Volume 1

Glossarium mediae et infimae latinitatis / conditum a Carolo Dufresne, domino Du Cange, auctum a monachis ordinis S. Benedicti cum supplementis integris D.P. Carpenterii et additamentis Adelungii, et aliorum digessit G.A.L. Henschel.

Date:: 1840-1850

Credit: Glossarium mediae et infimae latinitatis / conditum a Carolo Dufresne, domino Du Cange, auctum a monachis ordinis S. Benedicti cum supplementis integris D.P. Carpenterii et additamentis Adelungii, et aliorum digessit G.A.L. Henschel. Source: Wellcome Collection.

Provider: This material has been provided by the Royal College of Physicians of Edinburgh. The original may be consulted at the Royal College of Physicians of Edinburgh.

913/924 (page 829)

$rum propriam persolverentur? Archivum Montis S. Michaelis : Thesaurano Dolcnsi monuchi S. Michaelis assigniwerunt urwin minam fnimenti in feodo Heivei de Monte Doli. Item, unas Botas Moniales recipiendas annuatim de manu monuchi de Monte Doli in iisiis thesaitraiice. BoTATUM ViNusr, Gallis, Qui sent le fust, seu quod vas vinariuin redolet; [* vel potlus, Fin boute, pro Pousse, vitiatum. Vide supra in IJoutr/re.] Cliarla Libertatum ■villae des Ais, in Biturigibus an i3oi : Ban- num antem meum habebo singulis aniiis per totum mensem Maii ad viiia mea venden- da,... ita tamen, quod non potero vendere f'inum jvctidum vel Botatum. BUSSELLUS, BUSTELLUS , BlSSELLUS , Mo- dius, hoisseau, mensura I'rumentaria : di- ininutivum cx buz, buza Lamberlus Ar- densis pag. i53 : Hie unum polUinum , vel Bussellum fnimenti, hie duos vel pluies... hahebat. Fleta lib. 2. cap. 12. § i : Pondu.s 8. librarum frumenti fociunt Bussellum , de quibus 8. consistit commune quaiterium. [Occurit passim passim in Instrumenlis MSS.] Observat Spehnanus apud Anglos Bussellum quutuor galones vini conjicere. Vide Probat. Hist. Drocensis pag. 268. et Will. Thorn pag. 2io5. Charta Gallica in Monastico Angl. tom. i. pag. 904 : Un Bus- sel de farine d'aveine, et un Bussel de sel. Apud Littletonem sect. 128. et 129. Bus- hel scribilur, nt et apud Matth. Paris : Et mensuras tiitici, quas Busheles dicimus. Quo vocabulo hac notione ctiamnum utun- tur Angli. BusTELLUs. Chron. Andrenseann. I3i4: Teiram 3. Bustellos frumentileddentem, etc. Occurril ibi pluries. [Charta Radulphi Co- mitis Clarimonlensis ann. 1162. cap. 4- Tabularii Gemeticensis : Ex meo proprio quotidiedabo vanum , Bustellum, juncturam, molendini molas, etc.] In quibusdam Gal- lise provinciis, Boistcau, pro Boisseau, di- citur. Vox efficta pariter a Buttis, dolium. BissELLUs. Notitia vetus in Probat. Hist. Sabaud. pag. 26 : ISoi'em Bissellosfabarum censuales. BuscELLus , in Indice reddituum Mo- nasterii Corbeiensis ex Archivis cjusdem ; Si Buscellus molendinorum perditus fuerit ■vel fractus aut falsus, alius fieri debet co- ram nobis et Scabinis juxta sextarium villce, itu quod tredecim faciant sextarium. BuscHELLtJs, in Charta Anglica laudata in voce Corngai'el. T BissETus. Tabulariuni Cartusiae de Bellolarico : Quadragiuta octo Bissetos ave- jtCE ad cumulum , bonce et meabilis. BussELLATA Terr;e, in libro Chirogra- phorum Absise.fol. 167.225. 288. [Litterae Officialis Bituric. in Gallicum versae ann. i583 : Une piece de pre contenant demi Bois- sellee de terreou e/?i7>o«. Codex MS. Cois- linianus : IJn chezalsitae auvillagc deBre- teche contenant demi Boisselee de terre ou environ. Vide Boicelata et Librata. Imbotare, Vox Italica, Vinum in buttim, seu lagenam, vel dolium immittere, Gall. Entonner. Charta ann. i338 : Ita quod li- ceat cuilibet habitanti et utenti seuqui utent ad ipsas Cassinas, ibi Imbotare, et gu- bernare , emere, vendere panem. vinum, et alia victualia od minitulum. Alia ann. i36o: In libro pactorum, incantuum, introituum Communis T'ercellarum, et specialiter Im- botaturw vini cii'itatissecundum qum vendi solet Imbotatura pra;dicta, reperitur, etc. Infra : Non compelli possunt ad solulio- nem dicta; Imbotaturw vini de corum vino. BCTTORIUM, BuTiTORiuM. Vide Bata- torium. * BUTTATIUfll, Lagena major, Ital. Bottaccio. Inquisit. ann. 1270. apud Mura- tor. tom. 5. Antiq. Ital. med. aevi col. i25 : Quod Punzilupus consuci'ii unum magnum panem et unum Buttatium vini accipere : et comedebat cum alit/uibus, et postea dicebat : Ecce nos comedimus tarn magnum panem, et Buttatium vini. Vide in Butta 3. * BUTTEUICUS, Vasis species, cantha- rus. Charta ann. 1011. apud Murator. in Antiq. Kstens. pag. igS : Pro quibus a te pretium red pi, Butterico uno de auro in prasfinito. Vide Butticus in Butta 3. * BITTTIFREDUS, Propugnaculum, turris lignea. Chron. Estense ad ann. 1307. apud Murator. tom. i5. Script. Ital. col, 359 : Dominus marchio vidit totum nai'igium domini Bottixellce, scilicet unam maxiniam mwim castellatam cum tri- bus magnis Buttifredis, cum duobus ponti- bus. Vide Belfredus. * BUTTILGERIUS. Vide supra in But- ta 3. * BUTTL'S, Caput, Gall Bout. Charta ann. 1270. ex Tabu). S. Germ. Prat : De- cent solidos Paris, annul reddilus seu cen- sus supra quadain domo, sita Parisius in Butto vici de VIlirondelle. Brast, eadem aceptione, si tamen legedum non est Boust, in Lit. remiss, ann. 1416. ex Reg. 169. Chartoph. reg. ch. 187 ; ^insi que le sup- pliant entendoit a conduire son che\.'al lint- monier en tournant au Brast d'une rue, etc. Vide infra Butus 3. * BUTUARIUM, pro Batuarium , Molen- dinum, in quopanni, vel quernei cortices, aliave id genus tunduntur. Codex redit. episc. Autiss. ann. circ. 1290. inter Pro- bat. Hist. Autiss. pag. 74. col. 2 : Molendi- num et Butuarium circa xv. lib. Vide supra Bastitorium. * ECTCLUS, Umbo equini lupati, Gall. Bossette. Arest. parlam. ann. i3o4. in Lib. I. ordinat. super artif. Paris, fol. 344. '• Declarantes quod licet dicti selarii sui officii ratione, non possint strigiles seu estri- i'os, Bululos, mordaria, capos seu clavos facere aut fabricare, etc. Sed. leg. forte Buculos. Vide supra Buccuta i. BUTUM, ex Gall. Bout,Yinh, limes, ter- minus, in charta ann. 1146. apud Duchesn. in Probat. Hist. Castii. pag. 26. [in Chartu- lario S. Vandregesili lorn. 2. pag. i35q. in Indice MS. Beneficiorum Eclesiae et Dioe- cesis Constantiensis fol. 55. v. e Musaeo D. de Cange. Et in Charta anni i3o4. ex Archivis Monasterii B.M. de Bono-Nuntio Rotomag. etc.] Habouts, in Consuet. Salfe Insulensis cap. des purges, art. i. Vox vi- detnr formata a boton, botontinus, etc. quae quidem vocabula Agrimensoribus limitem sonant. Vide in Bonna 1. [** Ad banc vo- cem Butina in leg. Ripuar. pertinere censet Graff. 1. 1.] (fj;^ Alii Butum derivant a Celtico Bot vel Bod, quod fundum, imam partem seu extremam significat. Plinius lib. 3 cap. 16. de Pado fluvio loquens ait, Ligurum lingua amnem ipsum Bodincum vocari, quod signi- ficet fundo carentem : cui argumento est opi- dum juxta. Industria, vetusto nomine Bodin- comagum, ubi pra'cipua altitudo inripit. Etiamnum fundus a Germanis Boden et Bodem, ab Anglis Bottom, a Succis Boten appellatur. Vide Valesium Notit. Gall. pag. i85.col. 2. et Menagium in Etjmol. Gall. Butta Terr*;, [f. Agclius, pro quo Gall, ssepe dicunt, un bout de terre.] Monasti- cum Anglic, toiu. 2. pag. 453 : De qualuor viginti selionibus et duodecim Luttis terra: et de grano unius acras. Tom. 3. pag. 49 • Quasdam Buttas Terne ,quas Hunyth vidua de Hope aliquando tenuit. [Kennetus Anti- quit. Anibrosden pag. 402 : Quatuor Butta, qucecontinent unam acrani.Y.^ pag. 344 : Butta; terrccqute jacent, etc. Mitdox Formul. Anglic. : Ego Bobertus Boaut de Langelcc dedi... S. Ecclesie S. Marie de Bordeslee... unam acram Buttissubtus chemiuiini de Jf 'ai- devic] 1 Buttis, Eadem notione. Antiquif. Ambrosden. pag. i3fi : Viginti acras scili- cet ill Heslefurlung et Buttes apud XJmbc- hlowesmcr ad complendum numerum viginti acranim. Et pag. 187 : Quatuor seilones terra; qui vocantur Buttes. Ibidem pag. 534 : Similiter aliquando quatuor Buttes, ali- quando quinque, aliquando sex\ aliquando septein , aliquando octo faciant unam acram, videlicet secundum quantitatcm earumdem in longitudineetlatitudine. Buttis igiturnon est modus agri determinatus, sed modo minor modo major, quod belle congruit agellis, quos Bouts de terre appcllamus. Abbutare, Abotare, Tcrminare, Gall. Aboutir, et Abouter : vox Agrimensoribus nostris familiaris, cum agri limites desi- gnant. Abbutare enim dicunt, praediorum fines, qua scilicet parte angustiores sunt, praedio alteri : latera vero nunquam aiunl Abbutare, sed agro proxime adjacere. Charta Henrici I. Regis Angliae, in Mona- stico Anglic, tom. 1. pag. 96 : Aliud mes- usagium jacet in eadem vdla et Abbutat super communem ripam. Historia Fundat. Abbatiae Norwicensis : Qutc quidem venelln Abbutabat super communem vitim. Vide tom. 2. pag. 275. Abotare, Eadem notione, in Charta 1263. in Tabul. Prioratus Belliloci in dice- cesi Rotomagensi pag. 25 : Et Abotat ad keminum domini Begis. Buttare , pro Abbutare. Monasticum Anglic, tom. 2. pag. 389 : Unum croftum,... quod Buttat super virgultum meum. [Madox Formulare Anglic, pag. 106 : Buttantes versus austrum super qunndam clausuram dicti Prioris. Kennetlus in Antiquit. Am- brosden. pag. 533 : Seliones Buttaiittotaliter in lerram ipsius Prioris. Occurrit iterum eadem pagina et sequenti, et alibi non se- mel ] Vide Origines linguae Italica; Octavii Ferrarii in hac voce. * BUTUR, Butyrum, Germ. Butter. Carmen anonymum inter Dissert. D. Le Beuf tom. 2. pag. 4^3 : IVam tihi Iladda prior noctc non amplius UDniD In Trajcct mel, compnltimque Biiturque ministrat, L't pote non oleum ncc vinnm Frcsia fundit. * Beurre, Vas butyrarium, Gall. Pot a$