Antiquæ linguæ Britannicæ thesaurus. A Welsh and English dictionary, wherein the Welsh words are often exemplified by select quotations from celebrated ancient authors; and many of them etymologized, and compared with the Oriental and other languages ... adorned with many valuable British antiquities, to elucidate the meaning of obscure words. To which are annexed, a Welsh and English botanology, and a large collection of Welsh proverbs. And to the whole is prefixed, a compendious Welsh grammar, with the rules in English; also, to which are added, The rules of Welsh poetry / By the late Rev. Thomas Richards, Coychurch.

Thomas Richards of Coychurch

Date:: 1839

Credit: Antiquæ linguæ Britannicæ thesaurus. A Welsh and English dictionary, wherein the Welsh words are often exemplified by select quotations from celebrated ancient authors; and many of them etymologized, and compared with the Oriental and other languages ... adorned with many valuable British antiquities, to elucidate the meaning of obscure words. To which are annexed, a Welsh and English botanology, and a large collection of Welsh proverbs. And to the whole is prefixed, a compendious Welsh grammar, with the rules in English; also, to which are added, The rules of Welsh poetry / By the late Rev. Thomas Richards, Coychurch. Source: Wellcome Collection.

60/616 page 48

Am y Mesurau. Mesiir yw rliifedi nodedig o sillafau mewn braiclì, neu o freicliiau mewn penill' Rliif y sillafau mewn braich a elwir cyhydedd, o’r lion yr adeiladir yr holl fesurau sefydledig. Saith ryw gyhydedd sydd, y rhai a elwir Colofnau cerdd dafod, ac fa fesurir fel y canlyn, 1. Cyhydedd fer, o’r hon y cenir Cywydd deuair fyrion, &c. fel y canlyn, Croyw fir cry fedd. Sim, Fychan. 4 2. Cyhydedd wen drosgl, yr hon a fydd mewn *Cyhydedd hir, &c. fel hyn, Sant, wiwsant lesu. Gro. Owen. 5 3. Cyhydedd lâs, yr hon a fydd yn niwedd Clogyinach, &c. fel hyn, üchenaida chwynion. Gro.Owen. 6 4. Cyhydedd gaeth, o’r hon y cenir Cywydd deuair hirion, &c. fel hyn, Duw' a gyfyd ci gofiwr. Huîü Arwystl. 7 5. Cyhydedd draw^s, o’r hon y cenir fCyhydedd fer, &c. fel liyn, Cyfan chwiliwr cefn a chalon. G. Ganoldref. 8 6. Cyhydedd drosgl,o’r hon y cenirGwawdodyn,&c. felhyn, Nen fawruchel yn y nef wreichion. L. M. 9 7. Cyhydedd hir, o’r hon y cenir Hir a tlioddaid, fel hyn. Fal grawnfal adar fal gro neu flodau. T. Aled. lO D.S. Mae dwyfath o gyhydeddion eraiil, y rhai a elwir, y Gyhydedd feraf, a’r Gyhydedd hwyaf; y Gyhydedd feraf a fesurir o dair sillaf, ac a arferir yn niwedd Gorchest y beirdd yn unig; a’r Gyhydedd hAyyaf a fesurir o un sillaf ar ddeg, nc weithiau o ddeuddeg, (yr hyn nid ywamgenach na Hupynt byr) ac a arferir mewn Hir a Thoddaid; eithr yn drosgl ac amgylchynedig'. Bellach, cyn dechreu dosparthu y mesurau, buddiol yw gosod i lawr y rheolau neillduoì a berthyn iddynt, y rhai sydd fel y canlyn, 1. Pobodl, os %dd hi’n unrhyw aTodl gysefin, a weinydda yn mhob rhai o’r me- surau; oddieithr mewn proest. 2. Pob cynganedd a w^einydda yn mhob mesur ; oddieithr Cadwyn fer, a gorchest y beirdd, y rhai a genir ar y groes gynganedd yn unig; ond cynghanedd lusg ni chcnir ar y fraich olaf o unrhyw fesur, 3. Pob cymmeriad a weinydda yn yr holl fesurau. Tri rhyw brif fesur sydd; sef Englyn, Cywydd, ac Awdl; ac o’r tri hyn y íFurfir pedwar mesur ar ugain cerdd dafod, y rhai a genir, ac a ddosperthir fely canlyn. Am Englynion. Englyn neu Ynglyn, sydd fesur a genir weithiau ar ei ben ei hun, ac weithiau mewn Awdl, &c. Deuryw Englyn sydd ; sef, Unodl, a Phroest. Tri rhy w Englynunodl sydd ; ünodl Union, UnodlCyrch, ac Unodl Crwca. 1. Englyn Unodl Union, a fesurir o bedair braich, ac a gybinsoddir o ddau fesur ynghyd ; sef, Toddaid o un sillaf ar bymtheg yn y ddwy fraich gyntaf, (y rhai a elwir paladr,)a dwy fraich ar y gyhydedd gaeth, fel Cywydd deuair hirion, ynglŷu ag ef, (y rhai a elwir esgyìl,) ac yn cyd odìi oll. Y fraich gyntaf a fyddbobamser yn ddeg sillaf, drwy y gair cyrch ; ac os cynganedd sain a fydd, rhaid i’r rhagwant, sef yr ailsain, neu orplnvysfa, fod yii y bummed siîlaf; a gellirgosody brifodl naill ai y*n y chweched, seithfed, wythfed, neu y nawfed sillaf; a’r írweddill a fydd y gair cyrclì, yr hwn a atebir ynyr ail fraich, naill ai yn unodl, yr hyn a elwir cyrcli awdl. ai ar dduîl proest, yr hyn a elwir cyrch gynganedd, fel hyn, Agor dy drysor, dod ran,—trwy gall wedd, ]0 Tra gellych, i’r truan ; G Gwell ryw aw'r golli’r arian, 7 Na chauT god, a nychu’r gwan. Parch. leuan Brydydd hir^ 7 Arall, o gyrch awdl, fel hyn, Llawêr bron am hon ym Mhenardd—ahyllt, 10 Ail Essyllt wiw Iwys-hardd: G Llefain yw berf ofer-fardd ; 7 Llwyr wae, ni chwarae nichwardd, 7 D. G. Mar. Angharad hael. Dealler mai Cyhydedd mesur, ac nid Cyhydedd braich a feddylir wrthynt,

Licence and re-use

Contents