Volume 1

Glossarium mediae et infimae latinitatis / conditum a Carolo Dufresne, domino Du Cange, auctum a monachis ordinis S. Benedicti cum supplementis integris D.P. Carpenterii et additamentis Adelungii, et aliorum digessit G.A.L. Henschel.

Date:
1840-1850
Catalogue details

Licence: Public Domain Mark

Credit: Glossarium mediae et infimae latinitatis / conditum a Carolo Dufresne, domino Du Cange, auctum a monachis ordinis S. Benedicti cum supplementis integris D.P. Carpenterii et additamentis Adelungii, et aliorum digessit G.A.L. Henschel. Source: Wellcome Collection.

Provider: This material has been provided by the Royal College of Physicians of Edinburgh. The original may be consulted at the Royal College of Physicians of Edinburgh.

    889/924 (page 805)
    ekcti nomen nuUatenus exprimente, bullare litteras mas constiei'crit ub initio.] * Idem docet bulla Clement. VII. ex Ta- bul. Massil.: DatumFunc/is sub Bulla capiti- bus apostolorum Petri et Pmdi consignota, qua utuiitur ad apostoUitus apicem assumpti ante sui coronationem, yiii. Kal. Oct. assuni- ptionis nostra; anno prima. Adde BuUas Betied. XIII. ann. 1374. in Reg. i. Chart, ad ducat. Brit, spectantium in Bibl. reg. fol. iS. r. et Gregor. XII. ann. 1406. ad calcem Stat. eccl. Beat. MSS. * Quibus vero notis Bulla genuinae a falsis internoscantur, pluribus exponunt Stat. Synod, eccl. Castrensis ann. i358. cap. 22. part. 2. ex Cod. reg. iSga. A : Ut clarius hoc (quando scilicet exequi debent mandata) intelligant simplices capel- lani, aliquaexempla super hiis hie duximus insert. Non debent exerpii mandata auclori- tate apostolicw litera;, si falsa Bulla falsis Uteris sit appensa. Item sijilum de vera Bulla sit extractum ex toto, et per aliud fdum fal- sis Uteris eisdem Uteris de Bulla inseratur. Item si filum ab ea parte, in qua carta pli- catur incisum cum vera Bulla fdis Uteris im- mittatur sub eadem plicatura cum filo simul canapis restauralur. Item si a parte superiori Bailee, altera pars fli sub plumbo resinditur (sic) et per idem flam Uteris falsis inserata reducitur infra plumbum. Item si habeant rasuram in loco suspectn, puta in nominibus citandorum, vel judicis, vel in data, vel ubi est vis qucestionis. Item cum scriptura literarum, quibus apposila fueratvera (Bulla) cum aqua vel vino universaliter abolita seu deleta, eadem carta de novo rescribitur. Item cum cartw totaliter abolitie, cui appositafue- rat vera Bulla, alia subtilissima carta ejus- dem cantitaiis scripla cum tenasissimoglu- tinoconjungitur. Item si Bulla non sita^qualis, sedalicubi magis tumida, alicubi magis de- pressa. Item in adjunctione fdorum et in monitione BulUe, vel in oblusione, et aliis modis poterit falsitas deprehendi. Item prae- sumuntur esse falsw Uteres apostolicce, si falsam latinitatem contineant. Item dicuntur esse falsce, si Papa vocat fiUum episcopum vel superiorem aliquem : has enini vocat fratres. Item si vocatjratres regem, vel prin- cipem, vet quoscumque alios clericos vel laicos : hos enim omnes debet vocare filios el consimiles. Item si uni personam scribit in plurali : non enim dicit uni pcrsonm quan- tumcumque sit, episcopus, 2'el rex, vel alius, mandamus vobis, sed mandamus tibi. Per tales enim lilrras, si falsitas sit evidens et manijesta, capellanus non debet aliquatenus exequi quod mandatur. Hsec, tametsi lon- giora, nemo , opinor, extra proposilum esse judicabit. Vide Propylaeum ad Acta SS. Maii et Paralipom. quibus adde tom. 5. novi Tract, de re diplom. pag. 82. etc. [** Confer Decretal, lib. 5. tit. 20. c. 5. In- nocent. III. PP. unde exscriptum Statut. Synod. Castrens.] Bullarum Plumbcarum usus alios etiam spectavit : nam plures Dominorum Mon- tispessulani in Camera Computorum Paris, asservantur. Vide ectypon Bullae alterius plumbese in Adversariis Peirescianis, cum hac Inscriptione : Bulla Girardi Amici, et in altera parte, Domini de Cavis monti- bus: In Libertatibus concessis villae Mon- tisbrusonis a Guigone Comite Forensi mens. Novemb. ann. i223. hsec habentur: Si aliquis vohierit sigillum plumbeum Dom. Comitis super aliquo contractu vel negotio roborando ,fiat inde petenti copia, et det 3. sol. et nilamplius ab eo inde exigatur. Si vero volueritcereumsigillum, det i-x.dcn.tantum. Bui.l«Cere«, quam 3cr,po'6ou)^AOvatppa-y!<S'a vocat Novella Alexii Coniiieni, usus cocpit apud noslros, ex quo sij^illis pendenlibus uti coepere , qui quidem mos ad Anglos serius transiit, postquam scilicet Normanni insula potili sunt. Inguiplius : Chirogra- phorum confectioneni Anglicanam , quie an- tea usque ad Edwardi Regis tempora fide- lium prwscntium subscriptionibus cum cru- cibus aurcis aliisque sacris signaculis firma Juerunt, Normanni condeninnntes, chirogra- pha chartas vocabant, et charlarum firmi- talem per uniuscujusque speciale sigillum, sub inslallalionc trium vel quatuor astan- tium conficere constituebant. Vide Sigillum. ^ BuLLv Blanca , apud Bymer. tom. 2. pag. 297. est Bulla Pap;e recens electi et necdum consecrati, qui nomen suum in Bullis, quas litteris suis appendit, expri- mere non solet. f Bulla Defectita , Eadem notione. Vide paulo superius adnotata. * Bulla Leonina, in Stat. Avenion.'lib. 2. rubr. 26. pag. 3i5 : Item quia per Bullam Leoninam concessum est auditoribus causa- rum commissionalium restituere et prorogare fatalia appellationum , cujus tenor sa'pe in processibuspernotariumfrustra inseritur, etc. Bullare apud Cornelium Celsum, est Bullas facere, id est, tumores : Sic urina Bullat. Bullantes aquas dixit Plinius, quasi bullis tumentes et scaturientes. Fontem af- fluentem bullis, Apuleius lib. 4- [Papias MS. : Bullare, Fxundare.] ^ BuLLiRE , Testari. Hist. Ordinis Char- tus. apud Marten, tom. 6. Ampliss. Col- lect, col. 204 : Fidem Christi Bullantes pro- pria sanguine. Bullare, Bullam, seu sigillum Uteris, epistolse aut diplomati apponere. Joan, de Jaiiua : Bullare, sigillare. Ratbodiis Epi- scopus Trevirensis : Ilauc ergo epistolam annulo Ecclesitc nostra: Bullare ccnsuimus. Anastasius Bibl. in Vita S. Joannis El^- mosyn. num g4 : Non potes scribere et Bullare.'' inox abiens scripsit propria manu peccatum , et Bullous portavit beato. Ursus Subdiaconus in Vita S. Basilii Caesariensis cap. 10 : Et plumbo Bidlavit chartam illam. Ubi Amphilochius, eScuXXcocev. Fridegodus in S. Wilfrido cap. 28 : Bullatns olltTt signato corlice chartas. Chron. Casin. lib. 3. cap. 7 -.Prceceptum au- rea bulla Bullatum. Cap. 57 : Charta aurea bulla Bullata. [** Privilegium Bullatum bulla aurea, in Epistol. Frider. II. Imperat. ad Honor. P. anno 1223. ap. Pertz. vol. Leg. 2. pag. 25r. Nota Notarii ad ejusd. Privil. ann. i232. ibid. pag. 298 : Ex autentico... Bullalo et corroborato bulla aurea. Rudolf. I. charta ann. 1274. ibid. pag. 396 : Litteras meas dabo , aurea bulla typario regie ma- jestatis imprcssa Bullatas.] [Testamentum Guillelmi Montispessulani lorn. 9. Spicileg. Acher. pag. 157: Nemo cogatur Bullare nisi prolibito suo, hoc est 5«//teappositionem re- quirere. Statuta Massil. lib. i. cap. 9. § 5 : Item statuimus quod illi duo notarii qui sta- luti erunt in palalio, debraut habere et tenere quandiu erunt in illo officio Bullam et sigilla omnia, cum quibus hucusque consuetum est Bullari et sigillari Instrunienta.] Sigillo Bul- latum, in Cliarta Philippi Comitis Flandr. ann. ii63. Occurrit passim. BcuXXsueiv, di- xit Nicetas in Man. lib. 7; PcuXXoOv, VI. Sy- noclusAct. 3 : Ta auOcv-ixa cuvo^tza PcSouX.Xto- (As'va. Adde Acta S. Anastasii Persae cap. 4. n. afi. [Anonymum Combefisii in Porphy- rog, n. 4-] et Forniid. 42. ex Baluzianis. [** Wde Glossar. med. Grscit. col. 219. et Bullire suo loco.] Inbullahe, apud Will. Thorn, pag. 1991, idem quod Bullare. Ebullare. Epislola Nicolai I. PP. apud Cranlz. lib. i. Saxon, cap. 38 : Cujus dcle- gationis et auctoritatis , et pallii acceptionis pagina nobis est destinata, juxta morem S. Romano: Ecclesia; Ebullata. DisBULLARE, Sigillum avellere, dissigil- lare. Vetus Interpres Sextae Synodi Act. i5 : Et Disbullata est hujusmodi charta. Gra;ca habent : O TrpocsvcyOcl? yaprrtc airb IloXiiypc- vicu. . . . a7ro€ouXXw6T,T(d. Kal d—oSouXXuGevto; Tou yji^-OM, etc. Papias : Dibullatio, dissi- gnatio. * Charta ann. i238. in Reg. I. Chartoph. reg. ch. 2 : Habebis potestatem, ipso nostra nuntio prwseiite etprmsentibus vencrabilibus fratribus Minoribus et Prwdicatoribus Vene- tiis commorantihus, eandem sacrosanctam Coronam Disbullandi et ostendendi domino Duci et aliis bonis hominibus Venetiarum, et iterum ipsam bullandi, prcesentibus eodem nostra nuntio et dictis fratribus. BuLLARii Curise Romanse, Bullarum seu diplomatum confectores. Gesta Innocentii III. PP. pag. 28 : Fecit edictum, ut uullus Officialis Curiie sues quidquam exigeret, preeterqueim solos Scriptores et Bullariets, quibus certum niodum praefixit, etc. f BuLLARiuM, Bullarum Romanorum Pontificum coilectio, Gall. Bullaire. Syno- dus Valentina ann. 1690. tom. 4- Cone. Hispan. pag. 462 : Ex Constitutione Pii V. qua: incipit Licet omnibus notissimum sit, quce in BuUetrio Romano nem reperitur Ketlendatei, nec expedita Juit, seel ejus solam signatureim sufficere voluit idem Pontifex. Occurrit passim apud recentiores. * 3. BULLA, Signum, quo vini venalis dolium notatur, ratione cujus certum uid exsolvitur, quod nuncupabatur etiam Bulla. Stat. Astae pag. 107. v : Item quod omnes forenses et cives temporibus elictarum nuneU- narum vendcntes carnes et I'inum ad minu- tum in dicta civitate seu ejus hurgis , tenean- tur et dcbeeint solvere deicitum , revam seu Bullam. Ibidem : Quoel vinum sive carra- rieim elebeant heibere et tenere bullatam Bulla dicti emptoris; et elictum vinum tenca- tur bullari feicere. Annal. Placent. ad ann. i447' apud. Murator. tom. 20. Script. Ital. col. 896 : Communitets Meeliolani ipsam ci- vitatem Placentiam et ejus districtum fecit immunem et cxemteim eib ordinariis (oneribui) per annum prersentem, exeptis dumtetxeU merceintia, bulletis, pontibus, et Bulla vini quoad hospites. Hinc BuLLATURA, Charta, vel facullas bulla et sigillo concessa, ratione cujus certum