Introductio in universam geographiam tam veterem quam novam / tabulis geographicis XLVI ac notis olim ornata a Johanne Bunone, jam vero locupletata additamentis & annotationibus Joh. Frid. Hekelii & Joh. Reiskii. Cum privilegio ordinum Holl. & Westfrisiae. 1697. Quibus in hac editione Londinensi accedunt additamenta plurima ad historiam & geographiam, cum antiquam, tum hodiernam spectantia, ex scriptoribus optimae notae, Cellario praesertim & Luytsio, excerpta & in marginem relata.
- Philipp Clüver
- Date:
- 1711
Licence: Public Domain Mark
Credit: Introductio in universam geographiam tam veterem quam novam / tabulis geographicis XLVI ac notis olim ornata a Johanne Bunone, jam vero locupletata additamentis & annotationibus Joh. Frid. Hekelii & Joh. Reiskii. Cum privilegio ordinum Holl. & Westfrisiae. 1697. Quibus in hac editione Londinensi accedunt additamenta plurima ad historiam & geographiam, cum antiquam, tum hodiernam spectantia, ex scriptoribus optimae notae, Cellario praesertim & Luytsio, excerpta & in marginem relata. Source: Wellcome Collection.
72/618 page 42
![♦ cerni non poieft. ( a) Occafus Cofmictts eft, quando itella infra Horizontem de!cendit, efique matutina aPri fub HorizontemOccidentalem defcenlio, Sole ex adverfo fnpra Horizontem [_ / 3 oriente £^J. (b) Or- tus Acronyckws, qui & Vefpcrtimts dicitur, eP, quan¬ do. Pella iupra Horizontem afFtrrgir, Sole ex adverfo inira Horizontem.ddcepdente, (c) Occafus Acrony- cbus ed, quando Pella una cum.Sole infra Horizontem £Q de icendi t £>«3* Occidunt itaque itella; Ac.ro- nyche, quae Cojmice oriuntur *, quae autem Acronyche oriuntur, Cojmice occidunt, juxta verftculos: Cofmice defoendit fignum, quod Acronyche forgit; Cronycbe defcendit lignum quod Cofmice furgir. (u) Heliacus ortus eft, quando Pella, quae antea fropter Solis vicinitatem non confpiciebatur, ipfo re¬ moto, ernergit & £uj apparere incipit; unde proprie Emerjus & Apparitio appellatur, (e) Occafus Helia¬ cus, qui verius occultatio pojfet dici, eit, quando Pel¬ la, qu;e antea propter Solis majorem ab eadiPan- tiarn confpiciebatur, jam ipfo appropinquante, appa¬ rere delinir. Hinc ortus te occajus Heliacus cognofci- tur ex diliantia Pella: a loco Solis fub Zodiaco, qu* tamen pro magnitudine Peliarum diicrepat, fi qui¬ dem Majores breviori a Sole intervallo confpici pof- font; Minores etiam latis longa intercapedine occul¬ tantur. Unde fit, ut Pella: fixae primi ordinis in ma¬ gnitudine non videantur, nili Sole diPante duode¬ cim gradibus,. Secundas magnitudinis xii i gr. Ter¬ tiae xiv gr. Quartie.xv gr. Quintae xvi gr. Sexta: xvii gr. Et Minutiflimae per xvm gr. Ex hdc di- yerfitate apparentiae Peliarum earum difiinCtiones in certas magnitudines originem fuam traxifle vi¬ dentur. (' f ) LIX. Qieo anni tempore ftella hoc noftro fcculo oriatur vel occidat Cofmice & Acronyche, pulchre indicat Globus c&leftis h. tn. Globo in fua eleva¬ tione conPicuto, adjungitur quaevis Pella .Horizonti ad Orientem, noraturque gradus Ecliptica: in eadem Orientis parte Horizontem llringens. Quando Sol gradum illum Eclipticae obtinet, oritur Peila iPa Cof mice. Si vero Sol gradum oppofitum in parte Occi¬ dentis occupat, Pella data oritur Acronyche. (gj LX. Occafus Cofmicus Aeronycbus ex Globo cognofeuntur hoc modo. Stella ducitur ad Horizontis partem Occidentalem *, & deinde confiderantur gra¬ nus Eclipticae, qui ab Horizonte tam ad Occidentem, quam ad Orientem interfecantur. Sol, li exiPit in gradu interfe&ionis ad Orientem, facit, ut Pella ea ■Cofmice^ occidat: Acronyche vero, fi exiPit in inter¬ fectionis gradu ac£ Occidentem. (b/ LXI, Ortus te Occafus Heliacus inveniuntur b. m. Locus Solis creta notatur, ad Horizontem de¬ volvitur, circinus ad xv gradus Aquatoris extenditur, atque ex loco Solis alrero circini pede deferibitur cir¬ culus ; quo quaecunque Pellae tanguntur, Heliace o- riuntur, id eP, confpici poliunt, dum a radiis Solis re¬ linquuntur. Occidunt autem Pellae Heliace, quae vel ob radios Solares interdiu non apparent, vel intra cir¬ culum priori modo latent. (ij LXlI. InvePigatur punClum Eclipticae, cum quo Pella oritur vel occidit. Deinde confertur occa- ius vel ortus fpecies cum pundto Eclipticae, cum quo Pella oritur vel occidit. Haec conjun&a demum oPen «, dunt locum Solis, ex quo tempus facile patefoit. Exemplo rem declarabimus, Virgilius lib. i. Georg, tempus vernum, quo legumina feruntur, exprelfic his; 'Verfibus: Candidus auratis aperit cum cornibus annum Taurus: te adverfo cedens Canis occidit ajtro.. Id eP, quum Hyades in fronte Tauri Romx Cofmice cum Sole in 2i gr. Tauri oriebantur, quod fit in- eunte vtre, 8 Maji : quo tempore Canis major feu Sirius occidit vefperi Acronyche, nempe p Maji in 22 gr. Tauri. Sic verfus ejufdem Poetae eodem libro; Ante tibi Eo£ Atlantides abjcondantur. Notat tempus, antequam Pleiades, |V] Atlanti* fi-« lue, in dorlo Tauri occidant Cofmice, quod fipcurn quarto gr.. Tauri, quando Sol in oppolito loCoeP,. nempe in quarto gr. Scorpionis. SicQvidius lib. vi. Eafiajum de Calendis Juniis: Tunc oritur magni prstpes adunca Jovis, 1 Junii Sol eft in 14 gradu geminorum : Sed prxpes adunca Jovis, id eP, Aquila oriebatur Romae cum 10 gr. Sagittarii. Deicribitur igitur ortus Acro- nychus, (k) LXIII. Quo anni tempore hi Ortus te Occafus F oetici contingant, invenitur bos modo. Applicatur Pella, cujus Ortus aut Occafus Poeticus inquiritur. Horizonti 5 & gradus Zodiaci, qui una Horizontem Pringit, notatur ; qui in ora Horizontis intima quae¬ ritur *,-cui certus dies alicujus menfis refpondere de-» prehenditur y atque is eit, .qui quaerebatur dies. (l) LXIV. In plano ducitur circulus pro arbitri® magnus,, ifque dividitur per duas diametros; quarum altera dirigitur ad Septemtrionem-, ac refert horam xii. Circulo ipo in 4 quadrantes per diametros di- vifo *, ipfi etiam quadrantes dividuntur in po gra¬ dus ac quilibet gradus in. tot partes minores, quot fpatiutn ejus admittit. Deinde Globus difponitur ad Elevationem loci dati, & Colurus SolPitiorum appli¬ catur Meridiano, atque index horae xi 1. Hinc Glo¬ bus convertitur verfus occalum, donec index offendat horam primam poP meridiem, five donec xv gradus /Equatoris percraofeant Meridianum. In eo Globi litu notatur gradus Horizontis quem interfecet aut tangat Colurus, & quot gradus Horizontis a Meri¬ diano ad notatum locum interjacent, tot indeferipta peripheria utrinque ex lateribus horae xii numeran¬ tur ; in hac diPantia lignatur hor; 1 & xi. Circum¬ voluto iterum Globo donec alii xv gradus Meridia» nutn traofeaint five index monftret horam xi ; idem Colurus indicat diPantiam horae xi & x. Pari modo reliquarum horarum diPanti* ad xv gradus Aqua¬ toris in Horizonte Lignantur, & transferuntur in pla¬ num fabricando Horologio dritinatum} donec prin¬ cipium Cancri attingat Horizontem, & diem ad Ele¬ vationem datam oltendat longifiimum.^ Hujus Scia- terici index educitur ex centro circuli verfus polum pa¬ rallele cum axe Mundi, ejufque elevatione inaltero quadrante j & ex illius indicis extremitate alia linea (a.) Occafos.Cofmieus. (b) Ortus Acronychus. (c) Occafus Acronyeluis. (d) Ortus Heliacus. (ej Oc¬ cafus Heliacus* (f) LIX. Ortum & occalum Cofmicum & Acronychum invenire, (g) LX. Occafum Cofmicum & Acronychum inveftigare. f h) LXI. Ortum & occalum Heliacurn invenire. (U LXII. Ex cognita ortus vel occafus alicuju» Pellae fpecic tempus vel diem invenire, (k) jLXIII. Invenire, quo an¬ ni tempore ortus. & occafus hi Poetici contingunt. (1) 1XIY» Es Globo deferibere Sciatericuna Jdor izouale,](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b30414593_0072.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
