Volume 1
Bibliotheca chemica curiosa, seu rerum ad alchemiam pertinentium thesaurus instructissimus / [Jean-Jaques Manget].
- Jean-Jacques Manget
- Date:
- 1702
Licence: Public Domain Mark
Credit: Bibliotheca chemica curiosa, seu rerum ad alchemiam pertinentium thesaurus instructissimus / [Jean-Jaques Manget]. Source: Wellcome Collection.
54/1006 page 24
![24 illum famofum fubito in aceti liquore merfando dilVolvit, obforbuitque, quas in Romano, Grajove aceto vires hodie non deprehendimus, de veri¬ tate hiftorise fecuri temperatum ingenio Chemici liquorem interpretamur. Nam Cleopatra, Cbemica adhuc extant, utcunque forfan ipfa ingenium tan¬ tum huic diflolutioni commodaverit, ‘Diofcorides mabum; ut folent abjediora magnarum artium minifteria famulis delegari. Galenum autem inde- ftillationum arcanis ccecutiifle vel iftaec confece¬ rint , quae lib.l. de Sirnpl. Med. Facuit, gemebun¬ dus proponit .• Non multum , inquit, abefl, omnia •Vellem fubire pericula, fi quam machinam , artemve invenire liceat , ficut in latte contrariarum partiunt*, fic & in aceto feparandi. At fi deftillationis perce- piifet machinam , facile & paucis horis ex aceto , phlegma, fpiritum, oleum , terram, quatuor di- jftinda elementa elicuifiet. Ita yEgyptiis artes fuas avariffime retinentibus pauci;feculorum, Salvatoris tempora praecurren¬ tium , Graeci ad intima Chemiae ;penetravere cu¬ bilia * caeterum ex quo Cornelio Gallo, Julio Cae- fari,5 Antonio, Augufto, Romanis aliis pervaga- tiffima yfigyptus , in formam redada eft provinciae. Sacerdotumque excufla violentius penetralia, fen- lim ad Graecos , & Romanorum curiofiores, quan- quam & hi pauci, Chemiae arcana demigravere. Hinc Chemicis Grajorum feriptis partim latinc verfis , editifque, partim adhuc in Bibliotheca Fa¬ ticana , Veneta , Parifind Regia, £ [curiali, Colonienfi, eJWonathiana , delitefcentibus toti hodieque plu¬ tei referciuntur. Quos inter infpedi, excuflique mihi riA«Ta>v, 'AtssotiAm, 'Ep/xyf, , non illi quidem , ut liquet, antiquiilimi, fed multis tamen Germanorum , Gallorum , Anglorumque Philofophis Chemicis praeferendi; ventilati quo¬ que o Meyxe , leoxvvw i, ‘OAvpvmoiiu- b <f>iAo<0 ov , 2ut<t- A6 hp<jC? p^efitAn cv AAt%xv- «a , ’0$av»j? «7r’'Aifijmx , n Mxgjx *r E, YliAx- y(& , IIoq<piie/(& > , KAfcOTTOT^ r, yuurj ITreA? ftxtnAiug , ‘Ayx^xi/xuv , H^yKAet@- 6 ftxtnAivi , <;(&, ’A^6A*@-> KAcwhxvbs, iXpytQr, & caeteri , quorum alios juxta mecum agnovit eruditifismus Leo Pilatius ■>& ipfe homo Graecus, fuppofititios , & Audorum illuftrium nomina men- tientes, licet artem ex arte fatis convenienter periequantur: alios tamen germaniflimos eflfe , & rerum, quas tradunt, callenti(fimos,adeoq; ipfum fe in Graecia vidifle homines ex Zofimi, Olympiodort, Archelai feriptis eo cognitionis provedos , ut in oculis fuis artis veritatem reapfe demonftrarent. Quo excitatus ipfe, nifi fata grandaevi capitis intercellerint, publico brevi indulgebit Phyficam & ?jWyftica Democriti, Olympio dor unt->, Heliodo¬ rum , Theodofio magno Imperatori dedicatum, 'Theophrafium , Hierotheum, Archelaum , 8c nonnul¬ los Anonymos ex Bibliotheca Vaticana depromp¬ tos. Caeterum omnes hos longo poft fe intervallo relinquit illuftris Zofimus Panopolites, quem fequi- tur impari licet gradu Anepigraphus, vJM tchael dominandi artibus intenti. Solus, quantum novi¬ mus , Caefarum primorum Cajus Caligula Chemiae minifterio ad opes mox profundendas anhelavit, de quo Plinius lib. XXXIII. cap. IV. Invitaverat, inquit, Ff>cs Cajum Principem avtdtffimum auri, qua- maibrem jujfit excoqui magnum auripigmenti pondus .* Cr plane fecit aurum excellens , fed tta parvi ponde¬ ris , ut detrimentum fentiret. Haec Plinius. Scilicet, didicerat haud dubie ex Chemicorum feriptis Ca¬ ligula , Arfenicum ad operis Philofophici comple¬ mentum requiri , nihil enim eo frequentius inge¬ minant Scriptores Graeci: hinc cum auripigmen¬ tum Syriacum matrem fciret efle arfenitji, in eo, fed ftulte coquendo fpes avaras inaniter con- fumpfit. Certum quidem eft illud antiquae Sibyl¬ la : ‘Evvlx ^xpp.XT t%o>, •nT^xavfkxftzs ei/xt, viet /xiy nulli convenientius aptari, quam arfenico , auri¬ pigmenti foboli, quicquid etiam obturbet five Io. Auratus , five Kirkerus ; per arfenicum five arrhe¬ nicum tamen haud aliud Sibyllae, Graecifque Au- doribus intelledum efie , quam mafculum illud fulphur , quo cogitur in obedientiam Mercurius , res ipfa demonftrat. Sed intueamur folium illud Sibyllae: ‘Evvtx ^xp.p.XT iy^oo , nretpu, vil« y.tj A( 7f , cu tfturm , 5v'o ^x/xjxxT tyxmv tx.dpj , Ai Aoistom q tk Aoiwx * nfif timv d<pu>vx rx 7tivn, TS UXVTOf 4' X^nB-piS iKXTSVTxtitf illTl £$? &KTCU, K xt Tf t7g cisKxSi? <rwj y karm • yvSg n Ztf ii ut ’Ont xp,vYiiw 7mf ifibt ontylns. Primus, quod fciam , fuperioris feculi Ernartu Ranconetus Praefes Lutetianus olfecit Sibyllam my- fterium hic Chemiae infinuare, & voci ’aptmnusv fe- Jiciftima dexteritate accommodavit, ut eft apud Cardan. lib. de Variet. Rer. cap. X. Joannes Auratus non 'Aqcrevmsv, fed $iic intelligi quondam putavit ; & nuper in Mundo Subterraneo Kirke- rus \ de Salvatore., inquit, intelligendum , nam 0 xvOfiuziy©* fels reffondet numero, In quo mirum quantum fibi excidat diligentia KircKcri , cum nihil refpondeat omnium; neque enim adfunt no¬ vem literae, quod poftulat Sibylla , fed XIII. neque quatuor fyllabis abfolvitur , fed fex ; nec numeri quadrant ullo modo, Quod ad Auratum, illum quoque Mufis iratis talia commentum do¬ cet eruditus fac. Gohorius. Vox ejus. Incredibile eft Sibyllam hic intelligere Salvatorem, tum quod pau¬ lo poft exprefie &r clarijftme hoc ipjum nomen pronun- ciet ItjirSc 'X.es9>s > tramiti , sxvqgc ; tum quod nume¬ rus defit quinarius , quem vult Auratus fignifteare^* myflertum crucis , quod tamen etiam in no¬ tatum eft. Caeterum illam magni operis materiam, non in arfenico vulgi elfe quaerendam,& ratio, & manus oculatae perfuadent. Quanquam enim xs perfundorie tingat, & nobiliori imbuat co¬ lore, invisa tamen fugacitate, ubi ad flammarum fupplicia deventum , non exfpedat, quod bene Geber, ignis pugnam : fed proripit fe fe, & vene¬ nato nidore aera vicinum infamat. Si ingeniofo aqua? fimplicis tormento [ quod mihi alia omnia Tfellus, Pelagius, Ifis, Blemmidas, Nicephorw , alii, penfati memini accidille ] ad ignes conftanter to- in Regia Parifienfi Bibliotheca verfati Labbeo lerandos longa aftuetudine roboretur , metalli olim , & nuper mihi, magnamque partem deferi- corpora poft adeo non fubit, ut cinerei more pul- pti. Nam Romanos quod attinet, fero vidis ar- vifculi fufis innatet. Cum auripigmento & fanda- tibus pretium pofuere ,hinc & Graecorum mani- racha fere eodem res redit : auripigmentum fuap- bus, fi quid formandum in ftatuis admirabile, te fponte vi,ignis agitut in fublim?? & fandara- in architedura nobile , in piduris illuftre , in cha [ O^ailfc^ gdh ] non nifi intermiftis vel hare- Medicina ingeniofum, plerumque utebantur, ipfi nis, vel cinere aliquo five metallico five vegeta¬ bili.](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b30456484_0001_0056.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
