Volume 1

Glossarium mediae et infimae latinitatis / conditum a Carolo Dufresne, domino Du Cange, auctum a monachis ordinis S. Benedicti cum supplementis integris D.P. Carpenterii et additamentis Adelungii, et aliorum digessit G.A.L. Henschel.

Date:
1840-1850
Catalogue details

Licence: Public Domain Mark

Credit: Glossarium mediae et infimae latinitatis / conditum a Carolo Dufresne, domino Du Cange, auctum a monachis ordinis S. Benedicti cum supplementis integris D.P. Carpenterii et additamentis Adelungii, et aliorum digessit G.A.L. Henschel. Source: Wellcome Collection.

Provider: This material has been provided by the Royal College of Physicians of Edinburgh. The original may be consulted at the Royal College of Physicians of Edinburgh.

    886/924 (page 802)
    egii torn. 5. pag. 407. 4io. 4i4- OUonem Magnum hac in re imitati sunt Reges no- stri Capetiani, non tamen semper, ut patet cum ex aliorum, turn ex Philippi I. exem- plo et verbis, Bullis jiostris subsigniri jussi- mus, in Historia Trenorchiensi pag. SaS. in qua Hisloria alia de sigillo Henrici I. ac Philippi jam dicti exempla occurrunt, uti et alibi passim. [** Vide infra in Bid- lare. Chart, papyrac. incerti anni ap. Maium Classic. Auctor. vol. V. pag. 363 : Hcec vera nostra auctoritas ut ab omnibus obseivetur et verius credntiir, (Idigenciusque custodiatur, more nostro subscribi, et de Bulla nostra subter jiissimus sigillari. Chart. Caroli II. ann. 883. ap. Neugart. Cod. Dipl. Aleman. vol. 1. pag. 445 : Hoc idem prceceptiim propria manu firmavimus , et de Bulla nostra subter insigniri pra'cepimus. Hincmar. Remens. Annal. ad ann. 867. ap. Pertz. vol. i. pag. 475 : Bincniariis.... epistolam suo nomine ad Nicolaum Papam (lictnri in contrarictateni Hincmari fecit, quam et Bulla sui nominis sigilbwit. Vide BurlaJ] Bulla, sumitur crebriuspro ipso sigillo quod Chartis appenditur. Synodus Ro- manasub Eugenio II. PP. ann. 826. cap. 18. apud Holstenium , de dimissoriis Epistolis : Metropolitani Bulla eas tnuniri oportet. Versus de Vicelino P^piscopo Bremensi : Cliartas conscriptas, et res in scripta reclactas. Bullis firinavit, baniioque suo stabilivit. Infra : Scriptis firmavit ha!c, et Bulla solidavit. [Acta SS. Benedict, ssec. 6. part. 2. pag. 418. ex Epistola Gregorii VII. Papse ad Ottonem Episc. Conslantiensem : Ob ean- dem causam speciales litteras cudere Bulla nostra impressas collibuit. Mabill. Analect. torn. 3. pag. 3o2. in Charta Johannis Ar- chiep. Arelat. pro Fratre Bonaventura ann. 1233 : Et quoniam sigillum proprium non- (lum habemus, cum nondum pallium fiteri mus assecuti, liuic iiistrumento Bullain Are- latensis Capituli prcecipimus apponendami] BoLLA, sigillum appellatur in Consue- tudinibus MSS. Montispessulani art. 104. \ideBolletinum, Baletiiium, Bullulam suis 1. Bulla, ipsuni Diploma munitum, quemadmoduni sigillum pro ipsomet di- plomate : quomodo appellamus hodie Di- plomata ac Rescripta Pontificum Romano- rum. Wildebrandus ab Oldenborg. in Iti- ner. T. S : Ita ut hospes, si terram intra- i'srit, absque Regia Bulla exire non possit. Brompton : Et super hoc ostendit Bullas et alia munimenta, qu(e inde prue manibus habuit. * Vide Sigillum i. Charta ann. 1241. inter Probat. tom. 2. Annal. Prsemonstr. col. 388 : Warandiam petens Herewicus co- mes ipsi Bullam , id est, sigillum , de.dit, ut sibi ipsi cautelam in scripto exprimeret suf- ficientem. Bulla, Scliedula, syngraphiim, chiro- graph um ad rei cujuspiam indicium, no- stris vulgo 5«/e/e, Buletin, ItaVis Bolletta, vel Buletta, et Bulletino. Anastasius in Nicolao I. PP. pag. 217 : Hie Christi amicus omnium nomina claudorum, ceecorum atque ex toto dehilium in urbe Roma consistentium scripta apud se retinens, quotidianum illis victum ministrarestudebat. Nam reliquispauperibus gressum aut vires habentibus hujuscemodi, i\t vicissim eos pasceret, sapienter reperit hiodum, scilicet Bullas suo nomine titulatas fieri jussit, et has eis dari prwcepit, ut quanti prima feria, quanti 1. quanti 3. et caiteris oblUjuis {rc\i(\n\s) feriis prandere debuissent, per signuin Bullarum facilius nosceretur. Et in lis quidem Bullis, quce eis data; sunt, qui I. f eria refici debebant, fecit per singutas 2. nodos, et sic per omnes usque in sabba- tum, ut quot fcrice essent tot essent nodi per singidas Bullas, includens in eis nuces, ubi nodi fiebant, quatenus nidlus pauper habe- retur in urbe, qui vel uno die per hebdoma- dam de suis eleemosynis non esset refectus. Bullas AuREAsqui Imperatorum Byzan- tinorum proprias fuisse putant, longe errant, cum et cretei i Principes iis sint usi. Sed et non plane hactenus constat, a Francisne nostris ii , an vei-o Franci a Byzantinis isliusmodi sigillorum usum acceperint, cum eadem I'erme tempestate iis coepisse uti legantiu'. Nam sub Theo- philo, Michaelis filio, Imperatore CP. harum primnm meminit Cedrenus, [** A Justiniano I. aurearum bullarum usum re- pelendum scribit Gatterer. Diplom. Theo- ret. § i35.] sub quo Ludovicum Piumlm- perat. Francicum iis usum auctor est Ago- bardus Lugdunensis lib. de Insolentia Jii- d8eorum,adeumdemImperatoremscribens: Ostendunt prcecepla ex nomine vestro Aureis sigillis signata. Neque tamen iisempersigilla pendenliasuisapposuere diplomatibus ; sed ut plurimum sigiUa cerea, annulo signa- torio impressa, Chartis ipsis affigebant cujusmodi nonnulla videre licuit in Ar- chive Sandionysiano , et quale exhibetur Caroli M. in Monumentis Paderbonensibus, et ejusd. Ludovici apud Chiffletium in Historia Tornutiensi pag. 262. in quo TrpoTcu.T) Imperatoris lusca et laureata con- spicitur, cum hac inscriptione in circnlo : XPE PROTEGE KAROLUM CHLUDO- VICUM) IMPERATOREM. Cujusmodi etiam fuit sigillum , litteris Justini Junio- ris Imperatoris ad Aretham iEgyptiorum Regem appositum ; Arethas quippe , ut ait Theophanes pag. 270. Se^^'y.evc; ttjv tou Ba- ctXs'to; (jajipav, xaTscpiXrias tt.v <S'^p7.y.^cf. Try TO (^■•^Saf lov tou BauiXlw; : Turn i>ero traditce sibi Imperatoris sacrm, seu Epistola, sigillum ejusdem facie cum pectore inscul- ptum exosculatus est. Neque tamen haec verba de bulla accipienda censuerim; sed de cereo sigillo, litteris impresso. Certe bullas aureas Imperatores Francicos et Germanicos non appendisse constat, nisi iis tabulis, quse et majorisessentmomenti, et Privilegia F.cclesiarum continerent, cum cjetera aut plumbeis, vel cereis munita conspiciantur. Ita Carolus Calvus, Ludo- vici lilius, Chartas Auro bullatas Monaste- rio Sandionysiano indulsit; ut habet Suge- rius abbas apud Doubletum pag. 873; Cum appenditiis sigillis Aureis, ut ait lib. de Administratione sua. Profert Sanjulia- nus in Tornutio pag. 5io. aliud Diploma ejusdem Caroli, nondum Imperatoris, quod ita clauditur ; Maiiu nostra propria earn firnuwimus, et Bullis nostris subinsi- gniri jussimus. Cui quidem Diplomat!, ait idem Scriptor, appensum erat sigillum aureum, {Byzantium appellant veteres Tabulee ejusdem Monasterii) in cujus antica Regis protome, in altera ejusdem Caroli monogramma conspiciuntur. Existil bulla alia aurea ejusdem Caroli Imperatoris appensa diplomati pro fundationeMonaste- rii S. Cornelii Compendiensis, quod de- scriptum legitur tom. 10. Spicilegii Ache- riani pag. 137. sicque clauditur : Munu propria subterfirmavimus, et Bullarum nn- strarum impressionibus insigniri jussimus, etc. llanc vero Bullam aiunt fuisse 8. vel ID. Ducatorum, nam ab aliquot annis furto sublata est. Sed ejusdem Monasterii monumenta docent, in antica illius parte protomen Imperatoris fuisse descriptam, cum hisce characteribus, KAROLUS IM- PERATOR FRA. TOP : (forte ROMA- NORUM) in postica, RENOVATIO IM- PERII ROMANl ET FRA. Hujus quidem Bullae mentio est in i. Regesto Parlamenli Parisiensis fol. i85. inter Aresta Pentecost, ann. 1271. [** Beugnot. vol. i. pag. 869. sect. 19.] ; Quoddam privilegium Monaste- rii Compendiensis Bulla aurea Caroli Cahi FranciK Regis signatum arestatum fuerat, tanquam de falsitate suspectum per Curiam, eoquodfilo, cui Bulla ipsa appendebatur, pouipoterat Bulla, et de eo removeri. Pnst- modum consideralo, quod hoc plus provenie- bat ex antiquitate prii ilegii ipsius, quam ex aliqua falsitate , prwcepit dominus Rex privilegium ipsum reddi Abbati et Com entui dicti loci. Hanc Bullam se vidisse testatur Carolus IMolinseus in Consuetud. Paris, tit. deFeud. § Sg. Quin cseteri Francorum Reges Bullis perinde aureis usi sint, etsi vixdubitem, cum harum usus omnibus ferme Principibus familiaris fuerit, uti mox ostendam ; vix tamen earum mentio- nem fieri comperio. In primo Regesto Parlamenli Parisiensis exstat Arestum Oct. CandelosK ann. 1262. fol. 127. ubi Canonici Ecclesise Bituricensis dicebant, quod ad eos perlinebnt justitia de homine per Chartam Regis Ludovici, quam super hoc prwtendebanl, in qua pendebant duo annuliaurei, per quam concessa erat eisdem justitia suorum hominum. [** Beugnot. vol. I. pag. 55o. sect. 17. ibique not.] Certe in ejusdem Parlamenti Regesto, quod Ordina- tiones Barbinas vocant fol. 37. descriptum legitur Diploma Caroli VII. Regis Franciae 7. Octob. ann. 1437. quo Diploma aliud Ludovici VII. pro pareagio Ecclesite Mi- matensis confirmat, quod bulla aurea mu- nitum esse dicitur. Pneterea in Charto- phylacio Regis Christianissimi asservatur Epistola Leolini Nortwallise Principis ad Regem Philippum VI. scripta, qua rece- pisse se agnoscit illius literas, aureo sigillo sigillatas, in quibus inita inter Franciae Regnum et Wallise Principatum foedera continebantur. Denique Spelmannus scri- bit a se visam Bullam auream Francisci I. Regis Francia?, appensam foederi, quod cum Henrico VIII. Anglorum Rege pepi- git, in cujus anticae circulo versus hie describitur : PLURIMA SERVANTUR FOEDERE CUNCTA FIDE. Id ipsum de Bulla aurea Henrici istius pariter foederis Diplomati appensa testatur Peirescius in Adversariis MSS. quam se vidisse testatur in Archivo Regio, et majoris esse formae, acpondo lo. aureorum Hispanicorum , in