Jo. Baptistae Morgagni ... Opuscula miscellanea quorum non pauca nunc primum prodeunt. Tres in partes divisa ... / [Giambattista Morgagni].

Giovanni Battista Morgagni

Date:: 1763

Credit: Jo. Baptistae Morgagni ... Opuscula miscellanea quorum non pauca nunc primum prodeunt. Tres in partes divisa ... / [Giambattista Morgagni]. Source: Wellcome Collection.

236/296 page 28

$rentes ad amnem Mon tonem , qui ante fuburbium Sclavonia finit, intulerunt. Hoc autem faftum cum referant non una vetera monumenta, ab Alexandro Paduanio colleda ( d ) , & hic quoque in propriis Chronicis, & Claramontius ( e ), & Tondutius (f) in fu is quifque Hidoriis commemorent; nemo ipfo- rum eft qui M ntotlum ibi noq ponat anno illo eodem 1201. Eo igitur anno jam Montoni alveus extra urbem erat , ubi donec linguli amniculi fuos intra urbem fervarunt alveos , certe efle non potuerat . Antea igitur in unum corrivati fuerant alveum , & hic extra urbem perdudus. Quod i i pontibus opus fuerat qui lingulis antea imponerentur ; tanto ma¬ gis ponte opus fuit qui utrique. Sed quo hic pri¬ mum tempore exltrudus fuerit, non liquet . Illud tantum liquet, jam anno 1384. lateritium fu i fle , cum tanta aquae vis , quantam eo anno , Paduanio audo- re, fu i fle , diximus ( g ), lateritium Montoni pon¬ tem, ut idem Icribit ( b ), dejecit. Ero eo autem ligneum pontem A 1589- efTe fadum , confirmat . Qui cum fa?r* eadem caufa abreptus, ut A. 14^3. & A. 1485. & faepe quoque refedus eflet; de lateritio rtirfus exftruendo cogitatum elt ante A. 1513. Sed & hunc qui , uno fornice nixus, pulcherrimus, com¬ modi /IImufque perfedus fuerat , vis aquae abftulic A 1557. Denique is quem nunc cernimus , magis fortalTe pulcher , & commodus, trino autem fornice fubmxus , architecto Csefare Mengolo Ravennate , cum A. idio inchoatus fniflet, A. 1613. abfolu- tus eft . Quae Ungula ex eodem Paduanio ( i ) excer¬ pere , & hic univerla commemorare neque ab re alienum efle , & tibi certe pergratum fore vifurn eft . ix. Antequam haec de qua diximus , urriufque amniculi in unum alveum corrivatio fupra urbem artis opera efficeretur, alter fuerat eorum confluxus , a natura, ut videtur, nec multo infra urbem dfe- dtus . Jam enim in ipfa ur.be alterum ad alterum valde convergere ccepifle, indicia lunt, Ii hinc qui¬ dem paulo infra ampliffimum urbis noftra? forum Ca¬ ralis flexum occafum verius ipedemus, quem Cana¬ lem magna ex parte dedudum ajunt qua amniculus ^Aquaviva defluxerat , jrjde vero litum illius pontis quem alteri amniculo ab Romanis fuifle impolitum , cum Afmilnm munirent viam, Fabius Oliva ( b, ) , Alexander Eaduanius ( / ), Se quotquot ex noftrati- bus inlpexerunt , nunquam dubitarunt . Quem ego pontem , quantum pars linit qua; adhuc extra hu¬ mum exftat, cum'attente inlpicerem , magnofque , tx quibus confirudus eft, lapides valde inter fe dif- pares cernerem, & minus affabre commiflos, fi latus pontis excipias quod Ipedat ad feptemtriones, ani¬ madverti, fornicem non reda, fed valde oblique po¬ litum , coque limul conversum , d alveum cui impo¬ litus fuerat , evidenter offendat aboccidente fole ad orientem inclinalTe, & quod conlequitur, non ante, fed pone vetullam Aedem, qua* 1 proxima elt, Divinse Triadi facratam , perrexilfe. Qua ex animadverlio- ne tria proclive eft deducere. Primum, cum Mora- tina , ut noftrates appellant , Chronica hax habeant , fcpultus fuit ( S, Mercurialis ,primus Forolivienfium Epiicopus ) in Ecclefia S. Trinitatis de Forolivio , qua. tunc er ai Ecclefia Cathedralis, & extra ac )uxta civitatem prope flumen , & finitam Flumineam; con¬ tra autem Paduanius ( m ) fcribat , amnem inter fuburbium , & Templum illud Cathcdrale fluxiffe , ficquc id Templum intra antiquam urbem fuifle; vi¬ deri in hoc diflidio illis potius Chronicis, quam Pa- duanio , aflemiendum . Alterum , quod ex primo fequitur, Aedis S. Maria? Ffpce appellationem, non a proxima, ut quondam fufpicabamur ( n ) ripa flumi¬ nis eile oram , quippe quod ab ea vel magis difta- ret, quam a fronte vicini Sacrolandtp Triadis Tem¬ pli , led ut Paduanius ( 0 ) docet, illuc id nominis fecum Moniales attulifle, qua; antea degerent ad Ca¬ nalis ripam, ubi vel olim Aides fuerat, S. Joannis , ut apud Marchefium ( p ), in flumine , vel, ut in Canonicorum Tabulario *»eft ad A. 1123. fuper flu¬ mine quondam vocitata , live fluminis nomine Cana¬ lem accipias, ut fupra ( 7 ) indicavimus, live amni¬ culum , de quo loquimur ; nam etfi ante A. 1205:. ex plurium confenfu deduximus, extra urbem fluxif. fe ; tamen fi cuidam fingillatim monumento habere fidern velimus, nullum profedto extare novimus, quo freti id multo ante A. 1178. ( r ) indicari, affirme¬ mus. Tertium eft denique , eundem fluviolum , quantum ex memorato pontis ejus politu aeftimare licet , eam ipfam Aedem verfus , quam modo dice¬ bam , S. Joannis contendifle ; non , opinor, ut ibi cum altero conflueret,* neque enim Canalis quem il¬ luc ab oppolita plaga ferri videmus, toto tra&u fe. eundum ^Aquaviva amniculi alveum perductus dici¬ tur ; fed dumtaxat ut ad hunc alterum convergeret , mox non ita multo infra urbem , ut inveteratum ibi nomen indicat , fluminis mortui (f) confluxu- rus. 12. Cum duo igitur amniculorum confluxus fue¬ rint, prifeus infra urbem, novus autem fupra, quem adhuc videmus; ab utro, an ab neutro fit dedudum Montoni nomen , videndum eft . Paulus enim Bo- nolus ( t ) ex novo repetit , duobus videlicet amni¬ culis, tanquam duobus arietis cornibus, in unum al¬ veum convergentibus; quali vero non idem de prifeo quoque confluxu dici poflet, aut confluxus ejufrnodi non pluribus aliis quorum nullus lic vocatur, amni¬ bus communes forent , quando ba?c videlicet caufa fuit, ut Bonolus quidem exiftimat, quamobrem Prifci plerolque Fluvios bicornes finxerint . Mihi igitur id nomen ex neutro confluxu repetendum videtur , ex novo autem multo minus , fi quidem haec Agnelli ( u ) verba , S. Apollinaris in Bafllica Beatre Eupbe- mne , qua vocatur ad arietem , primitus baptifmum fecit , fecundum ea fint qua? Rubeus ( x ) feribic , intelligenda. Trimum baptfmatis fontem, inquit Ru¬ beus , in ca urbis parte conflitutum ferunt, qita ad iArietem dicebatur. a fluvio cui proxime accedit, no¬ men fortita : quem nunc fluvium vu pari vocabulo Mon- tonem appellamus, in ipfius Tribuni domo, quam S. Apollinaris templum fecit ac confecravit: & infra , Tribuni domum ad ^A ietem amn^m , \am diu a fe tem¬ plum confaratam , DiVee Fuphemite ( Aquilejenfi ) dicavit. —- Is autem 'locus extra urbem dicebatur , quod urbs ab ea parte nequaquam manibus erat cir¬ cumdata . Facile qui haec cum iis conferant quae de pri rro Forolivienfium Templo Divina? Triadi Idcro paulo ante ( y ) didita lunt, extra urbem, & ad flu¬ men exftrudio, tanto veriora exiftimabunt, quod u- trobique primos illos Epifcopos cernent urbium fre¬ quentiam vitafle , fluminum, autem vicinitatem-, ba- ptilmatis ritui , qui tunc erat , maxime opportunam , cfle fecutos . Verum antea prseftat Eruditiffimum A. gnelli Interpretem ( £ ) audire , qui adverfus Ru¬ beum animadvertit , tunc S. Apollinarem latere opor- tui Ile, itaque non templa, nec balilicas extruxifle ; led Agnellum locum , ubi primum Fideles baptipati funi , exprimere, Ecclcfiamque , quodJ'olet, poft evoluta tempora ibi er etiam indicare intendifle , & nil praeterea . Quid igitur? fi nos quoque, Docliffimi Interpretis exemplum fecuti, animadvertamus, non ea qua? Rubeus habet , Agnellum feripliffe , nec de amne , prope eum lo¬ cum , tempore S. Apollinaris, fluente, nec de .nomine quod amni, aut ei loco eflet illo quidem tempore : potuif- le autem & flumen , quod tunc fatis abfuifle, oftendi- . mus ( a ) , propioribus Agnello temporibus ad eum locum accedere ( quanquam ne id quidem Agnellus dicit ) & id nominis uriumque accipere ; itaque A- gnellum, ut eum omnibus indicaret locum; non quo S. Apollinaris aetate, fed quo fua vocabatur, nomen pofuif- I d ) Raccolta di Croniche &c. ( e .) Caefen. Hiff. I. ?. (/) Hiff. di Fj^nza P. 2. f g ) 9. ( b ) Chronie, cit. ( i ) Ibid. & Supple n. ( k ) V11 a M. S. di Carterina Sforza . ( l ) Chronie. M, S. cit. ( m ) Chron. cir. ('» ) Epift. II. n, ir. \ 0 ) Cbro <. cit. ( p ) Sapplem. 1. 9. I } ] n. 8. ( r ) Vid. fupra , n. 7. ( f) Vid. Bo ol. lilor. di Forfi I. 2. ( t j Ibid. I. 1$