Volume 2
Magiae naturalis libri viginti / Ab ipso authore expurgati, & superaucti, in quibus scientiarum naturalium divitiae, & delitiae demonstrantur.
- Giambattista della Porta
- Date:
- 1589
Licence: Public Domain Mark
Credit: Magiae naturalis libri viginti / Ab ipso authore expurgati, & superaucti, in quibus scientiarum naturalium divitiae, & delitiae demonstrantur. Source: Wellcome Collection.
23/324 page 5
![MVLTAS N.AATE RAE OPERATIONES EX FORMIS PROVENIRE. : Cap. F* : : u——$ ERIP A TE TICT omnes, & recentiorum Philofophorum atas, exijs, que à ve- I (UM ve 1 tuftioribus di&a erant, rerum operationes omncs tueri non poterant , quüm res aliquando contraria qualitatibus operarétur,ac v]tra elementa, & qualitates , ali- |! quodaliud effe coniedtarunt, vti virtures fubftantialibus formis connate. Nunc autem, vt enucleatiüs patefcant omnia , equum e(t meminiffe, à' quibus virespro- 14^ | ficifcantur, noa minimum 1n reperiendis nouis, componendisQ; profuturum ; vt cmo feperare, & difcernere difcamus, nec omnem veri fericm conturbemus , Quüm ex eodem mifto plures fluitenteffe&us varij admodüm , & diuerfi, és vno autem peroriri principio clt omnibus iaconf.ffo , cuiufmodi multi ia proceffu leguatur exempla. IamQ; vndeproficifcanturaper. té di&uri , pauló altius exordiendum eft , Cuiusq; naturalis fübitantie ( uam fubítantiam vocoid, quod ex vtraq; compactum eft )compofitioni materia formad; vti priocipia eueaiunt,ncc qualitatum fun&ioncs eijcimus, que ex primordijs in elementis latitabant, teroumq; fimul replent numerum. Quüm clem enata ipfa in alicuius efformatioae eueniunt, retinet cfformatum qualitates preeccellentes aliquas, € quibusquanquam cun&ein cffe&um productione concurrant, à fuperioribus totum pro- ueniffe creditur, quim fibi reliquorum vires afcribant : (i enim omnes zqué decertareat inconfpicua effet eorum virtus. Nec materia quodammodo viribus eft viduata , non illa princeps ; f(implexq; eft, dequa memoro, fed qu£ exelementorum vi,fub ftanujsq; enata cít , é duobus maximé paiibilibus, terra vidclicet ; & aqua; & quas aliquando folet Ariftoteles fecundarias qualitates, & corporcos etfe- &us appellate; nos materie: fun&ioncs, fiue vires, fiue alio vocabulo gaudent, cognomiaemu:; vti ra rum, denfum, alperum, lzue, durum, fifile, materiei gremio penitüs con ftituta , ab elementis tamen omniá venjunt , R e&üs igitur cenfui, ac confundantur, qualitatum effectusá temperatura, materiz vcró à conliftentia effl aece.At forme tanta vis ineft,vt quosomnesintuemur etfe&us;ab ipfa primüm progigni nemini fit non cogaitum, dininumq; habeat exordium, veluti fuperior, & prz(tátitima, per fe üne alterius adminiculo eis , vti inftrumencis vtitur , vt citiüs , & commodiüs actionem expediaut: uig;animum minim£addi&um, affuetumq; fpeculationibus habet, temperamento,materiad; om- nc efici poffeputat, quàm ijs, taaquam per iaftrumenta fiant Opfexenim fi in alicuius conftructio- ne fimulachri aliquo vtitur itylo,vel fcalpro,non vt agens vtitur, ícd fappeditando, vt nauiüs expediat. Tres igitur quüm in vnoquoq; (int eficientes caufe, non feriari, aut ecffare putes,fed foerificantes om ncs, remiss vnam, validiüs reliquam, omaium verà maxime forma ip(a efficit, reliquas corroborans, & (i deficeret,irritas faceret, & fraftrarentur, quüm non fufficiant codleftibus muneribus capiendis. Ec quanquàm Íola exprimereeos non poffit, quin relique fuos depromanrt,tamca nec confundüntur,nec diueríz fiunt , fed 1ta 1ater fe colliguntur, vt mutuo iadigeant opere. Qui recte id rationis 1adagine cernere nouerit, obfcuritatis nil habet, nec.veri fcientiam confundet: V nde vis eajqua rci dicitur pro- prietas, non àtemperamento, fed ab ipfa euenit forma, VNDE EVENIAT FORMA, ET DE HOMERI CAT EN,A, ET Platonis anulis, Cap. PE ORMA igitur, vtomnium przftantifima , compari quoq; euenit]oco :à fupre- ma igitur vertigine proximé, huicab intelligentijs, illis denig; ab ipfo Deo, fic que forme,eadem eft & proprietatum origo.Zeno Cittieus materiei Deu adiunxit,quo rum cfüiciendi vnum, patiendialtetum fecit priacipiü . Nam Deus, vt fentit Plato, quüm primitus ccelos,fydera, ipfad; rcrum primordia elementa ortus, & iateritus vicifitudine marcefceatia, fux diuinitatis omnipotentia apto modulamine condi- Ax || diffet, dein animaliü,ftirpium , & inanimatorum genera, neilla eadem cum coto conditione forent,caclorü, elementorumdq; viribus accitis , per gradus affignauit , inferiora fupernis ancillari fatali lege fanciuit ; & formam vnicuiq; fuam fydereo lapfu viribus cumulatam immilit ; & ne continua rerum defifteret procreatio , fingula femen proferreiuffit ,& formam praparatis foenerari, Sicab ipfo coclo deuenientes formas diuinas , & cocleftes effe neceffarió pronunciabis ; iu qua forma- rum exemplar, & nobilittima confiftit caufa, quam Plato ipfe Philofophorum princeps mundi animà vocat,íummus item Ariltoteles vniuerfalem Naturam, Auicenna autem formarum datorem, Ipfenó de re, vti caduca, fed ex fe eliciens, & immittens primó intelligentijs, ftellisà; impartitur, dein clemen ta, tanquam per inftrumenta; materiam difponentia afpe&tibus informat. Quis elt ergo tàm demets, tàm maléà Natura formatus, vt fi hecab elemeutis, ccelo, intelligentijs,& deniq; ab ipfo Dco veniat, caleftem dicat quod naturam illam non fapiat, & diuinam quodammodo maieítatem non redoleat? &quüm tanta cum co Git affinitas,opera efficiat, quibus nil admirabiliüsaut fingi, aut cogitari pott? Hac](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b13134838_0002_0023.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
