Volume 1
Glossarium mediae et infimae latinitatis / conditum a Carolo Dufresne, domino Du Cange, auctum a monachis ordinis S. Benedicti cum supplementis integris D.P. Carpenterii et additamentis Adelungii, et aliorum digessit G.A.L. Henschel.
- Date:
- 1840-1850
Licence: Public Domain Mark
Credit: Glossarium mediae et infimae latinitatis / conditum a Carolo Dufresne, domino Du Cange, auctum a monachis ordinis S. Benedicti cum supplementis integris D.P. Carpenterii et additamentis Adelungii, et aliorum digessit G.A.L. Henschel. Source: Wellcome Collection.
Provider: This material has been provided by the Royal College of Physicians of Edinburgh. The original may be consulted at the Royal College of Physicians of Edinburgh.
15/924 page 3
![cumjuventute, Romanam cum virili quasi aetate, mixtam denique cum seiiectute licebit compa- rare. De postrema , scilicet mixta, (ut sileamus « schoppius. de a iis qui Latinae Linguse quatuor assignant aetates, aureara, argenteam, seneam et ferream,) sermonem institueredecrevimus, acinvestigare potissimum J quid Latini sermonis elegantiam ni- toremqueadeodeturpai'it etvitiaverit, utin quod- ^ . dam quasi senium prolapsa sequioribus sseculis, Slant*' ^ad interitum propemodum venisse videatur. At- que huicquidem quarto etjam senescentis Lingua3 tempori Eloquentige Magistri solent adscribere Gallium, Macrobium, Lampridium, Spartia- num, Trebellium PoUiouem, utrumque Victo- rera, jurisconsultorum centones, qui in Pande- ctis in unum quasi corpus conflati, Taciturn , et alios ejusmodi argumenti et styli, qui ad aitatem Imperatoris Gordiani pervenere. Ab eo quippe tempore penitus extinctse sunt Latinae puritatis reliquiae, et barbaries undequaque, non modo Italiam, sed et Romam ipsam invasit, atque cae- teras exinde provincias Romani Imperii, in qui- bus utcunque Latinae Linguae puritas hactenus servata fuerat, florente adhuc Republica ac Im- perio.Tunc enimbarbarishas pervadentibus, non incolae duntaxat, verum etiam Lingua ipsa, quasi sub jugum missa, servitutem passa est, ita ut vix tantiilum se se in aliquot Scriptoribus non prorsus incultis extulerit; conservaritque inco- lumem, cum in vulgo foeditate barbarica vitia- ta passim jaceret. Quid sit Latinitas et quibus constet. in. Atque ut institutae Disputationis initium faciam, statuendum mihi videtur in primis, quid sit Latinitas, quidve hac voceintelligatur, ut in quibus corrupta vitiataque fuerit, inde percipia- mus. Latinitas, inquit'' Auctor ad Herennium, ^ est quce sermonem purum conservat ab omni = Di3deT ^^^^^ remotum : vel,ut<' Sosipater Charisius, f victorinus. Diomedes, ef^Maximus Victorinus, est incor- rupta loquendi observatio secundum Romanam Vlfa coiiteiD- Linguam : ut denique s S. Prosper : Ea est, ni plat. c. uit. fallor, judicata Latinitas, quce breviter et aper- te, observata dumtaxat verborum proprietate, res intelligendas enuntiat, non quce vernantis eloquii venustate luxuriat. Constat autem, ut Mng.lX. ''asserit Varro, his quatuor, natura, analogia, consuetudine et auctoritate. « Natura, inquit, verborum nominumque immutabilis est, nec « quicquam aut minus aut plus tradidit nobis « quam accepit. Analogia, sermonis a natura pro- « diti est ordinatio, quae barbaram Linguam ab « eruditadissociat. Consuetudo, sen ratio curiosffi « observationis uti ab aliis appellatur, non ra- «tione analogiae, sed viribus par est, ideo solum «recepta, quod multorum consensione conva- luit: ita tamen ut illi artis ratio non accedat, «sed indulgeat. Auctoritas denique in regula lo- Auctor. ad Hercnn. « quendi novlssima est: nam ubi omnia defece- rint, sic ad illam, quemadmodum ad sacram . (' anchoram decurritur : non enim quicquam aut « rationis aut naturaj, aut consuetudinis habet, « cum tantum opinione secundum veterum le- '< ctionem recepta sit, nec ipsorum tamen, si in- «terrogentur, cur id secuti sint, scientium.»Quae quidem omnia brevi epilogo conplectitur Vic- victoiinus torinus, scribens « Latinitatem constare tribus • * « modis, ratione, auctoritate, consuetudine. '< Ratione secundum Technicos, id est, artium « traditores : auctoritate, veterum scilicet le- « ctioue : consuetudine, quae doetorumraodo lo- « quendi usu placita assumptaque sunt. Qua ratione vitietur. Quid sit Soloecismus. IV. Cum igitur in Lingua Latina, de qua no- bis est sermo, contra naturam, analogiam, consuetudinem et auctoritatem peccatur, turn Latinitas corrumpitur ac vitiatur, neque hac appellatione donari debet, quaj suis non insistit legibus. Porro contra naturam peccatur, si vox Latina non sit; contra analogiam, si prava sit verborum constructio; contra consuetudinem de- nique ac auctoritatem, si verba non multorum consensione recepta, vel proborumScriptorumju- dicio tirmata sint. « Atque ut de consuetudine et auctoritate quaedam praemittaraus ; verborum ^smith.iib. i. « alia veterasunt ,novaalia: nam si Plautina sunt, pronunp. ^f' « aut Enniana, quantumcuuque longo tempore « non audita proferuntur in lucem, vetera sunt: « sin a Quintiliano vel Gellio, vel aliquo eorum « qui tum, vel etiam aliquot post saeculis vixe- « runt, ut Apuleio aliisque ejusdem aetatis Scripto- « ribus efflcta acusurpata, qui non reperiebantur « Ciceronis atque Octfivii temporibus, sub quibus « constans Latinae Linguae aetas vulgo censetur, « nova sunt, etsi ante mille quadringentosannos « constituta compactaque fuerant. Prisca ilia et « obsoleta, quae ante Ennium, et ista nova et ri- « dicula, quae post Aulum Gellium invaserant « in Latinam Linguam, castior loquendi ratio « respuit, et qui sibi Aristarchi vices in illo la- « bore desumpserunt, pepulere foro. » Cum, ut ait^ Theon Sopliista, curare debeant, praesertim p^gj^^p 3' qui dilucide et aperte scribere contendunt, ut voces non modo poeticas, figuratas seu metapho- ricas, sed et confictas et peregrin as vitent:' xaxa Se Trjv Xs^tv, (puXaxT£ov tw (jacpvivti^ovTi, Ta TcotvjTixot 6vd[/.aTa Xeyeiv, xai TCT:oi7]ii.£va, xai tpoTtixoc, xal apyaia, xal ^s'va, xal 6[xu)vu[j,a. Caetera porro in Latinitate vitia ad duo potissimum reducuntur a Grammaticis, soloecismum et barbarismum. So- sosipaier , . 1 .. J J -i u- Charisius.lib.2. loecismus ab jisdem dennitur corruptio, non . dictionis, sed constructionis : vel non conveniens orationi sermonis verborumque junctura, vel de- Ad dictionem quod attinet, cavere debet is qui dilucide ■ibere vult, ne poetica, conlicta, metaphorica, obsoleta, peregrina et Kquivoca usurpet vocabula.](https://iiif.wellcomecollection.org/image/b21904418_0001_0015.jp2/full/800%2C/0/default.jpg)
