Introductio in universam geographiam tam veterem quam novam / tabulis geographicis XLVI ac notis olim ornata a Johanne Bunone, jam vero locupletata additamentis & annotationibus Joh. Frid. Hekelii & Joh. Reiskii. Cum privilegio ordinum Holl. & Westfrisiae. 1697. Quibus in hac editione Londinensi accedunt additamenta plurima ad historiam & geographiam, cum antiquam, tum hodiernam spectantia, ex scriptoribus optimae notae, Cellario praesertim & Luytsio, excerpta & in marginem relata.
- Philipp Clüver
- Date:
- 1711
Licence: Public Domain Mark
Credit: Introductio in universam geographiam tam veterem quam novam / tabulis geographicis XLVI ac notis olim ornata a Johanne Bunone, jam vero locupletata additamentis & annotationibus Joh. Frid. Hekelii & Joh. Reiskii. Cum privilegio ordinum Holl. & Westfrisiae. 1697. Quibus in hac editione Londinensi accedunt additamenta plurima ad historiam & geographiam, cum antiquam, tum hodiernam spectantia, ex scriptoribus optimae notae, Cellario praesertim & Luytsio, excerpta & in marginem relata. Source: Wellcome Collection.
71/618 page 41
![Operatio ex hac Tabula ita in fi tuenda. Milliaria, quae refpondent communi Latitudinis gradui, ponun¬ tur fecundo loco Regulae Detri. Primum locum occu¬ pant tfominut. vel i gr. Tertium differentia. Ter¬ tio, (a,) Si loca Longitudine Latitudine differunt, 1. Inquiritur differentia Longitudinis & Latitudinis, per fubtradionem minoris a majore. 2. Differentia Latitudinis commutatur in milliaria, & numerus pro- du<ftus fervatur ad partem, 5. Sumitur dimidium differentiae Latitudinis *, idque additur ad Latitudi¬ nem minorem, vel fubtrahitur a majore, & effici¬ tur Latitudo utrique loco communis. 4. Cum hac Latitudine ingreffi in Tabulam praecedentem, confide- ramus quot milliaria uni gradui Longitudinis refpon- deant. _ 5. Cum his milliaribus inventis multiplica¬ tur differentia_ Longitudinis. 6. Numerus produftus 'ex multiplicatione milliarinm & differentiae longitu¬ dinis, item numerus produftus ex commutatione diffe¬ rentiae Latitudinis in milliaria, uterque leorlim du¬ citur in fefe, & numeri -ad fe invicem adduntur. 7. Ex hoc aggregato additorum numerorum extrahi¬ tur radix, & habetur locorum di flant ia quaefita. (b) XLII. Data hora nodurna five diurna Globus Cczlefis ad fitum edi ita componitur. Solis locus applicatur Meridiano & Index Horarius horae xii meridianae. Deinde convertitur Globus in Occiden¬ tem, donec index offendat horam illam, qua coeli - fitum cognofcere cupis. Globus eo fitu firmatus difpo- fitioni coeli & fiderum convenit. Poteft etiam Globus ita componi per Altitudinem Solis cognitam de die ; per Altitudinem ffellarum de nodle. (c) XLllI. Ortus MquinoRialis efi, quo Sol oritur in primo gradu Arietis, & primo gradu Librte : Un¬ de fpirat Sublolanus; tbe Eafi Wind, cui dire&e op¬ ponitur Occafus iEquinodialis, unde fpirat Zephyrus, tbe PPeft Wind. (d) XLIV. Ortus Solfitialis ZEfivus efl, quo Sol ori¬ tur in primo gradu Cancri-, unde fpirat Ctefias,bfre Uortb-Eafl Wind j cui opponitur Occafus Brumalis, unde fpirat Africus, tbe Soutb-Wef Wind, (c) XLV. Ortus Solflitialis Brumalis efl, quo Sol oritur in primo gradu Capricorni ; unde fpirat Vul¬ turnus, tbe Soutb-Eafl. Cui opponitur Occafus iEffi- vus; unde fpirat Caurus feu Corus, tbe North-Wefl. (f) XLVI. Polus Mundi 4. fere gradibus abeft a Stella in extrema cauda Urfae minoris; quas hinc ap¬ pellatur Stella Polaris. (g) XLVU. Polo in Globo coslefti rede -elevato, creta acuminata applicatur Horizonti verfus Meri¬ diem, ubi fecatur a Meridiano, & converfo Globo de¬ fer ibitur circulus. Deinde idem faciendum in Hori¬ zonte verfus Septemtrionem ; Quo fado duo ifti circu¬ li creta notati indicant qu£ flelU nunquam, qti£ quandoque, qu£ perpetuo appareant. (h) XLVIII. Declinatio Solis five fell£ nihil aliud efl, quam difiantia ejus ab /tquatore numerata in Me¬ ridiano. Ea vero invenitur hoc^modo : Locus Solis, five f fella applicatur Meridiano, & numerantur gra¬ dus Meridiani inter iEquatoxem ■& Locum Solis live ffellam. (i) XLIX. StelU alicujus fi tus ad certam horam ex¬ ploratur hoc modo. Locus Solis applicatur Meridiano, & index Horarius horae xi 1. Hinc Globus vertitur, donec Index datam monliret horam. Poffea ex-Ze- nith Circulus Verticalis applicatur loco {felias, & fta- tim in Horizonte apparet, verfus quam cceli partem ffella iffa confiffat. (k) L. Polo refte elevato, & Globo rite condituro, hora notatur in Circulo Horario, & ex Zenith demit¬ titur Circulus Verticalis per locum Solis, vel centrum Relite & gradus ab Horizonte ufque ad Locum Solis vel ffellam numerantur. Altitudo enim nihil aliud efl, quam dijlantia Solis vel Steil£ ab Horizonte nume¬ rata in Circulo verticali per Solis aut SteU£ corpus lyy Zenith tranfeunte. (l) LI. Stellae, Solis five alterius Planetae gradus in ligno Zodiaci, in quo certo anni tempore confiffunr, creta notatur & applicatur Meridiano ibique nion- ffratur ejus maxima feu funwia Altitudo. LII. Altitudo JEquinoVualis nihil efl aliud, quam arcus Meridiani inter JEquinoBialcm Horizontem interceptus ; ijla invenitur hoc modo. Globo ad elevationem Poli conffituto in Meridiano nume¬ rantur gradus inter /Equatorem & Horizontem inter- cepti. LUI. Dijlantia Solis vel flelU alicujtis a Zenith in - ve figatur hoc modo; Altitudo ff elise inventae aufer tue a 90, & habetur difiantia qusdita. LIV. Globo ad elevationem Poli conffituto, loco Solis in Ecliptica notato & Meridiano applicato'; ac indice horae xit quum ffella adjungitur Horizonti ad Orientem, vel Occidentem,, feu Meridiano ad Au- ffrum vel Boream, index horam noftis ad' diem propofitum offendet. (m) LV. Longitudo ftell£ eft difantia ejus a prin¬ cipio Arietis in Zodiaco numerata fecundum feriem fignorum ; illa invefugattir hoc modo : ffuadrans Al¬ titudinis admovetur Zenith, ut tranleat per mrdium ffellts ufque ad'Eclipticam. Deinde numerantur gra¬ dus a principio Arietis ufque ad locum Quadrante no¬ tatum. (n) LVI. Latitudo ftelU eft di f tanti a ejus ab Eclip¬ tica. Ea invenitur hoc modo : Quadrans Altitudinis applicatur Zenith, & numerantur gradus inter ipfam ffellam tk. Eclipticam. (0) LVII. Latitudo inter Ortum 1$ Occafum Solis ■invenitur hoc modo. In Horizontis ora numerantur igradus inter locum Solis applicatum ad Orientem, & Occidentem Horizontis. (p) LVIIX. Poetae vereres & Rei Rufficte Scripto* res tempora /Equinoctiorum, Solffitiorum, Arationis, Sationis, Mellis & aliarum operarum rufficarum de- feribunt per tres diverfos fignorum ac ffellarum ra¬ tione Horizontis, & radiorum Solis Ortus & Occafus, quos vocant Cofnicwn, Acr onychum, & Htliacum. Colinicus & A-cronychus £/3 fumuntur penes Hori- zonterru Heliacus jjj3 ad Solem refertur, (qj Or¬ tus Cofnicus, qui &. Matutinus dicitur, eff, quando ffella una cum Sole, vel paulo poff, fupra Horizon¬ tem emergit [Is], qu£tamen propter lumen Solare G cerni (a) Quae loca &~Longitudine & Latitudine differunt, (b) XLII. Globum coeleffem ad fitum coeli compo¬ nere. . fc) XL1II. Ortum & Occafum offendere iEquinoftialem. (dj XLIV. Offendere Ortura Solffitialem jEffivum. (e} XLV. Ortum monftrare Solffitialem Brumalem. ( f ) XLVI. Monti rare Polum Mundi, (g) XLYIf. Offendere ffellas, quae nobis nunquam occidant, quse nunquam nobis oriantur. (h) XLVIII. Declinationem Solis vel Stellae invenire. (i) XLiX, Explorare, in qua Mundi plaga, quavis hora, ffella conliffat. (1Q L. Altitudinem Solis aut ffellarum invenire. (1) LI, Solis aut ffellarum altitudinem maximam indagare, (m) LV. Longitudinem ffellae invenire, (n) LVi. in¬ venire Latitudinem ftelise. (0) LVII. Latitudinem inter Ortum & Occafum invenire, (p) LYlH. Qr® tum & Occafum ffellarum invenire fecundum Poetas, (q) Ortus Cofiuicusi](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b30414593_0071.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
