Expositio atque interpretatio lucida in libros artis rhetoricae Aristotelis / [Agostino Nifo].

  • Agostino Nifo
Date:
1537
Catalogue details

Licence: Public Domain Mark

Credit: Expositio atque interpretatio lucida in libros artis rhetoricae Aristotelis / [Agostino Nifo]. Source: Wellcome Collection.

    23/316 page 9
    by un 1d | D a3 Il | 1 ] IQ | lj || E it y V ! 0 0 1 1 J LE ! DIT. ; Thee , onte B ToC gu 1 ey Qu in ipfis fta per eg : writ Wrépationt T0 P rur apud tus f. pb ad eentíffiman &xpuSss« ru exacuſſimam iI I illa ! Sollocutione | Bvrev£sos obíaríonc Cómnén. Liber fdcó P*rbetozice vtilitas eft cõpellere ꝑnerſos ac igno / rantes iudices ad vera ac iuſta ꝓferenda in decretis.⁊ ga aliquis poſſet ambigere nũquid iudices, qui peruer (c iudicant (int increpãdi, videt᷑ enim qó non fempcr, cum peruerſa iudicia fint aliquãdo bona, (altes alicui, quaſi reſpondẽs oicit.| Doc autem .f. pferre peruerfa iudicia eft dignum increpatione, ſaltem ſimpliciter, ga Iz alicui fit bonum, ſimpliciter eft malum. ¶ Quo Xo ad verba attinet, verbuz vera, non accepit Ariſt.ꝓ ve / xis, que ſunt finis ſpeculationis, fed pꝛo vtilibus, hone / ſtiſqʒ. nam rhetoꝛ dicit ad honeſta in demõſtratiuo ge nere cum laudat, ad vtilia, cum dicit in deliberatiuo ge nere cum hoꝛtatur, ad iuſta autè, cum in iudiciali dicit, accuſando vel defendendo, nam per iudicia non folus iudicum decreta in cauſis foꝛenſibus itelligit fed oius eoꝛum, qui audiunt rhetoꝛicas oꝛationes, ſiue fit iudex in foꝛo, ſiue fit ſpectatoꝛ in theatro, ſiue fit conful in có ctionibus «per contraria intelligit ea, quę his omnibꝰ neniẽs, gręce eft vxpaa-wxov, qo latine rectum etiaʒ di / ri poteſt. verbum vt, grece eft oe, quod non p illa; tina partícula accepit, ſed potius ꝓ coniũctiua, vt nos trãſtulimus. verbuz in ipſis grece eft, ic vr D eft in veteribus trãſlationibns, vcrba bocauté eſt dignuʒ increpatione, nõ fic legũtur, ſed cum dictione cauſali q eſt eniz. ⁊ poteſt babere bonum ſenſuz qm̃ intelligẽdo vinci p increpari, erit ſenſus, vt fi nõ fm conueniẽs iu dicia fiant, neceffe fit in ipſis increpari.L Hoc enĩſ.ſ.nõ iudicare decẽter, dignum cft increpatide.Ex ijs ps pi «a3 ytilitas rhetoꝛicę que eft ad compellẽdum peruer / ſos, ac ignoꝛantes iudices, vt pꝛoferat iuſta decreta in omi rbetoꝛica oꝛatione. tiſſimam haberemus ſciẽtiam) facile effet p illam perſuadere dicentes. Doctrinę enim eft que 6m ſciẽtiam ratio eſt. Hoc autẽ im- poſſibile, fed neceffe cft per cõmunia facere perſuaſiones, ⁊ oꝛationes quemadmodum ⁊ in topſcis dicebamus de ea q̃ apud mul⸗ tos collocutione eſt. vulgares boĩes, imperiti ac rudes, qui per ſcientificas rõnes reduci nó poſſunt, ꝑ rhetoꝛicas, quę fiũt ex cõi⸗ bus, ac veriſimilibus, reducantur. Uuigares eni inepti funt rõnibus ſcientificis, ideo p eas ipoffibile eft illos reducere, exẽplaribus ?6o,cómuhibuo,atqs verifimili busaptilfimi,p quas ſuadet rbetoz, vnde diẽ̃. Adhuc autẽ apud quoſdã ſpoc eſt apud vulgarco, rudes, atqʒ émperitos; neas fi certiſſimã haberemus ſciẽtiam, fa rile eẽt p illam ꝑſuadere dicẽtesjq d. neqʒ fi nos dicẽ do vteremnr fcictificis rõnibus , eiſet facile ꝑ eas vul / garibus ꝑſuadere, cuins cám aſſignat, ⁊ oicit.| enis Jas Tratio quę eft Pm ſciam, eſt doctrinę ſboc eft ſciẽtifica / at doctrinalis, ⁊ p doctrinaʒ dialecticam, vel analyticã intelligit, dialectica autẽ non eft idoneus inſtrumètum perſuadendi eulgaribus.eft eni ſupꝛa eoꝛũ capacitate; ⁊ ppterea fubdit (boc antes |. perfuadere vulgaribus per ooctrínales rónemL eft impole, cum fint ebetes, ac rudes, ineptiqʒ ſcientificis ac dialecticis rõnibus. l Sʒ neceſſe eft Jipfiel facere ꝑſuaſiones ⁊ oĩones per cd ia] boc eft per verifimilia, quẽadmodum ⁊ in topicis bi^ cebamus de ea collocutione,que cft apud multos. Jibi xn A Pꝛimus enim diximus ꝙ omnis collocutio, quę fit apud mul tos / hoc eſt apud vulgares, fieri 05 per cõia.ſunt autem cõmunia aut veriſilia, aut pbabilia. ¶ $95 occurres in quo differt bec rõ ab ea, quę prime dicta eſt, videt᷑ eni eadem, nã obuiare rudib? eft regulare eos, vt iuſta pꝛo ſequãtur, ⁊ iniqua fugiant.Quare hęc rõ non videt di nerſa ab ea dici pót banc vtilitatẽ diuerſaʒ eẽ a pᷣma, q pma cóio ſit, ꝗppe cum ſciẽtus oibus competat regulã ec. It rhetoꝛicę ſpeciatim cõpetit ec regulaʒ, qua regu / lãtur rudes, que vtilitas accipit᷑ ex hoc, quia rhetoꝛica differt a ceteris ſciẽtujs per hoc / ga rhetoꝛica cõficit oꝛa tiones ex veriſilibus. Cęterę autẽ aut ex veris, aut ex p babilibus.iterum queres qd eft illud / ad qð credédum opz reducere rudes, ac populares. Oiximus olim illud effe viuere Pm virtutes. Cuz eni viuere Pm virtutes ru dibus hoĩbus fit difficile, ideo opoꝛtuit, vt p aliquã re: gulam regulẽtur ad vinẽdum ea rõne. Pęc autẽ regula eft rhetoꝛica, nõ enim põt eẽ doctrinalis ac ſcientifica, qm̃ bec trãſcendit capacitatẽ rudium, qm̃ ebetes funt, ac rudes. Quare cũ rhetoꝛica ꝓcedat ex veriſimilibus, que cómunia quodãmõ funt vulgaribus, ⁊ ſapientibꝰ, idco idoneũ inftrumétus eſt, quo vulgares regulantur ad viuẽdum fm virtutes , nã vt dialectica eft dux ac in ſtrumẽtum ad ſpeculandũ, ita rhetoꝛica ad viuẽdũ fm virtutes. ut foꝛtaſſe oóm illud ad q5 credédus ops re ducere vulgares, non cé vnius generis, qa aliquãdo cft ipm vile vel oánofum,cü rhetoꝛ boꝛtat᷑ vel ocboitat, aliquãdo auté eft ipm iuſtum vel iniuſtũ, cum accufat, aut defendit.nõnũq eft ipfus honeſtũ vel turpe, cũ lau dat vel vituperat, Qð aũt ita ſit, poſteriꝰ diſſerẽduʒ. re quemadmoduʒ ⁊ in ſyllis non vt vtraqʒ faciamus. ( Non eniʒ opoꝛtet pꝛaua perſua dere)ſed vt non lateat quo mõ fe habet. ⁊ vt alio vtente oꝛationibus ipſis nõ iure, ſolue/ re poſſimus:Aliarum quidem igſtur artiuʒ nulla contraria ſyllogiʒ at. Bialectica autes ⁊ rhetoꝛica fole boc faciunt. Similiter etti ambe contrarioꝛum funt. uenientia,vt moꝛalis pbía,t ars medendi.Moꝛalisg / dem docet vitia pariter ⁊ virtutes, vt liberalitatẽ, ⁊ aua pꝛaua A mala poſſimus : t x habeanius valeamus Medicinalis ᷣo ars docet venena, ⁊ quonã pacto ex his hoĩes enecent ,oocet etiã antitoda, ⁊ quo pacto ve» nenis fit obuiãdũ. Qnare bc facultates ouptr vtiles vi dentur, pᷣmo quidẽ, quo p ipfas ſcimus coz; naturas, ã nobis aduerſant᷑.Scimus eni per moꝛalem naturas c fpés vicioꝛuʒ, ⁊ per medicinalé naturas atq; fpes vene: nous.oeinde quo p ipſas ſcimus obuiare eis, cum no bis occurrerint, niſi eni medicus naturas vencnoz tra didiſſet, pariterq; ⁊ antitoda, eis occurrètibus obuiare non poterimus. Eodẽ quot modo rhetoꝛica atqʒ dia lectica, contraria docẽt atqs oſtẽdunt, vt fint ob id no; bis dupkr vtiles, pᷣmo quidem, ga per eas fcimue natu⸗ ras eoꝑ cõtrarioꝛnʒ, que ipfc argumétantur, Beide vt fcíamus fugere, cuz ali ipſis aduerſus nos vtunt᷑. ergo tertia rhetoꝛicę vtilitas eſt, quo ipfa vtraqʒ cõtraria ar gumetatur, ſic enís docet nos otraría cognofcere, ⁊ eis obuiare, cum alij contrarijs vtétur, vnde oicit.| Adhnc anté contraria ops pofle ꝑſuadere j⁊ per ops, vtile effe intelligit fubdit filitudinem, dicit. Quẽadmodum
    digitised image 1
    digitised image 2
    digitised image 3