Jo. Baptistae Morgagni ... Opuscula miscellanea quorum non pauca nunc primum prodeunt. Tres in partes divisa ... / [Giambattista Morgagni].

Giovanni Battista Morgagni

Date:: 1763

Credit: Jo. Baptistae Morgagni ... Opuscula miscellanea quorum non pauca nunc primum prodeunt. Tres in partes divisa ... / [Giambattista Morgagni]. Source: Wellcome Collection.

255/296 page 47

$/ yEMILIANA V, cui videlicet inter Ravennam, & mare interjiciebatur, hinc Montoni , inde Ronchi aquam fuifle indudam ea fpe , ut circumjeda urbi ftagna, in quas illa antea effundebatur, ficcarentur, ut quod munimentum urbi adimeretur ftagnis exficcatis , circumdudis circa ma¬ nia amnibus fuppleretur , denique ut fuus Ravenna: portus, hujufque cum urbe communicatio aliqua con- fervarerur, 12. Sed quo haec tempore fada fint , seque incer¬ tum efl» ac quo primum tempore turris illa pharea? fi pharea tamen fuit 5 ad Ravennatem portum exflru- da fit, quam facra: turris ufum JEdi S- Mariae , in portu didff , nunc prasbere , alibi ( x ) memoravi¬ mus . Ea facra ./Edes ab urbe abefi perticis Ravenna¬ tibus quingentis viginti , a mari aurem quingentis ; ut cum circa initium faeculi XII. ficut offendimus ( y ) condita fit; ubi tunc eflet Rayennae portus, ex ejufdem y£dis cognomento praeclare appareat . Quod ut certum eft, ita certum quoque eflet, aliquot ante feculis ibidem illum fuifle portum , fi turrim illam revera phaream fuifle, conflaret. Neque enimexftru- da eflet poflea quam Ravennae antiqua dignitas, fre¬ quentia , mercatura jam valde erant imminutae . Illa enim quse lignea, ut diximus ( £ ), tota fuerat Ti¬ berii temporibus, a Claudio poflea muris & marmo¬ rea fpeciofiffima Porta , a Galla autem Placidia , & ejus filio Valentiniano, a Theoderico, ab Exarchis , aliifque Cnecis, magtpficis Templis, ./Edibufque , at¬ que auro in iis , & non uno celebri mufivo opere , ac marmoreis praefertim quantivis pretii columnis or¬ nata, quas Blondus (a ) Conftantinopoli , & Roma ex palatio Pinciano advedas fuifle, tradit, eadem ex quo neque Imperatoribus neque Regibus, neque Exar¬ chis fedem amplius praebere coepit, ornamenta quidem illa retinuit , fed non hominum frequentiam illam tantam, quae navigationi afliduae, & mercaturae occa- flonem afferebat , praefertim cum audae interea Vene¬ tiae ad fe rem nauticam fere omnem , ut Rubei ipfius ( b ) verbis utar , & mercaturam , navigationemque traduxiflent , quippe ad emporium multo commodius tum ad transvehenda Orientis aromata in Tannonias , Germaniamve, tum ad accipienda ; neque enim brevi¬ bus , qu& circa Ravennae littus , Procopio audore ( c ) in mare ad XXX. faltem procurrunt fiadia , ma¬ jores a Veneto littore arcentur naves, neque poftquam portum fubiere , quo minus in mediam pergant ur¬ bem prohibentur , quod Ravennae pofl imminutam a- quarum profunditatem amplius non licebat ; ne quid de aeris minori tunc fada certis praefertim anni tem¬ poribus falubritate dicam poflquam maris tellus ob audam littoris altitudinem ad circumjecta urbiflagna haud amplius perveniebat , neque fluxu aquarum , ac refluxu agitabatur aer, atque expurgabatur, nec quid, quid erat corruptius, in mare procul afportabatur , ut antea fieri confueverat , quemadmodum, de Vitruvii fententia, loquitur Rubeus ( d ) , qui infupcr maris falfedinem addit , quae quid Venenis praedet , Ludo- vicus Teflius ( e ) Amicus , dum viveret , nofler o- flendit. Ob has igitur aut omnes , aut plerafque caufas cum Ravennae opes , & mercatura decrefcere ccepiflent circa annum 8x<5. ut idem fatetur Rubeus ( f) y turris pharea neque tunc potuit, neque poflea, fed fupcrioribus temporibus omnino debuit aedifica¬ ri . 15. Ravennatis portus quae olim fuerit ab urbe di- flantia , ex antiquis Scriptoribus, & monumentis cla¬ rius oflendere non licuit, quam hadenus facere cona. tus fum . Nec vero id mirum adeo in tanta rerum antiquitate. Illud mirum, ubi ad propiora nobis fae¬ cula ventum efl , de ea diflantia videri neque inter Audores convenire, neque interdum unum, eundem- que fatis fecum confentire Scriptorem. Nam Blondus ( g ) cum circa annum fcriberet , ut alibi ( h ) o* itendimus, 1450. diflare a portu fecundo milliario PKa- vennam, tradidit . Bernardus autem Juftinianus ( i ) Alt. iC 13. 14 & ij. 47 xjui Hifloriam non ita multis pofl annis condebat fuam , quippe ipfa necdum abfoluta anno mortuus 1489. hanc urbem ait ab aquis recedere pafluum plus quam tribus millibus. Rubeus denique cum fuas Ra. vennates Hiflorias iterum anno ederet 1589. diflare , ait ( k ) > altero tunc fere milliario 1\avennam a ma¬ ri ; fuorum autem patrum atate multo minus fuifle di- flantem . Alio autem Joco ( l ) fupra dixerat , eam tunc a mari , qua parte Septemtriones refpicit , bina pafluum millia > ad Orientem vero hibernum , quatuor abefle i yerum mox abejfe, inquit, a marifupero quod ad Orientem Solem fpeblat, millia pafluum duo . Scili¬ cet videndum efl , an intelligere hic potuerit ad O- rientem adlivum ; Blondus autem , & Juftinianus an alius aliam fpedaverint plagam; multo enim magis in mare producitur littus qua ab urbe ad mare lineam contra Orientem aequinodialem fic ducas , ut neque ad dexteram , neque ad finiflram partem obliqua fe¬ ratur, quam fi utrolibet , & praefertim ad Orientem sftivum, magis aliquanto inclinetur. Quod non acci¬ deret, fi littus ipfum parallelam Ravennae lineam fer- varet; illud vero diu convedis a communi Ronchi , & Montoni alveo arenis , ibi quo lineam ducendam dixi , in duos quafi aggeres ulterius procurrit , de quibus fupra quoque ( m ) memoratum efl . Itaque ibi nunc extrema ora ab urbe di (lac mille , & qua¬ dringentas circiter perticas Ravennates , quarum du¬ centas quinquaginta aequare paflus mille facile intelli- ges libro infpedo qui flagguaglio lflorico inferibitur della Diverfione dei due Fiumi il flonco , ed il Monto- ne dalla Citta di flavenna in)- 14. Quod fi arenae, ab duobus illis amnibus impor¬ tata» , femper omnes ad latera in eos aggeres ita fe- ceffifTent ut & fatis fpatii relidum eflet ad naves ex¬ cipiendas, nec arenis ipfis ad fundum labentibus hic alcior fuiflec fadus ; fane eorum nihil accidiflet qua homines denique coegere , ut alium ad veteris latus alveum, portumque effoderent j ut confluxus utriuf. que amnis mutarent locum j ut ab urbe ad mare pa. rarent Foflam mercibus tranfveheudis » poflremo ut amnium alveos tum peculiares , tum communem lon¬ gius ab Ravenna muris amoverent. Quibus de fingu. lis rebus cum pauca fubjecero ; finem continuo feri- bendi faciam . Igitur vetus Ravenna portus fi non eam capacitatem fervaverat , ob quam anno 1177. ( 0 ) de clafle Friderici Imperatoris a Venetis vida triremes quatuor in portum fe flavennatem recepere ; at is faltem. erat etiamtum anno 1512. ( p ) ut dua naves pofl infandam illam Ravenna direptionem fpo- liis nobilioribus onuflre —dum e Ravennati portu ena¬ vigare contenderent una cum ccboce remorum quadra¬ ginta , a Venetis duabus navibus caperentur : quod Petrus Bembus ( q ) , quem Rubeus laudat audo- rem , fadum ait in flavenmc portu . Sed poflea hic idem portus, qui ad Orientem hibernum pofltus erat , cum oblimatus arena ( ficut Rubeus ( r ) tradit ) na¬ ves non exciperet, alio fabio Viti Montonique flumini¬ bus alveo , ad Orientem aflivim tradubius efl anno 15. Verum limo arenaque fenfim quidem , fed cre¬ bro depolitis cum fundus hujus quoque novi portus , & alvei altior fadus eflet ; accidit denique miferanda illa Ravenna inundatio fub finem Maii A- 163S. Cumque inter catera ad ejufmodi infortunium in po- fterum pracavendum auxilia , confluxus utriufque a- mnis mutatio propofita eflet ; hac anno 1647, ut alias (f) diximus, perfeda efl . Scilicet ex quo il¬ li ad cingenda utrinque urbis mcenia perdudi fue¬ rant ; fub ipfis moenibus , ut Blondus (?) lo¬ quitur , five paulo infra urbem , ut ait Rubeus ( u ) , jungebantur . Tunc aurem Montoni al¬ veus longius ab Ravenna produdus , bis mil¬ le propemodum pafluum ab hac intervallo in communem cum Roncho alveum dedudus efl , 15. Ut ( x ) Epift. VI. n. 3. (7 ) Ibid. ( z ) fupra , n. 8. ( a ) Hift. Dee, j. !. j. C b ) Hift. Rav. 1. 5. ( c ) c. 1. cit. ( d ) Hift. cir. I. i, ( f ) Difinganni int. ali’ aria di Venez. ( f ) Hift. cir, 1. 5. ( g ) ltal. Illuftr. Reg. 6. ( b ) Epift. I. n. 7. ( * ) De Ori?- Venet. 1. 1. (/<)]. 6. ( l ) I. r. ( m ) n. 9. ( n ) pag. 75. Vid. & Tab. 1. ( 0 ) Vid. Rub. Hift. Rav. 1. <5. ( p ) Ibid. 1. 8. { q ) Hift. Vener. 1. 12. ( r ) Hift, Rav. 1. 10. ( / ) Epift, V. n. 8, ( t ) Hift. Dec. j. I. 8. { u ) Hift. cit. 1. 1.$