Volume 2
Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio.
- Pietro Andrea Mattioli
- Date:
- M. D. LIIII. [1554]
Licence: Public Domain Mark
Credit: Petri Andreae Matthioli medici Senensis Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum & animalium imaginibus, eodem authore. Cum Pont. maximi, cæsareæ maiestatis, christianiss. galliarum regis, ac illustriss. Senatus Veneti, gratia & priuilegio. Source: Wellcome Collection.
764/782 page 702
![Sepis morfus figna & reme dia. Acontie hi- ftoria,morfus note, & cura. Amphisbe- te, & czcilize confider. Amphisbena biceps nó eft. 702 And.Matthioli Comm. tem corpus multis albis notis refperfum .. Sed aliter de Sepis forma , magnitudine , ez gre[fa tvadidit Paufamas , ut füperius libro fecundo fuo loco adnotatum reliquimus .. Ceterum ab ea percufáüs (ut tradit Aétius) fanguis e uulnere manifcflus excernitur, e» paulo poft fanies graucolens, tumorsc7 dolor fegnis cfe : fed ajfectee partes putrefatta des albantur, €7 totim corpus uitiligini, qu« alphos appellatur, finuili colore inficitur . Pili , capilliqs e toto corpore de« fluunt, atque intra tres, aut quatuor dies icti pereunt. Por opem ez bi fentiunt ex ijsdem rebus, que in ulperz,ct cerafle , e ammodite morfu relate funt .Exbibenda eft preterea portulaca plurima in cibo , ez uinum bibendum moyrtites meracius . Conueniet item fpongiam calido aceto imbutam, morfui imponere , €9* ex butyro cum melle locuni illinire, aut milium cum melle y aut paleas unà cum terra , que cis adberet , exuflas imponere . bec Aétius . Ex quis bus facile conijci potefl cim ambe be fer«e € uiperarum fint genere, ijs tuto antidotis earum uenenum fuperari pofJe, quibus uipereum. frangitur , e euincitur. — Sed quoniam bec bumane uite taminimica animalia aliam admodum perniciofam feram mihi in mentem veuocarunt, que Grecis ideo. & c o N Y 1A. appellatur, quod iaculiuel fagittee modo in bominem profiliat, cio nibil de ea à Diofcoride memorie proditum [it, fciuerimd; €2* banc in Ytalia reperiri, non alienum duxi de eius hiftoria ac ueneni curatione ea boc loco commemorare , que ex probatis authoribus excerz pfi Hanc itaq; defcribens Galenus libro de theriaca ad Pifonem; inquit . Acontiae ferpens, ubi fe multum extenderit, ceu iaculum quoddam corporibus infiliens, fic perimit . Heec , ut Actius fcriptis tradidit ; ferpens et duorum cubitos vum magnitudine , figura autem crafJa in tenuem abeunte , colore uiridi , prefertim iuxta uentrem , ut nülium colore referat, unde ez cenchrias, boc est miliaris, appellatur .. Aiunt banc fortiorem fieri, ciam milium floret . Porró ubi K ad ledendum parat , extendit fe ipfant , ac ueluti iaculum uibratum corporibus inuolat ; atque boc modo: uerberat . Ab buius morfu omnia, que de uipera dita funt, fequuntur accidentia, atque etiam grauiora , adeo ut etiam putrefae éliones e» cavnimm defluxus confequantur, ac grauior item mors fuccedat . Ceterum remedia fimiliter eadem , que ad uipere movfumhis. conducunt . Eft qui veferat inter recentiores nou obfcurus author , quod cum paftor. quidam mifellus, fub cuiufdam arboris umbra efLate media quietem fomnum; caperet , cuius focij non procul.oues pafcebant, ab Ácontia , que in arborem afcenderat ,ita percuJus fuit in finifWram mamillam , ut illico. perierit ..At focij audito percufsonis fonitu , wifo ferpente , quem nouerant , fuper defuncti pectus , relico grege in propinquum rus , pauore &erriti, aufugerunt . Reperitur boc feuiftni fevpentis genus, ut quidam mibi retulerunt in quibufdam Calabrie, ez Sicilie locis ,ubiipfum incole à fagitta Sacttone wernaculo nomine appellant. Zuvr&AN, xol dpdioBuwt. CAECILIÁ, ET AMPHISBÁAÁENA. GÀ Bun 2X EbMd do CowxsrMaLEA füpridictisinvipera eueniuntijs qui à cecilia nomine, & amphisbzna de- morfi funt, eademque feré auxiliantur. quare. hoc venenum priuatam defcriptionem fortitum non eft, neque vifum eft dignum , quodalio genere comprehendatur . De ijs autem mentionem hocloco fecimus , quoniam feré remedijs ad uiperas fcriptis, percuísi ab eis adiuuari foleant. Now. defunt, qui fcripferint, Ampbifbenam preter nature infatutum duobus cum capitibus gigni , que utratis que ferpentis extremitatem occupent s fieriq; ob id putent ,ut fera in utranque partem vepat . Quod tamen fabulos fum cenfemus z nam e» bydram potte, feptem capitibus conftare fabulantur : id quod nibilominus falfum eff. Verunz tamen non negauerim ego id monftrose , ez preter nature intentionem euenire non. poffe in omni ferpentium ouipas rorum genere, quemadmodum ez* uolatilium . Siquidem pluries compertum efL, ex uno tantum ouo duobus uitellis vez férto, nafci pullum modo babentem quatuor alas, modo totidem crura, totidemd; pedes : atque etiam lacerte uife funt aliquando bicipites .. Sed bec non utique fLatuunt ; baberi aliquod ferpentium genus natura biceps . Hoc fcitifsime, e apertiffime confirmat Aristoteles libro , € capite 1111. de generatione animalium, fic inquiens . Monflra raró admodum fiunt in ijs, que fingulos pariunt, fed crebrius in ijs , quorum partus e$t numerofüs , e? precipue in auium genere, potifsimumd, in gallinis . is enim partus numerofus, non todo quód fepe pariant ,ut columba ; uerum. etiam quód multos fimul conceptus intra fe contineant, c temporibus omnibus co&ant . Hinc gemina etiam pariunt plura : coberent enim. conceptus , quoniam in. propinquo aller. alteri est , quomodo interdum fructus arborum complures . Quod fi uitella diftinguuntur membrana , gemini pulli difcreti fine ulla fuperuacua parte generantur . Sed fi uitella continuantur , nec ulla interiecta membrana diflerminantur , pulli ex. ij5 monstrifici prodeunt , corpore , ez capite uno , cruribus quaternis, alis totidem . quoniam fuperiora ex albumine generantur, ey prius: ( uitellum enim cibo ijs eft) pars autem inferior poftea instituitur . quanquam cibus idem, indifcretusq; fuppeditatur . Yam ferpens etiam biz ceps uifus eft, uidelicet eadem de caufa : nam id quoque genus oua parit, ez multa numero. bec Aristoteles . Que fa« ne mibi facile pevfuadent, ut credam, omnino falfum e[Je, quod &mphifbeena ex fui generis natura biceps perpetuo na fcatur . Verian quandoquidem boc ferpentis genus terre]Hrium lumbricorum modo utrisq; extremitatibus, capite fcis licet ez cauda, acuminatis gignitur adeo ut difficillime pofit caput à cauda difcerni, exitimauere quidam banc feram duobus conflare capitibus . Proinde Aetius libro x x11. cap. xx v 11. feribit , Scytalam ( banc alij Ceciliaminterz pretantur ) ez Amphifbenam animalia effe inter fe fimilia. Non emm, inquit, ex crafsis in caudam tetuem abeunt, fed equalis crafsitudinis in uniuerfum existunt , ut neque cognofcant uidentes ea , iuxta utram partem caput aut cauda fint fita . Quod equidem tum in terrenis ez* alui tineis , tum in erucis quibusdam , tum etiam in. birudinibus con[biciz tur . Differt autem, ut idem tradit, ampbifoena à fcytala, quod illa ex utraque parte progrediatur, unde à Gr ecis illi nomen 10 20 3e 40 $0 $0](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b33551200_0002_0764.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
