi gerit, alias obfcurum , mox floribus fixttlis efl eis . hactenus Nicander . Prejlat igitur (ut Aétius author efl) priusquám cruenta prodeat urina, allij plurimum deuorare;cz* uinum meracum copiofim Libere, excitatis fubinde uomitibus . Efficaciflümum enim eis remedium est allij efüs , ac meracior uini potio ; inquit. Archiges nes, adeó ut fi quis dtum cius füflineat ufus, itemq; meri potum , nullo lio auxilio opus babeat . Conuenit item ma ximé tberiaca ex uiperis fine dilatione pota, ez* uulneri illico faperpofita . Quin e ipfa uipera excoriata , capite, et cauda ábfcifeis ,interaneis omnibus veicétis , anguillarum modo cocta, e7 à demorfis deuorata maximum itis prafi- dium affert . Caput autem à uiua amputatum, diligenter per uolfellam prebenfum , morfinq; impofitum , ea parte ad« buc calentejque ceruicen contigit, uenenum id mirifice extralit . Conducit e .diffectam gallinam adbuc interne cae lentem movf(ui imponere; idq; alijs pariter difJectis , frequenter, e afsidue repetere . Oportet etiam fcalpello per ame. bitum demov(um locum circuncidere, €7 cucurbitulas fubinde admouerc . A' cucurbitulis foliorum fraxini faccus in potu exbibendus eft , cx expreffa à fucco folia uulneri illinenda z e enim talde efficax. ad uiperarum morfus fraxi- nus arbor . Meliffopbylliitem folia , ez fuccus tum ex uino potus, tum uulneri exterius illitus , euidens auxilium con- férictiamfi lam moriatur eger . Aiunt preterea, f quis melantbi drachmas quatuor edat,non moviturum . Similiter ctiam melapbroditos berba efficax e, e cancri fluuiales cum lacte triti, e poti , e uulneri adbibiti . Magnifice ce tian profunt vane cote, ez in cibura fumpte , ez iufculum earum. fubinde bibitum . Prestat c nasturtium pluri- mum 16 20 30 4o 50 y 40 o](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b33551200_0002_0762.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
