Expositio atque interpretatio lucida in libros artis rhetoricae Aristotelis / [Agostino Nifo].

  • Agostino Nifo
Date:
1537
Catalogue details

Licence: Public Domain Mark

Credit: Expositio atque interpretatio lucida in libros artis rhetoricae Aristotelis / [Agostino Nifo]. Source: Wellcome Collection.

    15/316 page 5
    CON qu) Liber legum hi actus nequaq; ſunt, igit᷑ tyrannus non põt le ges condere. Ex ye ps legem tyrãnicam nó cé legem,ſʒ potius, vt ita dixerim, peruerſionem legis, non eni ot/ piiuatus, Argumẽtuz auté in contrarium facile delet᷑, reges, ſed permiſti, ⁊ ideo nõnullas leges tyrãnicas có vt reges, ⁊ leges bó funt leges. hoc pacto ⁊ argumentuʒ fide iuſte electo omnia ab eodem facta, ⁊ pꝛebita /illeſa permanere, ſin violentia, tyránide craſſatum affertit tyrãnus condiderat, quę , vt rex,⁊ ad bonum publi c, ſeruanda erãt. Poſt bcc oe legũlatoꝛe diſſerenduʒ, Qiii non femp idé eft legulatoꝛ,⁊ leguʒ cõditoꝛ Pm Ari ſtotelẽ. nã eft legůlatoꝛ, qui leges fert, qualis apó Athe nienſis fuit Solon: hic autẽ eſt, qui per leges, q̊s fert, ĩ⸗ tendit duplex honũ in hoĩbus ingenerare, cõmune, ⁊ p bonum: aliogn non cét verus legiſlatoꝛ. Cõtingit autẽ aliquãdo eũdem eflc legiſlatoꝛẽ, ⁊ cõditoꝛem, vt cuʒ ꝗ fert leges, fuit · Pꝛinceps qui abſolutã poteſtatẽ habe ret in ciuitate /aut regno:vt Minos apud Cretenſes, g bus Rex ⁊ legiſlatoꝛ fuit. Interdũ autẽ differũt, vt di⸗ re, aut cõdere, dicẽdũ duo efte ꝑneceſſaria ei, qui leges polliteos coercere, qui nolũt legibus obedire; Quare ſt attẽderimus ad pᷣmum reafitnm,;puatus poteft leges cõdere, ⁊ ferre, nã poteft cé ſapiens, perituſqʒ in moꝛa / li phis, per quá Phi fciunt cõdere leges, ſin autẽ atten derimus ad poteſtate:qua rebelles cogũtur legibꝰpate re, ſolus rex aut pꝛinceps poteſtatẽ bs condendi leges. Vince pʒ non iniuria Platonẽ libꝛũ de legibus confe: ciſſe, nö eni leges fecit, vt p̃nceps, ſed, vt moꝛalis Pf cuins ꝓpꝛium eft dare pᷣncipia, ex qbus leges fitit, có» filia;qbus mali hoĩes puniũtur . Poſt hęc de iudice, di camus. Nã fm 2frifto.in hoc libꝛo, differt arbiter . iu / dex, quoniã arbiter ad bonũ, ⁊ cquum iudex ad legen ſpectat. Arbitri eni officium eſt exiſtimare non ꝓut iu rie ſit, ſed pꝛout ipfe «quus eſſe exiſtimet. Judex o, ꝗ pet iudiciuʒ ferreos fm leges fcriptas, ar iudicius eft de ſingnlaribus, mõ nulla lex ſcripta cõtinet oẽs caſus ſingulares, vt ps s^ ethicoꝑ. vbi Ariſt.dicit legiſlatoꝛeʒ ponẽdo leges nũqᷓ reſpicere poſſe ad omnes caſus fim gulares. Ariſ. in hoc pmo loquens de indice, dicit cqui eſſe rebus humanis ad dignoſcẽdum cõmoueri, vt nó legem, ſed legis ſcriptoꝛẽ, ⁊ non ba, ſed vetboꝝ fem tẽtiam ſpectet, nec factuʒ, ſed volütates agentis, nec p« tem, ſed totũ, nec quis nũc / ſed quis femp fuerit, qui de lingttant quis fuerit femp:cquum eft »fiderare Inde colligit iudicem fm leges ſcriptas bifariã pofle iudica re, vno mõ ferendo fniam fm verba legis, alio modo £m intẽtionem legiſlatoꝛis, qui leges ſcripſit, mo o; iudex non tenetur iudicare;aliogn contingeret perſę/ pe bonus « iuſtum capite punire, yt · Phi moꝛales Qe». ducũt:vt fi lege cautus fit nullum anularum mani oe; bete extollere, ſitqʒ vir bonus, anulatus, qui cum bo: hᷣm legem ſcriptã reus eft moꝛtis, vere aut nó eſt reus, giſlatoꝛis.Ex is ps pmo ſubdituʒ aliquando poffe cõ / tra legem ſcriptam ire, vt ſi cautus fit lege nullum tne» nia vꝛbis debere aſcẽdere, nam cõtra banc leges aliqui poteft ſubditus ire in caſu:quo pꝛo falute reipu.aſcẽde quo ad illius ſenſum:vel quo ad ſenſum, quo illam 1e» giſlatoꝛ tulit per que pʒ non cé eiufdem leges cõdere, ⁊ interpᷣtari.nam ſubditi poflunt leges interpꝛetarunõ autem leges condere. Patet vltimo, ; lʒ iudex ex fola ſuſpitione poffit ꝓcedere ad inquirèdam veritatem:ex ſola tamẽ ſuſpitione non põt iudex iudicare.hactenus nus p̃terita /ac pꝛęſentia ſunt futuris ſimilia.Judex vo contra per fe facta / ac pꝛęterita, ⁊ pꝛęſentia / per accidẽs ſentibus ſimilia.¶ Scdo dubitatur, qm̃ Ariſt.dixit le particularibus pauciſſima oebere relinquere iudicibꝰ. igitor ⁊ vlia, ⁊ particularia legiſlatoꝛ ꝓſpicit:cuius op» pofitum dixit.Oicẽdum vlia bifariam eſſe, alia ſimpli citer, quę omnibꝰcarẽt circũſtantus, vt funt homo, leo, animal, ⁊ id genus:⁊ de his fiũt qͥſtiones dialecticę, alia ſunt vniuerſalia m quid, que ſunt vniuerſalia circun / ſtantionata:quatenus funt vlia ⁊ particularia. Uniuer alia quidẽ:quia carent aliquibus circũſtantus, particu daria ᷣo, quia aliquipus circũſtantijs determinantur. nus · Oe talibus vniuerſalibus fiũt ipfe Theſes, de par hypotheſes. Ulterius dico q vniuerſalia que hoc mo go dicũtur, poſſunt dici plus, ⁊ minus vniuerſalia, nas que pluribus circũſtantijs determinãtur, dicũtur min? vlia, ⁊ quaft particularia.Quę Xo paucioꝛibus circun / ſtantus limitátur:bec vlia appellant. Exempli cauſa / ytrum tẽpoꝛe pacis fit bonum pbari;bec eſt q̃ſtio, que fis: quatenus adbuc pót limitari ad perſo nam, hoc pacto, trii bomini indigenti tempoꝛe paci bonü ſit pbari.bec etiã dici poteft Theſis, quia adhuc põt limitari ad Fee eee Socrati, qui eget, ſit tẽpoꝛe pacis bonum p ftio limitarij ma,necamplius apta limitari: vt Boetiꝰ (cribit. Ex us pz, qftionee circa quas verſat᷑ legiſlatoꝛ, ſunt theſes, et bypotheſes, theſes quidem, ꝗa adhuc poſſunt limitari, hypotheſes o, ga aliqua ex parte limitate ſunt.qſtio⸗ nes Xo litigãtium, circa quas verſatur iudex:ſunt hy⸗ potbefes ti, quoniã fant oĩno limitatę ad ꝑſonam, ad factum / ad lociiʒ / ad tempus / ad modũ / ⁊ ad amminicu la, he eni ſunt hypotheticarũ qͥſtionum( vt Boetius in quit) conditiones. Tũc dico o» cum Ariſto dixit legiſ/ latoꝛem ꝓſpicere vlia, per vniuerſalia o intelligit hy potheſes, quę etiã ztbefes ſunt, ſed paucis cõditionibꝰ limitatẽ, cum autẽ ait pauca particularia debere cómit tere iudicibus per particularia aute intelligit theſes. q
    digitised image 1
    digitised image 2
    digitised image 3